Тогтоол №3837

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: А.Б нь 2016 оны 3 дугаар сарын 19-ний өдөр Б.Д-ыг унагаан хүндэвтэр гэмтэл учруулсан. Мөн 2016 оны 12 дугаар сарын 8-ны өдөр Ж.Т-г түлхэж унагааснаар амь насыг нь хохироосон. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор, А.Б-г 2002 оны Эрүүгийн хуулийн 91.1, 98.1-д зааснаар яллах. - **Хариуцагч**: А.Б, өмгөөлөгч нар нь ялыг хөнгөрүүлж, нэг хэргийг хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-06-19, **Дугаар**: 241 - **Шийдвэр**: А.Б-г бусдын бие махбодид хүндэвтэр гэмтэл санаатай учруулах, хүнийг санаатай алах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, нийт 10 жил 1 сарын хорих ял оногдуулсан. - **Үндэслэл**: А.Б-н үйлдлийг 2002 оны Эрүүгийн хуулийн 91.1, 98.1-д зөв зүйлчилсэн, нотлох баримтуудаар хангалттай нотлогдсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-01-15, **Дугаар**: 261 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч А.Б болон түүний өмгөөлөгчид. - **Гомдлолын шалтгаан**: Ялыг хөнгөрүүлэх, хүндэвтэр гэмтлийн хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацааг дууссан үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгох. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж, нэг хэргийг хэрэгсэхгүй болгон, ялыг хөнгөрүүлсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шинэчлэн найруулсан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.9.1-д заасныг журамлан, үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт хэрэгт тооцохгүй болсон, оногдуулах ялыг хөнгөрүүлсэн, гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдийн эрх зүйн байдлыг дээрдүүлсэн хуулийг буцаан хэрэглэнэ. - Шинэ Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 10.1.1-д заасан "Хүнийг алах" гэмт хэрэгт 8-15 жилийн хорих ял шийтгэхээр ялыг хөнгөрүүлсэн. - Бусдын бие махбодид хүндэвтэр хохирол санаатай учруулах гэмт хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацааг богиносгон тогтоосон нь шүүгдэгчийн эрх зүйн байдлыг дээрдүүлсэн байна. - Иймд шүүгдэгч А.Б-н холбогдсон 2002 оны Эрүүгийн хуулийн 98.1-д заасан гэмт хэргийг шинэчлэн найруулсан Эрүүгийн хуулийн 11.4.1-д зааснаар өөрчлөн зүйлчилж, хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон. - Хүнийг алах гэмт хэргийг шинэ Эрүүгийн хуулийн 10.1.1-ээр зүйлчилж, 8 жилийн хорих ял оногдуулсан. - Хорих ялыг хаалттай хорих байгууллагад эдлүүлэхээр өөрчилсөн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: 2015.12.14-15-нд О.Д төрсөн дүү О.Л-ыг (хөдөлмөрийн чадвар 70% алдсан, биеэ хамгаалах чадваргүй) зодож алсан, Ю.С хүндэвтэр гэмтэл учруулсан. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор – О.Д-г ЭХ 91.2.15-д, Ю.С-г 98.1-д гэм буруутай гэж үзэв. - **Хариуцагч**: О.Д – гэмт хэрэг үйлдээгүй, нотлох баримт буруу үнэлсэн, хохирогч биеэ хамгаалах чадваргүй биш. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-06-05, **Дугаар**: 226 - **Шийдвэр**: О.Д-г ЭХ 91.2.15-д 15 жил хорих, Ю.С-г 98.1-д 1 жил 05 сар 21 хоног хорих ял шийтгэв. - **Үндэслэл**: ЭХ ерөнхий ангийн 52.3, 52.5, 52.6, 59.1, 59.2; тусгай ангийн 91.2.15, 98.1; цагдан хориг тооцсон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2017-07-27, **Дугаар**: 552 - **Гомдол гаргагч**: Шүүгдэгч нар - **Гомдлолын шалтгаан**: Шинэ ЭХ буцаан хэрэглэж ялыг хөнгөрүүлэх. - **Шийдвэр**: О.Д-г 10.1.2.7-д 12 жил хорих, Ю.С-г 11.4.1-д 5400 нэгж торгох болгож өөрчилсөн, цагдан хориг тооцож эдэлсэнд тооцсон. - **Үндэслэл**: ЭХ ерөнхий ангийн 1.9.1; тусгай ангийн 10.1.2.7, 11.4.1; 5.6.3,4; 6.10.1,2. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: , **Дугаар**: 201526012610 - **Гомдол гаргагч**: О.Д - **Гомдолын шалтгаан**: Нотлох баримт буруу үнэлсэн, хохирогч биеэ хамгаалах чадваргүй биш, гэрч худал мэдүүлэг өгсөн. - **Шийдвэр**: Гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож, магадлалын техникийн алдааг (3,4 → 3,5) залруулав. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан, давж шатны дүгнэлт хэргийн бодит байдалд нийцсэн, ЭХХШТХ 16.2, 34.14 зөв хэрэглэсэн. - Шинэ ЭХ 1.9.1 буцаан хэрэглэх үндэслэлтэй, О.Д-д 10.1.2.7, Ю.С-д 11.4.1 зөв хэрэглэсэн. - Хохирогч хөдөлмөрийн чадвар 70% алдсан нь биеэ хамгаалах чадваргүйг нотолсон. - Нотлох баримт хангалттай шалгасан, оролцогчийн эрх хамгаалагдсан, зөрчилгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Согтууруулах ундаа хэрэглэсэн үедээ нэг хүнийг хүнд гэмтэл учруулж нас барахад хүргэсэн, нөгөө хүнийг хөнгөн гэмтэл учруулсан хэрэгт холбогдсон этгээдийн давж заалдах гомдлыг хянан хэлэлцэв. АНХАН ШАТ: Хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол учруулсны улмаас нас барахад хүргэсэн, хөнгөн хохирол учруулсан хэргээр буруутгаж, хорих ял болон торгох ялаар шийтгэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгч нь хэргийг үнэн зөв мэдүүлж, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, хохирлыг барагдуулсан, мөрдөн байцаалт, шүүх хуралдааны явцад эрх зүйн зөрчил гарсан гэж үзэн ялыг хөнгөрүүлэхийг хүссэн. Прокурор нь анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн, ял оногдуулахдаа баривчлагдсан хоногийг тооцоогүй гэж үзэн эсэргүүцэл бичсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянан үзээд, анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байсныг тогтоов. Хэргийн бодит байдал, нотлох баримтуудаар шүүгдэгчийн үйлдсэн хэргүүд Эрүүгийн хуулийн холбогдох зүйл заалтад тус тус тохирч байгааг тогтоов. Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, хохирлыг барагдуулсан зэрэг байдлыг харгалзан ял оногдуулахдаа Эрүүгийн хуулийн шударга ёсны зарчим, хариуцлагын зорилгод нийцүүлсэн байв. Прокурорын эсэргүүцлийн дагуу шүүгдэгч цагдан хоригдсон хоногийг ял эдлэх хугацаанд оруулан тооцох нэмэлт заалт оруулж, бусад гомдлуудыг хэрэгсэхгүй болгож шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээв.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Х.Ц, Л.Л нар нь 2017 оны 12 дугаар сарын 11-ний өдөр Баянхонгор аймагт Н.Б-ыг зодож амь насыг нь хохироосон хэрэгт холбогджээ. - **Нэхэмжлэгч**: Улсын ерөнхий прокурорын газрын хяналтын прокурор А.Оюунгэрэл прокуророос шүүгдэгч Х.Ц, Л.Л нарыг Эрүүгийн хуулийн 10.1 дүгээр зүйлийн 2.11-д заасан "Бүлэглэж хүнийг алах" гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдсэн. - **Хариуцагч**: Шүүгдэгч Х.Ц, Л.Л болон тэдний өмгөөлөгч нар нь гэм буруугүй, эсвэл зүйлчлэлийг хөнгөрүүлэх ёстой гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-07-18, **Дугаар**: 179 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгч Х.Ц-г Эрүүгийн хуулийн 11.1 дүгээр зүйлийн 2.1, 2.4, 2.5-д зааснаар 10 жил хорих ял, Л.Л-г Эрүүгийн хуулийн 11.1 дүгээр зүйлийн 2.1, 2.5-д зааснаар 9 жил хорих ял тус тус оногдуулсан. - **Үндэслэл**: Прокуророос ирүүлсэн Эрүүгийн хуулийн 10.1 дүгээр зүйлийн 2.11-ийг Эрүүгийн хуулийн 11.1 дүгээр зүйлийн 2.1, 2.4, 2.5 болон 2.1, 2.5 болгон хөнгөрүүлэн өөрчилсөн. Хохирогч Н.Б нь гэмтэл авсан даруйд эмнэлгийн яаралтай тусламж авсан бол амь нас нь аврагдах боломжтой байсан тул уг үйлдлийг хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулсны улмаас хохирогч нас барсан гэж үзсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-10-23, **Дугаар**: 60 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Х.Ц, Л.Л - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэргийн зүйлчлэлийг үндэслэлгүй хөнгөрүүлсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг бүхэлд нь хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. - **Үндэслэл**: Шүүгдэгч нар бүлэглэн хүнийг алах гэмт хэргийг үйлдсэн нь нотлогдсон байхад анхан шатны шүүх зүйлчлэлийг хөнгөрүүлэн шийдвэрлэсэн нь үндэслэлгүй. Хохирогч амь насанд аюултай хүнд хохирлын улмаас нас барсан нь эмнэлгийн тусламж авсан эсэхээс үл хамааран гэмт хэргийн шууд үр дагавар юм. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-12-31, **Дугаар**: 1714000000186 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Х.Ц, түүний өмгөөлөгч Д.Мэндээ, Н.Энхжаргал, шүүгдэгч Л.Л-гийн өмгөөлөгч П.Өлзийбаяр - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэж, хэргийн зүйлчлэлийг хүндрүүлсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, гомдлуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хүнийг санаатай алах болон хүнд хохирол учруулсны улмаас хохирогч нас барах гэмт хэргүүд нь гэмт этгээдийн сэтгэхүйн харьцаа болон хохирогч уг гэмтлийн улмаас шууд үхэлд хүрсэн, эсхүл бусад хүндрэл үүсч нас барсан зэргээр ялгагдана. - Анхан шатны шүүх хохирогч Н.Б-ын гэмтлээс шууд нас барсан эсэхийг тогтоогоогүй атлаа зөвхөн шинжээчийн дүгнэлтийг үндэслэн зүйлчлэлийг хөнгөрүүлсэн нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.8 дугаар зүйлийн 1.6-д заасан шаардлагыг хангаагүй. - Давж заалдах шатны шүүх хэргийн зүйлчлэлийг буцаасан нь үндэслэлтэй бөгөөд хууль ёсны юм. - Хэргийг дахин хэлэлцэхдээ гэмт хэргийг бүлэглэж үйлдсэн эсэх асуудалд мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад цугларсан болон шүүх хуралдаанд хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудыг харьцуулах аргаар үндэслэлийг тогтоон дүгнэлт хийх ёстой.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Бусдын биед хүнд гэмтэл учруулсан хэрэгт холбогдсон шүүгдэгчийн гомдлоор давж заалдах шатны шүүх хэргийг хянан хэлэлцэв. Шүүгдэгч нь өөрийн үйлдлийг хууль хяналтын байгууллага болон анхан шатны шүүхээс буруу дүгнэгдсэн, гэрчүүдийн мэдүүлгийг шалгаагүй хэмээн үзэж байв. АНХАН ШАТ: Шүүгдэгчийг бусдын биед хүнд гэмтэл санаатай учруулсан гэм буруутайд тооцож, ял оногдуулсан. Өршөөл үзүүлэх тухай хуулиар ялаас тодорхой хэмжээг хасч, иргэний журмаар хохиролд төлбөр гаргуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгч, түүний өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, гэм буруутай эсэх нь эргэлзээтэй, холбогдох хуулийн зүйл заалтуудыг зөрчсөн, гэрчүүдийн мэдүүлгийг бүрэн шалгаагүй хэмээн гомдол гаргасан. Прокурор анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг дэмжсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянан үзээд, анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй гарсан гэж үзэн, шүүгдэгчийн давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. Шүүгдэгчийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн холбогдох зүйлд зүйлчилсэн нь зөв, оногдуулсан ял шийтгэл нь хэргийн нөхцөл байдал, гэм буруутайд тохирсон. Гэрчүүдийн мэдүүлэг болон бусад нотлох баримтууд нь гэмт хэргийг нотолсон бөгөөд мөрдөн байцаалт, шүүхийн шатанд Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийг ноцтой зөрчөөгүй байна.