Сэлэнгэ аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчийг тогтоох, мөрдөн шалгах ажиллагааны эрх, үүрэг, журмыг сахисан эсэхэд холбоотой эрх зүйн маргаан үүссэн. Шүүгдэгч нь ахыгаа зодсоны улмаас хүнийг санаатай алсан гэх хэрэгт холбогдож, анхан шатны шүүх түүнийг буруутган хорих ял оноосон байна. Гэвч мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад амь хохирогчийн хүүхдүүдийн хувьд хуульд заасан үндэслэлгүйгээр хууль ёсны төлөөлөгчийг тогтоож, мөн хохирогчийн нагац эгчийг оролцоогүйгээр хэргийг хянан шийдвэрлэсэн байна.

Талуудын байр суурь

• Шүүгдэгч: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн, мөрдөн шалгах ажиллагаа хууль бус явагдсан тул шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгох шаардлагатай гэж үзсэн.
• Прокурор: Шүүгдэгчийг хүнийг санаатай алсан гэх хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, яллах дүгнэлт гаргасан.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх шүүгдэгчийг буруутган хорих ял оноосон бол давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгосон. Учир нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад амь хохирогчийн хүүхдүүдийн хувьд хуульд заасан зохих үндэслэлгүйгээр хууль ёсны төлөөлөгчийг тогтоосон, мөн хохирогчийн нагац эгч оролцохгүй гэж мэдэгдсэн байхад түүнийг оролцуулахгүйгээр хэргийг хянан шийдвэрлэсэн тул хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа хууль зүйн зарчим, зорилтод нийцээгүй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Хохирогч нас барсан эсхүл өөрийн хүсэл сонирхлоо илэрхийлж чадахгүй тохиолдолд түүний төрсөн, үрчилж авсан эцэг, эх, эхнэр, нөхөр, асран хамгаалагч, харгалзан дэмжигчийг хууль ёсны төлөөлөгчөөр тогтоох ёстой тул мөрдөгч, прокурор хууль ёсны төлөөлөгчийг тогтоохдоо хууль ёсны үндэслэлтэй байх ёстой (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 9.5).
• Мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулахдаа Монгол Улсын Үндсэн хууль болон бусад хуулийн заалтыг чанд сахиж, хүний эрхийг дээдлэх зарчимтай нийцэх ёстой (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 1.6).
• Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хууль ёсны төлөөлөгчийг тогтоохгүй эсхүл буруу тогтоосон нь хэргийг хянан шийдвэрлэх боломжгүй болгож, шүүхийн шийдвэрт нөлөөлөхүйц ноцтой зөрчил болно.