Өмнөговь аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Гэмт хэргийн улмаас хохирогчдын сэтгэцэд учирсан хор уршгийн хэмжээ, түүнийг нөхөн төлүүлэх төлбөрийг тогтоох эрх зүйн үндэслэл. Жолооч замын хөдөлгөөний дүрмийн зөрчил гаргаж, тээврийн хэрэгслээр зам тээврийн осол гаргасан тул хохирогч нарын эрүүл мэндэд хүнд болон хүндэвтэр хохирол учруулсан байна.

Талуудын байр суурь

• Шүүгдэгч: Хохирогч нарын сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг мэргэжлийн шинжээчээр тогтоохгүйгээр, шүүх өөрийн үзэмжээр нөхөн төлбөрийн хэмжээг тогтоосон нь хууль бус гэж үзэв.
• Прокурор: Шүүгдэгчийг хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль болон түүнтэй нийцсэн актыг зөрчсөн тул Эрүүгийн хууль 27.10.2.3-т заасны дагуу яллав.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх шүүгдэгчийг хорих ял болон тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг хасах ял шийтгэж, хохирогч нарт сэтгэцэд учирсан хор уршгийн төлбөр болон бусад зардлыг гаргуулж олгохыг шийдвэрлэжээ. Дээд шатны шүүх анхан шатны шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны шүүхэд буцаан хүргүүлэв. Учир нь мөрдөн шалгах болон шүүх хуралдааны явцад хохирогч нарт сэтгэцийн эмгэг учирсан эсэхийг нотолсон шинжээчийн дүгнэлт байхгүй байсан тул сэтгэцэд учирсан хор уршгийг шүүгдэгчээр төлүүлэх нь хууль зүйн үндэслэлгүй юм.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэмт хэргийн улмаас хүний сэтгэцэд учирсан хор уршиг гэдэгт сэтгэцийн эмгэг үүссэн байх ёстой тул сэтгэцийн эмгэг үүссэн эсэхийг нотолсон шинжээчийн дүгнэлтгүйгээр сэтгэцийн хор уршгийн төлбөрийг тогтоох боломжгүй (Сэтгэцийн эрүүл мэндийн тухай хууль 3.1.1).
• Гэмт хэргийн хор уршгийн шинж чанар, хэмжээг нотолсон шинжээчийн дүгнэлт байхгүй бол түүнийг шүүх өөрийн үзэмжээр тогтоож, нөхөн төлбөр гаргуулах нь эрх зүйн үндэслэлгүй (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 16.2.1.5).
• Сэтгэцийн эрүүл мэндийг тодорхойлохдоо хүн сэтгэцийн эмгэггүй байхын зэрэгцээ нийгмийн орчинтойгоо дасан зохицож, хэвийн амьдрах чадвартай байхыг харгалзах ёстой (Сэтгэцийн эрүүл мэндийн тухай хууль 3.1.1).