Булган аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Ашигт малтмалын эрэл хайгуул, олборлолт болон ховор ургамал түүх гэх хэргийн хувьдаа гэрч нарын мэдүүлгийг нотлох баримт болгож болох эсэх, мөн шүүхээс нотлох баримтыг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн эсэх тухай маргаан үүсжээ. Хилийн бүс зурваст байрлах газарт ашигт малтмал олборлосон гэх мэдээллийн үндэслэлээр шүүгдэгч нарыг гэм буруутай гэж үзэн, зарим шүүгдэгчийг хэрэгсэхгүй болгож цагаатгасан байна.

Талуудын байр суурь

• Шүүгдэгч: ашигт малтмалын эрэл хайгуул, олборлолт хийсэн гэх буруутай гэх үндэслэл болон гэрч нарын мэдүүлгийг шүүх хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд нотлох баримт болгож болохгүй гэж үзсэн.
• Прокурор: шүүгдэгч нарыг ашигт малтмалын эрэл хайгуул, олборлолт хийсэн, мөн ховор ургамал түүсэн гэж үзэн яллах дүгнэлт гаргасан.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх шүүгдэгч нарыг ашигт малтмалын эрэл хайгуул, олборлолт хийсэн болон ховор ургамал түүсэн гэж буруутай гэж үзэн, зарим шүүгдэгчийг хэрэгсэхгүй болгож цагаатгасан байна. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг бүхэлд нь хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны шүүхэд дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. Учир нь анхан шатны шүүх хэргийн бодит байдалтай нийцэхгүй, нотлох баримтууд хоорондоо зөрүүтэй байхад үндэслэлгүйгээр шийдвэр гаргасан тул, мөн гэрч нарын мэдүүлгийг авах нь Үндсэн хууль болон Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн дагуу зөрчилгүй байсан тул шүүхээс нотлох баримтаар тооцоогүй гэж дүгнэлсэн нь хууль буруу тайлбарлан хэрэглэсэн байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрч нарын мэдүүлгийг шүүгдэгч нарын өөрийн эсрэг мэдүүлэг өгөх эрхтэй байхаас гадна, тэднийг гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэхээс бусад тохиолдолд өөрийн мэдэх зүйлийг үнэн зөв мэдүүлэх үүрэгтэй тул гэрч нарын мэдүүлгийг нотлох баримт болгож болох юм (Монгол Улсын Үндсэн хууль 16.14, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль).
• Анхан шатны шүүх нь нотлох баримтын зөрүүг тайлбарлаагүй, мөн хуулийн заалтыг бүхэлд нь буруу хэрэглэсэн тул шүүхийн шийдвэр хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлгүй болсон (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 39.5, 39.6, 39.9).