Тогтоол №3220·Эрүү · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: А.А- нь Дэлүүн сумын Засаг даргаар ажиллаж байхдаа 2018 онд сумын төсвийн хөрөнгөөр 40,000,000 төгрөгийн автомашин худалдан авахдаа иргэн Л.Гантулгын эзэмшлийн автомашиныг 28,000,000 төгрөгөөр худалдан авч, сумын Засаг даргын тамгын газарт 40,000,000 төгрөгөөр нийлүүлсэн мэтээр албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, өөртөө 12,000,000 төгрөгийн давуу байдал бий болгож, орон нутгийн төсөвт 40,000,000 төгрөгийн хохирол учруулсан. К.Х- нь энэхүү гэмт хэрэгт хамжигчаар оролцсон.
- **Нэхэмжлэгч**: Хохирогч Баян-Өлгий аймгийн Дэлүүн сумын Засаг даргын тамгын газар.
- **Хариуцагч**: А.А- болон К.Х-.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2022-03-23, **Дугаар**: 2022/ШЦТ/35
- **Шийдвэр**: А.А-ийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцон нийтийн албанд томилогдох эрхийг 4 жилээр хасаж, 1 жил 5 сар хорих ял оногдуулж, К.Х-ыг мөн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэгт хамжигчаар оролцсон гэм буруутайд тооцон нийтийн албанд томилогдох эрхийг 3 жилээр хасаж, 12,000,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлыг А.А-ээс 26,000,000 төгрөг, К.Х-аас 9,000,000 төгрөг гаргуулж, гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан тээврийн хэрэгслийг хурааж улсын орлого болгосон.
- **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 22.1.1, 3.1.2, 3.5.1, 5.6.4, 5.3.3, 5.7.3, 7.5.1, 7.5.2, 7.5.3, Иргэний хуулийн 497, 510.1.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2022-05-20, **Дугаар**: 2022/ДШМ/22
- **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч А.А- болон түүний өмгөөлөгчид.
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, гэм буруутайд тооцсон нь үндэслэлгүй, ялыг хүндрүүлсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолын зарим хэсэгт өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн.
- **Үндэслэл**: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.2.1.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2022-09-05, **Дугаар**: Н/2022/0082
- **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч А.А-, түүний өмгөөлөгч А.Кадирбек, Ж.Энхжаргал нар.
- **Гомдлолын шалтгаан**: А.А-ийн үйлдэлд Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэргийн шинжгүй, зүйлчлэлийг хөнгөрүүлж, хорихоос өөр төрлийн ял оногдуулах, гэмт хэрэгт ашигласан эд зүйлийг хураах нь үндэслэлгүй, хохирлыг буруу тооцсон. К.Х-ыг гэмт хэрэгт хамжигчаар оролцсон гэх нь үндэслэлгүй.
- **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн К.Х-ад холбогдох бүх заалтыг хүчингүй болгож, хэргийг хэрэгсэхгүй болгон цагаатгаж, гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан тээврийн хэрэгслийг улсын орлогоос буцаан Дэлүүн сумын Засаг даргын тамгын газарт олгож, А.А-ээс гэмт хэрэг үйлдэж олсон орлого 12,000,000 төгрөгийг улсын орлогод оруулж, А.А-ээс илүү төлсөн 14,000,000 төгрөг, К.Х-аас төлсөн 14,000,000 төгрөгийг буцаан олгож, шийтгэх тогтоол, магадлалын бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- А.А-ийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан "Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах" гэмт хэрэг гэж зүйлчилсэн нь үндэслэлтэй. Учир нь тэрбээр албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, өөртөө 12,000,000 төгрөгийн давуу байдал бий болгосон нь Авлигын эсрэг хуулийн 3.1.3, 3.1.4-т заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангасан.
- А.А- нь бусдын өмчийг итгэмжлэн хариуцах үүрэг хүлээсэн этгээд биш тул Эрүүгийн хуулийн 17.4-т заасан "Хөрөнгө завших" гэмт хэрэгт тооцох үндэслэлгүй.
- А.А-ийн үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн 22.11-д заасан "Дураараа аашлах" гэмт хэргийн шинжийг хангаагүй.
- А.А-ийн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, хохирлоо төлсөн байдал нь ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал боловч, албан тушаалын гэмт хэрэг нь нийгмийн аюулын шинж чанартай тул хорих ял оногдуулсан нь хууль зөрчөөгүй.
- К.Х- нь А.А-т бэлнээр 40,000,000 төгрөг зээлсний дараа гэрээнд гарын үсэг зурсан боловч, А.А-ийг шунахайн сэдэлтээр санаатай гэмт хэрэг үйлдэж байгааг мэдээгүй, мэдэх боломжгүй байсан тул гэмт хэрэгт санаатай хамжигчаар оролцсон гэх шинж тогтоогдоогүй. Иймд К.Х-ыг цагаатгах үндэслэлтэй.
- А.А-ийн Дэлүүн сумын Засаг даргын тамгын газарт нийлүүлсэн Ланд круизер 100 загварын тээврийн хэрэгслийг гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан эд зүйл гэж үзэх нь үндэслэлгүй тул улсын орлогоос буцаан гаргуулж, Дэлүүн сумын Засаг даргын тамгын газарт олгох ёстой.
- Гэмт хэргийн улмаас учирсан бодит хохирол нь А.А-ийн өөртөө авч ашигласан 12,000,000 төгрөг тул А.А-ээс илүү төлсөн 14,000,000 төгрөг, К.Х-аас төлсөн 14,000,000 төгрөгийг буцаан олгох ёстой.