Гэр бүлийн хүчирхийлэлд өртсөн үед тусламж авах газар, хамгаалалтын арга хэмжээ

Хуулиар гэр бүлийн хүчирхийлэл гэж хуулийн үйлчлэлд хамаарах хүний сэтгэл санаанд дарамт учруулах, эдийн засаг, бэлгийн эрх чөлөө, бие махбодод халдсан үйлдэл, эс үйлдэхүйг ойлгоно (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 5). Хууль дөрвөн хэлбэрийг ялгадаг (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 6):

• Бие махбодын хүчирхийлэл — амь нас, эрүүл мэндэд гэм хор учруулсан буюу учруулж болзошгүй аливаа үйлдэл, эс үйлдэхүй;
• Сэтгэл санааны хүчирхийлэл — албадах, үл хайхрах, гүтгэх, мөрдөн мөшгих, заналхийлэх, бусадтай харилцахыг хязгаарлах, гутаан доромжлох зэргээр сэтгэл санааны шаналал үүсгэх;
• Эдийн засгийн хүчирхийлэл — цалин, тэтгэвэр, тэтгэмж, эд хөрөнгө захиран зарцуулах эрхэд халдах, орлого олох боломжийг хязгаарлах, тэжээн тэтгэхээс зайлсхийх;
• Бэлгийн хүчирхийлэл — эрхшээлдээ байгаа байдлыг далимдуулан бэлгийн шинжтэй үйлдэлд албадах.

Хуулийн үйлчлэл зөвхөн хамт амьдарч буй гэр бүлийн гишүүдэд бус, тусдаа амьдарч буй хүүхэд, эцэг эх, ах эгч дүү, мөн гэрлэлтээ цуцлуулсан эхнэр, нөхөр, хамтран амьдарч байсан буюу хамтран амьдраагүй ч гэр бүлийн харилцаатай байсан, дундаасаа хүүхэдтэй этгээдэд нэгэн адил хамаарна (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 3). Өөрөөр хэлбэл, гэрлэлтээ цуцлаад тусдаа амьдарч байгаа ч хүчирхийлэл үргэлжилж байгаа бол та мөн энэ хуулийн хамгаалалтад багтана.

1. Цагдаагийн байгууллага — тэргүүн ээлжийн суваг

Цагдаагийн алба хаагч гэр бүлийн хүчирхийллийг таслан зогсоох зорилгоор бусдын орон байранд нэвтрэн орж дараахь ажиллагааг явуулж болно (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 25):

• хохирогч, гэр бүлийн гишүүдийн аюулгүй байдлыг шалгах, аюулын зэргийн үнэлгээ хийх;
• хохирогчийг нэг цэгийн үйлчилгээний төв, түр хамгаалах байр, эмнэлэгт хүргэх, боломжтой бол төрөл садан, ойр дотны хүний түр хамгаалалтад өгөх;
• хүчирхийлэл үйлдэгчид хүчирхийлэл үйлдэх, согтууруулах ундаа хэрэглэхийг зогсоохыг шаардах;
• аюулын зэрэг өндөртэй эсхүл хүүхэд хүчирхийлэлд өртсөн бол хохирогч зөвшөөрөл өгсөн эсэхийг үл харгалзан нийгмийн ажилтанд мэдэгдэх;
• хохирогчид эрх, үүрэг, үйлчилгээний талаарх мэдээллийг бичгээр эсхүл цахим хэлбэрээр өгөх;
• шаардлагатай бол хүчирхийлэл үйлдэгчийг баривчлах, галт зэвсэг, хүчирхийлэл үйлдэхэд ашигласан зэвсэг, зэвсгийн чанартай зүйлийг хураан авах.

Цагдаагийн алба хаагч мөн хохирогчид орон байрнаасаа хувцас, эм, эмнэлгийн хэрэгсэл, баримт бичиг, хүүхдийн сургалтын хэрэгсэл зэрэг шаардлагатай зүйлээ авахад туслалцаа үзүүлж, хүчирхийлэл үйлдэгчээс шаардан гаргуулна (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 25). Энэ нь гэрээс яаралтай гарах нөхцөлд таны баримт бичиг, эм зэргийг авч үлдэх боломжийг хуулиар баталгаажуулсан чухал зохицуулалт юм.

Цагдаагийн байгууллага нь хүчирхийлэл үйлдэгч, хохирогчийн талаархи бүртгэл хөтөлж, холбон зуучлах утсыг 24 цагаар ажиллуулах үүрэгтэй (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 25).

2. Сум, баг, хорооны Засаг дарга

Цагдаагийн алба хаагчийн эзгүйд та сум, баг, хорооны Засаг даргад хандаж болно (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 23). Засаг дарга нь хамтарсан багийг ахалж, хүчирхийллийг таслан зогсоох, хохирогчийг хамгаалах арга хэмжээ авах үүрэгтэй.

3. Хамтарсан баг

Сум, баг, хорооны Засаг даргаар ахлуулсан хамтарсан баг нь өрхийн эмч, нийгмийн ажилтан, сургуулийн нийгмийн ажилтан, цагдаагийн алба хаагч, төрийн бус байгууллагын төлөөллөөс бүрддэг (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 20). Баг нь:

• хүчирхийллийн болзошгүй эрсдэлтэй гэр бүлийг илрүүлэх, мэдээлэх;
• нөхцөл байдлын үнэлгээнд үндэслэн хохирогчид үзүүлэх үйлчилгээг төлөвлөх, хэрэгжүүлэх;
• хохирогчийг хамгаалах, нөхөн сэргээх, нийгмийн халамж, хөдөлмөр эрхлэлтийн дэмжлэг зэрэг үйлчилгээнд хамруулах ажлыг зохион байгуулна.

Практикт хамтарсан баг нь таны хэрэгт нэг цэгээс олон салбарын үйлчилгээг уялдуулан авах боломжийг олгодог тул энэ сувгийг алдахгүй байх нь чухал.

Аюулын зэргийн үнэлгээ — бүх арга хэмжээний эхлэл

Цагдаагийн алба хаагч хохирогчийн амь нас, эрүүл мэнд, аюулгүй байдалд учирсан буюу учирч болох эрсдэлд аюулын зэргийн үнэлгээ хийнэ. Үнэлгээг хүчирхийлэл үйлдэгдсэн орчинд эсхүл хохирогчийн байгаа газарт очиж хийдэг (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 31). Энэ үнэлгээ нь цаашид ямар хамгаалалтын арга хэмжээ авах, ямар үйлчилгээнд хамруулахыг тодорхойлох үндэс болдог.

Үүнээс гадна нийгмийн ажилтан нөхцөл байдлын үнэлгээ хийж, хүчирхийлэл болон болзошгүй эрсдэлтэй байдлыг, хохирогчид учирсан сөрөг үр дагаврыг, үзүүлэх үйлчилгээг тодорхойлж, дүгнэлт хэлбэрээр гаргана (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 32).

1. Түр хамгаалан байрлуулах үйлчилгээ

Хохирогчийн амь нас, эрүүл мэнд, аюулгүй байдлыг хангах зорилгоор түр хамгаалах байр-ны үйлчилгээг үзүүлнэ (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 35). Энэ байрны талаар мэдэх ёстой гол зүйлс:

• Түр хамгаалах байр нь төрийн, төрийн бус байгууллагын харьяанд, сум, аймаг, дүүрэг, нийслэлийн нутаг дэвсгэрийн харьяаллаар байгуулагдаж болно;
• Байр нь хохирогчид эмнэлгийн, сэтгэл зүйн, нийгмийн халамжийн, хүүхэд хамгааллын, эрх зүйн үйлчилгээг холбогдох байгууллагатай хамтран үзүүлнэ;
• Байрны байршил нууц байна;
• Байрны аюулгүй байдлыг цагдаагийн байгууллага эсхүл гэрээт харуул хамгаалалтын байгууллага хангана;
• Хүчирхийлэл үйлдэгч нэвтрэх, хохирогчтой холбоо тогтоохыг оролдох, айдас түгшүүр үүсгэх үйлдэл хийхийг хориглоно;
• Байршлын талаар мэдсэн этгээд бусдад задруулахгүй байх үүрэгтэй.

Энэ нь таны байршлыг хүчирхийлэл үйлдэгч мэдэхгүй байх, тэр ч байтугай байранд нэвтрэх оролдлого хийхээс хуулиар хамгаалагдсан гэсэн үг.

2. Нэг цэгийн үйлчилгээ

Нэг цэгийн үйлчилгээ гэдэг нь хохирогчийг эмнэлэг, төрийн, төрийн бус байгууллагад түр байрлуулан эмнэлгийн тусламж болон бусад үйлчилгээг нэг доор үзүүлэх ажиллагаа юм (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 5). Энэ төв нь:

• үйлчилгээг нутаг дэвсгэрийн харьяалал харгалзахгүй 24 цагийн турш нэг цэгээс үзүүлэх чиг үүрэгтэй;
• эмнэлэг, төрийн, төрийн бус байгууллагад ажиллана;
• аюулгүй байдалд цагдаагийн байгууллага хяналт тавина.

(Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 36)

3. Гэрч, хохирогчийг хамгаалах тухай хуулийн арга хэмжээ

Хохирогчийн амь нас, эрүүл мэндэд хохирол учирч болзошгүй хангалттай үндэслэл байгаа эсхүл хохирол учирсан бол хамгаалуулах эрх үүснэ (Гэрч, хохирогчийг хамгаалах тухай, 19). Аюулгүй байдлын хамгаалалтын арга хэмжээ дараах хэлбэртэй байна (Гэрч, хохирогчийг хамгаалах тухай, 7):

• урьдчилан сануулах;
• тодорхой үйлдлийг хязгаарлах — сэжигтэн, яллагдагч, шүүгдэгчид хохирогчтой уулзах, харилцах, дагаж мөшгих зэргээр харилцахыг хориглох (Гэрч, хохирогчийг хамгаалах тухай, 9);
• биечилсэн хамгаалалт — амь нас, эрүүл мэндийг гэмт халдлагаас хамгаалах зорилгоор (Гэрч, хохирогчийг хамгаалах тухай, 10);
• мэдээллийн нууцлалыг хангах;
• нэг бүрийн тусгай хэрэгсэл, техник хэрэгсэл, харилцаа холбооны хэрэгслээр хангах;
• аюулгүй газарт түр байрлуулах — насанд хүрсэн хохирогчийг өөрийнх нь зөвшөөрлөөр, насанд хүрээгүй хохирогчийг эцэг эх, хууль ёсны төлөөлөгч эсхүл хүүхдийн эрхийг хамгаалах байгууллагын зөвшөөрлөөр бодит аюул, заналхийлэл арилах хүртэл хугацаанд байрлуулна (Гэрч, хохирогчийг хамгаалах тухай, 13);
• нүүлгэн шилжүүлэх, баримт бичгийг солих, гадаад төрхийг өөрчлөх.

Хамгаалалтын арга хэмжээ хэрэглэх шийдвэрийг хэрэг бүртгэлт, мөрдөн байцаалтын шатанд прокурор, шүүхийн шатанд шүүгч гаргана (Гэрч, хохирогчийг хамгаалах тухай, 21). Шаардлагатай гэж үзвэл хамгаалалтын арга хэмжээг эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа дууссаны дараа ч үргэлжлүүлж болно.

4. Хүүхдийг тусгай хамгаалалтаар хангах

Хүүхэд хүчирхийлэлд өртсөн бол цагдаагийн байгууллага, сум, баг, хорооны Засаг дарга хүүхдийг нэг цэгийн үйлчилгээний төв эсхүл түр хамгаалах байранд хүргэх, боломжгүй бол эцэг эх, төрөл садан, өөр гэр бүлд хүлээлгэн өгөх, асрамж халамжийн үйлчилгээ үзүүлдэг байгууллагад хүргэх арга хэмжээ авна (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 30).

Чухал нь: хүүхдийн амь нас, эрүүл мэндэд аюултай аргаар хүчирхийлэл үйлдсэн, хүүхдийг барьцаалсан, айдас сэтгэл санааны дарамтад оруулсан, хүчирхийлэл үйлдэгч согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис хэрэглэдэг зэрэг нөхцөлд эдгээр арга хэмжээг эцэг эх, асран хамгаалагчийн саналыг харгалзахгүй авна (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 30). Хүүхэд 7 ба түүнээс дээш настай бол хамгаалах хүн, гэр бүлийг сонгоход түүний саналыг харгалзана.

Хуулиар хохирогчид дараахь үйлчилгээг үнэ төлбөргүй үзүүлнэ (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 33):

1. аюулгүй байдлын хамгаалалт;
2. эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээ;
3. сэтгэл зүйн үйлчилгээ;
4. нийгмийн халамжийн үйлчилгээ;
5. хүүхэд хамгааллын үйлчилгээ;
6. эрх зүйн туслалцаа;
7. холбон зуучлах үйлчилгээ.

Үйлчилгээ үзүүлэхдээ хүүхэд, хөгжлийн бэрхшээлтэй болон сэтгэцийн эмгэгтэй хүн, жирэмсэн эмэгтэй, ахмад настны хэрэгцээ, шаардлагыг харгалзана. Монгол хэл, бичиг мэдэхгүй эсхүл хараа, сонсгол, хэл ярианы бэрхшээлтэй хохирогчид орчуулагч, хэлмэрчийн тусламж авах эрхтэй. Хохирогч хүсвэл хуульд зааснаас бусад төрлийн үйлчилгээний талаарх мэдээллийг ч авч болно.

Эрх зүйн туслалцаа

Эрх зүйн туслалцаа нь эрх зүйн зөвлөгөө болон өмгөөллийн үйлчилгээ гэсэн хоёр хэлбэртэй (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 39). Эрх зүйн зөвлөгөөг утсаар болон цахим хэлбэрээр үзүүлж болно. Энэ нь гэрээсээ гарах боломжгүй, эсхүл хөдөө орон нутагт байгаа тохиолдолд ч зөвлөгөө авах боломжийг олгодог.

1. Аюулгүй байдлаа тэргүүн ээлжид тавь. Хэрэв та яаралтай аюулд байгаа бол цагдаа дуудаж, гэрээс гарах боломжтой бол гар. Цагдаагийн алба хаагч ирэхэд хохирогчид орон байрнаасаа хувцас, эм, баримт бичиг, хүүхдийн хэрэгслээ авахад туслалцаа үзүүлэх үүрэгтэйг санах хэрэгтэй.

2. Гомдол, мэдээллийг гарга. Мэдээллийг амаар, бичгээр, утсаар, цахим хэлбэрээр өгч болно. Гомдлыг хүчирхийлэл үйлдэгч, хохирогчийн оршин сууж байгаа газрын харьяаллаас үл хамааран ойр байгаа цагдаагийн байгууллагад гаргана (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 23). Мэдээлэл хүлээн авсан байгууллага, албан тушаалтан нь мэдээлэл өгсөн этгээдийн талаарх мэдээллийг нууцлах үүрэгтэй.

3. Аюулын зэргийн үнэлгээ хийлгэх. Цагдаагийн алба хаагч үнэлгээг очиж хийнэ. Үүний үндсэн дээр цаашдын хамгаалалтын арга хэмжээ, үйлчилгээ тодорхойлогдоно.

4. Баримт бичгээ цуглуул. Эмнэлгийн дүгнэлт, зодсоны улмаас үүссэн гэмтлийн зураг, заналхийлсэн мессеж, гэрчүүдийн мэдээлэл зэрэг нь цаашид эрх зүйн туслалцаа авах, хуулийн арга хэмжээ авахад чухал.

5. Үйлчилгээнд хамрагдах. Аюулын зэрэг, нөхцөл байдлаас хамаарч түр хамгаалах байр, нэг цэгийн үйлчилгээ, хамтарсан багийн үйлчилгээ, эмнэлгийн болон сэтгэл зүйн тусламж зэрэгт хамрагдана.

6. Эрх зүйн туслалцаа авах. Эрх зүйн зөвлөгөө утсаар эсхүл цахим хэлбэрээр, шаардлагатай бол өмгөөллийн үйлчилгээгээр хангагдана.

7. Шаардлагатай бол хамгаалалтын арга хэмжээ хүсэх. Гэрч, хохирогчийг хамгаалах тухай хуулийн арга хэмжээг эрх бүхий албан тушаалтан хүсэлт, зөвшөөрөл, бодит аюул заналхийллийн баримтыг үндэслэн гаргана. Хохирогч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгч хүсэлт гаргаж болно.

Түр хамгаалах байр, нэг цэгийн үйлчилгээний төвд байгаа эсхүл түр хамгаалалтад байгаа хохирогч, түүний насанд хүрээгүй хүүхэд хүчирхийлэл үйлдэгчтэй уулзах шаардлагатай бол холбогдох хүсэлтийг гаргаж болно (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 43). Гэхдээ дараахь тохиолдолд уулзуулахыг хориглоно:

• хохирогч сэтгэл санааны хямрал, айдастай байгаа бол;
• бэлгийн хүчирхийллийн хохирогч бол;
• хохирогч болон хүүхдийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхолд харшлахаар бол;
• хохирогч өөрөө уулзахыг хүсэхгүй байгаа бол.

Уулзалтыг нийгмийн ажилтан хариуцан зохион байгуулж, аюулгүй байдлыг цагдаагийн байгууллага хангана. Энэ нь хохирогчийн хүсэл зоригийг тэргүүн ээлжид тавьсан зохицуулалт юм.

Хуулийг зөрчсөн хүн, хуулийн этгээдэд Эрүүгийн хууль эсхүл Зөрчлийн тухай хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 46). Хариуцлага нь хохирлыг нөхөн төлөх үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй.

Эрүүгийн хуулиар гэр бүлийн хамаарал бүхий харилцаатай хүнийг байнга зодох, харгис хэрцгий харьцах зэрэг үйлдэл нь гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдэх гэмт хэрэгт хамаарна (Эрүүгийн хууль /шинэчилсэн найруулга/, 11.7). Энэ төрлийн хэрэгт шүүх хэрхэн дүгнэдэг талаар доорх шүүхийн практикаас үзнэ үү.

Шүүхийн шийдвэрүүд нь хуулийн заалтыг практикт хэрхэн хэрэглэж байгааг ойлгоход тусална. Дараах жишээнүүд нь хохирогчийн хамгаалалт, хариуцлагын асуудалд шүүх ямар байр суурь баримталж байгааг харуулна.

Хүчирхийлэл үйлдэх нь гэмт хэрэг гэдгийг баталгаажуулсан шийдвэр

В.М нь гэр бүлийн хамаарал бүхий харилцаатай хүнийг байнга зодож, эрүүл мэндэд нь хөнгөн хохирол учруулсан хэрэгт анхан шатны шүүх 6 сарын хугацаанд гарахгүй байх зорчих эрх хязгаарлах ял, 600.000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. Давж заалдах шат уг үйлдлийг гэмт хэргийн шинжгүй гэж үзсэн ч хяналтын шат давж заалдах шатны магадлалын холбогдох заалтыг хүчингүй болгож, анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдсэн нь гэмт хэргийн шинжтэй гэж дүгнэсэн (Тогтоол #3817).

Энэ шийдвэр нь хохирогчийн хувьд чухал мессеж: хүчирхийлэл үйлдэх нь "гэр бүлийн дотоод асуудал" биш, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх гэмт хэрэг юм.

"Байнга" гэх шинж ба хамгаалалтын хил хязгаар

Шүүхийн практикт "байнга" гэх шинжийг хэрхэн ойлгох нь чухал ач холбогдолтой. Б.С нь эхнэр Л.Н-ыг байнга зодсон гэх хэрэгт давж заалдах шат Б.С-ын үйлдэлд гэр бүлийн хүчирхийллийн шинж тогтоогдоогүй, Л.Н-ын үйлдэл нь аргагүй хамгаалалтын шинжтэй гэж үзэж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгосныг хяналтын шат хэвээр үлдээсэн. Шүүх гэр бүлийн хамаарал бүхий этгээдийн бие махбодид байнгын бус, тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас эрүүл мэндэд нь хохирол учруулсан үйлдэл бүрийг гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдсэн гэж үзэх боломжгүй гэж дүгнэсэн (Тогтоол #1332).

Энэ нь хохирогчийн хувьд дараах сургамжтай: хүчирхийллийн давтамж, үргэлжлэл, тогтмол байдал нь хэргийн зүйлчлэлд нөлөөлдөг тул тохиолдол бүрийг цагдаад мэдээлж, баримтжуулах нь чухал. Нэг удаагийн тохиолдлыг үл тоомсорлож болохгүй ч, давтан, байнга үйлдэгдэж байгааг нотлох баримт (огноо, гэрч, эмнэлгийн дүгнэлт) хуримтлуулах нь таны байр суурийг бэхжүүлнэ.

Хамтран амьдрагчийг хамгаалалтад багтаасан шийдвэр

Б.Д нь хамтран амьдрагч С.У-г байнга зодсон хэрэгт анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийн 11.7 дугаар зүйлийн 1.1, 1.2-т зааснаар 1 жил хорих ял оногдуулсан. Хяналтын шат анхан болон давж заалдах шатны шийтгэх тогтоол, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг прокурорт буцаасан. Шүүх нэг хүний эсрэг үйлдэгдсэн нэг төрлийн үргэлжилсэн гэмт хэрэгт прокуророос хоёр өөр яллах дүгнэлт үйлдсэн нь үндэслэлгүй гэж үзсэн (Тогтоол #2940).

Гол анхаарах зүйл: гэрлэлтээ бүртгүүлээгүй ч хамтран амьдарч буй этгээд гэр бүлийн хүчирхийллийн хамгаалалтад хамаарна. Энэ нь хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1.1 дэх заалттай нийцэж байна.

Хүүхдийн асуудалд шүүхийн хандлага

Хүүхэд хүчирхийлэлд өртсөн эсхүл гэр бүлийн маргаан хүүхдийн асрамжид хүрсэн тохиолдолд шүүх хүүхдийн эрх ашгийг тэргүүн ээлжид тавьдаг. Жишээлбэл, эцэг нь хүүхдүүдийн асрамжийг шилжүүлэхээр гаргасан нэхэмжлэлд хариуцагч эх нь нэхэмжлэгчийг "хүчирхийлэгч" гэж дурдсан ч шүүх хүүхдэд хүчирхийлэл үйлдсэн гэх тайлбар хэргийн баримтаар тогтоогдоогүй гэж үзэж, хүүхдүүдийн саналыг харгалзан шийдвэрлэсэн (Тогтоол #7783).

Энэ нь хоёр талын хувьд чухал: хүчирхийллийн талаарх мэдээлэл нь баримтаар нотлогдсон байх шаардлагатай бөгөөд нөгөө талаас хүүхдийн санал, амьдарч буй орчин, шинжээчийн дүгнэлт зэргийг шүүх харгалздаг.

Хуульд хүүхэдтэй хүнлэг бус, хэрцгий харьцах, ялгаварлан гадуурхах, сэтгэл санааны дарамт үзүүлэх, заналхийлэх, хүч хэрэглэх, зодож шийтгэх, тэвчишгүй хөдөлмөр эрхлүүлэх, үл хайхрах, хүүхдийн дэргэд архидан согтуурах, мансуурах, хүчирхийлэл үйлдэхийг хориглосон (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 28). Хүүхдийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг эцэг эх, асран хамгаалагч, харгалзан дэмжигч, гэр бүлийн бусад гишүүн хамгаалах үүрэгтэй.

Хүүхдийн эсрэг хүчирхийллийн тухай мэдээлэл хүлээн авсан цагдаагийн байгууллага, сум, баг, хорооны Засаг дарга хүчирхийллийг таслан зогсоох, хүүхдийг хамгаалах арга хэмжээ авч, хүүхдийн байгууллага, ажилтанд мэдээлэх үүрэгтэй (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 30). Хүүхдийг хүчирхийлэл үйлдэгчээс тусгаарлах арга хэмжээ авсан нь эцэг эх, асран хамгаалагчийн эрхийг зөрчсөн гэж үзэх үндэслэл болохгүй бөгөөд хүчирхийлэл үйлдэгч хүүхдийг тэжээн тэтгэх үүргээсээ чөлөөлөгдөхгүй.

Хууль зөвхөн хохирогчийг бус, туслалцаа үзүүлж буй хүмүүсийг ч хамгаалдаг. Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй холбоотой мэдээлэл өгсөн этгээд, гэрч, хохирогчид туслалцаа үзүүлсэн этгээд, албан тушаалтан, ажилтныг айлган сүрдүүлэх, заналхийлэх, мөрдөн мөшгих, дарамт шахалт үзүүлэх, буруутгах, үйл ажиллагаанд нь саад учруулахыг хориглоно (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 7). Мөн гэр бүлийн хүчирхийллийг сурталчилсан, хохирогчийн амь нас, эрүүл мэнд, аюулгүй байдал, хувийн нууц, нэр төрд халдсан мэдээ, зар сурталчилгааг түгээхийг хориглоно.

Энэ нь хөрш, найз, ажил олгогч, багш зэрэг таныг дэмжиж буй хүмүүс аюулгүйгээр тусламж үзүүлэх боломжийг хуулиар хамгаалсан гэсэн үг. Хохирогчийг хуульд заасан эрхээ эдлэхэд шашин шүтлэг, соёл, зан заншлын хэм хэмжээтэй холбогдуулан аливаа хязгаарлалт тогтоохыг хориглосон (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 7).

Хохирогчийн хувьд ажил, орлогоо алдахгүй байх нь практик ач холбогдолтой. Ажил олгогч нь хохирогчийг хуульд заасны дагуу хамгаалалтад байх хугацаанд түүний ажил, албан тушаалыг хэвээр хадгалах үүрэгтэй (Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 8). Энэ нь хамгаалалтад байх хугацаанд ажлаас халагдахгүй байх баталгаа юм.