Дархан цаазат газрын хамгаалалтын захиргаанаас “Т” аймгийн Засаг даргад холбогдуулан “өөрийн нь эрх хэмжээнд хамаарах талбайд иргэдэд газар эзэмшүүлэх шийдвэр гаргасан нь хууль бус” гэж үзэн холбогдох шийдвэрийг хүчингүй болгуулахаар захиргааны хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гаргажээ. Хамгаалалтын захиргаа шүүхэд нэхэмжлэл гаргах боломжтой юу?

Шүүхэд нэхэмжлэл гаргах эрх, эрх хэмжээний илэрхий зөвшөөрөл, холбогдох байгууллагын байр суурь, шийдвэрийн хууль ёсны чанарыг ялгаж эргэн санаарай.

Тайлбар

Зөв хариулт: A. Захиргааны зөвхөн хуульд заасан тохиолдолд нэхэмжлэл гаргах боломжтой.

Яагаад A зөв бэ?

1. “Нэхэмжлэл” гэсэн тогтолцоо. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 3.1.3-д “нэхэмжлэл”-ийг тодорхойлж, “…хуульд тусгайлан заасан бол захиргааны байгууллагаас нийтийн эрх зүйн чиг үүргийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдон үүссэн маргааныг шийдвэрлүүлэхээр захиргааны хэргийн шүүхэд гаргасан өргөдөл” гэж заасан. Өөрөөр хэлбэл, захиргааны байгууллага (энд хамгаалалтын захиргаа) ямар нэхэмжлэл үргэлж гаргаж чадахгүй; нэхэмжлэлийн эрх тусгай хуулийн заалтаар тогтоогддог (ЗХШХТ, 3.1.3).

2. Захиргааны байгууллага нэхэмжлэл гаргах эрхтэй. ЗХШХТ-ийн 14.1.1–14.2-оор шийдвэр гаргасан байгууллага нь дээд шатны байгууллага, эсвүл гомдлыг хянан шийдвэрлэх чиг үүрэгтэй байгууллагын шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн, биелүүлээгүй бол 30 хоногийн дотор нэхэмжлэл гаргах эрхтэй. Иймээс аймгийн Засаг даргын шийдвэрт холбогдуулан хамгаалалтын захиргаанаас гаргасан нэхэмжлэл боломжтой.

3. Хүчин төгөлдөр байдал. Хуулийн 3.1.3 нь мөн “нийтийн эрх зүйн чиг үүргийг хэрэгжүүлэхтэй холбогсон” гэсэн нөхцөл тавих бөгөөд, захиргааны шүүхэд нийтийн эрх зүйн маргааныг хянан шийдвэрлэх ерөнхий эрх ойлгомжтой (ЗХШХТ, 13.1, 1.1). Газрын шийдвэрийг хүчингүй болгох зүйл бас тусгайлан зохицуулагдсан (Газрын тухай, 61).

Бусад сонголтууд яагаад буруу?

• B – буруу. Захиргааны байгууллага хуулийн этгээд бөгөөд 14.1.1, 14.2-оор нэхэмжлэл гаргах эрхтэй; эрх байхгүй гэсэн үгүй.
• C – буруу. “Ямар ч байгууллага, ямар ч үйлдэл”-ийн хувьд нэхэмжлэл гаргах хязгааргүй эрх байхгүй; 3.1.3-ын “хуульд тусгайлан заасан бол” гэсэн нөхцөл хязгаарлалт болгон харгалзана.
• D – буруу. Захиргааны хэргийн шүүх зөвхөн “хүний эрх”-ийг хамгалах шүүх биш; захиргааны үйл ажиллагааны хууль ёсныг, захиргааны актын хууль бус байдлыг шалгах үүрэгтэй.

Редакторын шалгалтад тэмдэглэх зүйл

Өгүүлбэрийн нэхэмжлэгчийн талаар нэг зүйл тодруулах шаардлагатай: хэрэв гаргасан шийдвэрийг өөрөө нь хамгаалалтын захиргаа (өөрийн эрх хэмжээнд хамаарах талбайд иргэдэд газар эзэмшүүлэх шийдвэр гаргасан) бол тэр байгууллага өөрийн гаргасан актын хууль бус байдлыг өөрөө шаардаж чадахгүй; хууль бус гэж үзэх эрх нь тухайн актад зөрчигдсөн иргэн, хуулийн этгээдэд байдаг. Энэ асуултын зорьж буй нөхцөл нь нэхэмжлэлийн эрх тусгай хуулийн заалтаар нэхэмжлэгчид олгогдсон эсэхийг нягтлах шаардлагатай бөгөөд дээрх дүгнэлт (A) хэвээр хэвээр.

Дүгнэлт: Зөв хариулт — A. Захиргааны зөвхөн хуульд заасан тохиолдолд нэхэмжлэл гаргах боломжтой.