А хуучин машин худалддаг Х-ээс нэгэн “портер” автомашиныг 7.0 сая төгрөгөөр худалдаж авчээ. Бүх баримт бичгийг шилжүүлэн өгсний дараа А машинд нэлээд засвар, үйлчилгээ хийлгэсэн байна. 1 сарын дараа А дээрх машин орж ирснээс хойш 50.000 км биш, бүр 150.000 км яваад байгааг нь олж мэджээ. Х-д найдаж уг портерыг бараг шинэ машины үнэтэй авсан А нь Х-тэй байгуулсан гэрээнээсээ буцаж, машинд оруулсан хөрөнгө оруулалтаа түүнээс гаргуулахаар шаардав. А-д ийнхүү гэрээг цуцалж гарсан зардлаа шаардах эрхтэй юу?

Худалдан худалдааны гэрээг буцаан цуцлах үндэслэл, гэрээний нөхцөл биелэх болон гэрээг цуцлахад зардал нөхөн төлөх эрхийн ялгааг эргэн санаарай.

Зөв хариулт: A

Тийм. Машины километрийн заалт гэрээнд заасантай нийцэхгүй байгаа нь эд зүйлийг биет байдлын доголдолтой гэж үзэх үндэслэл болох тул А шаардах эрхтэй.

Үндэслэл

• Гэрээний зориулалтын зөрчил. Худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй хөрөнгө шилжүүлэх үүрэгтэй (Иргэний хууль, 243). Гэрээнд заасан тоо, хэмжээ, чанарын зүйлд нийцэхгүй эд хөрөнгийг худалдан авагч биет байдлын доголдолтой гэж үзэх эрхтэй (Иргэний хууль, 251). Энд гэрээнд 50.000 км гэсэн километрийн заалт байсан боловч үнэндээ 150.000 км явасан, өөрөөр хэлбэл гэрээний нөхцөлд нийцэхгүй эд хөрөнгө шилжүүлсэн.
• Далд доголдол. Километрийн заалтын зөрчил нь илэрхий биш: А машинд өгөгдсөн засвар, үйлчилгээ явцад одоогийн хүлээн авсан эрсдэл шилжих үед байсан бөгөөд А үүнийг хүлээн авах үед мэдэх боломжгүй байсан. Иймээс энэ нь 255.1.1-ийн «хүлээж авах үедээ мэдсэн буюу мэдэх боломжтой» гэсэн нөхцөлийг хангахгүй (Иргэний хууль, 255); худалдагч доголдлыг мэдсээр нуун дарагдуулсан бол 255.2 хамаарахгүй.
• Хугацаа. Өмчлөх эрхийг шилжүүлэн авснаас хойш зургаан сарын дотор доголдлыг илрүүлж шаардлага гаргах ёстой бөгөөд А нэг сарын дараа илрүүлсэн тул хугацаа зөрчигдөөгүй (Иргэний хууль, 254). Доголдол эрсдэл шилжих үед байсан гэж үзнэ (254.7).
• Үр дагавар. Худалдан авагч доголдлыг арилгуулах, зардлыг төлүүлэх, эсвэл гэрээг цуцлах эрхтэй (254.1). А гэрээг цуцлахад худалдагч учирсан хохирол, зардлыг төлөх үүрэгтэй (Иргэний хууль, 256).

Бусад сонголтын яагаад буруу

• B – Буруу. Километрийн заалт нь гэрээний зүйлийн чанарын нэг үзүүлэлт бөгөөд түүнийг зөрчих нь гэрээг цуцлах шалтгаан болох эрх зүйн үндэслэлтэй.
• C – Буруу. Километрийн заалтыг зөрчих нь эд зүйлийн чанарын ердийн үзүүлэлт байх гэсэн үг биш; энэ нь гэрээний тоо, хэмжээ, чанарын зүйлд нийцэхгүй байх нь биет байдлын доголдлын шууд үндэслэл.
• D – Буруу. А машиныг хүлээн авахдаа доголдлыг илрүүлж чадаагүй нь түүнийг өөрөө илэрхийлж чадахгүй гэсэн үг; хуульд заасны дагуу энэ нь эрхээ алдсан гэж үзэх үндэслэл биш, харин эсрэгээрээ далд доголдлын шинж болно.

Тайлбар: А-ийн нэхэмжлэлд зарласан «А машиныг хүлээн авахдаа доголдлыг илрүүлж чадаагүй» гэсэн үг нь гэрээг цуцлах эрхийг хасах үндэслэл биш; харин эрсдэл шилжих үед доголдол байсан гэдгийг нотлох үүрэгтэй (254.7).