Б нь Зил 130 загварын тээврийн хэрэгсэл ашиглаж, 2023 оны 11 дүгээр сард Тэс сумын 8 дугаар багт байрлах Нарийны голын модон гүүрнээс үлдсэн дам нурууны 50 ширхэг модыг хууль бусаар авч, 208.455 төгрөгийн хохирол учруулжээ. Тус модон гүүр нь байгалийн хүчин зүйл, хүний оролцоотойгоор эвдэрсэн байсан, зөвхөн гүүрний суурь буюу дам нуруу үлдсэн, тус гүүрийг орон нутгийн төрийн эрх бүхий байгууллагаас ашиглах, хамгаалах, сэргээн засварлах арга хэмжээ авч байгаагүй байжээ. Б ямар гэмт хэрэг үйлдсэн бэ?

Б-ийн үйлдэлд хууль зүйн зөрчиг, байгалийн хүчин зүйлд үзүүлсэн хохирол, модны зөвшөөрөгдсөн ашиглалтын хил хаана орших, тээврийн хэрэгслийн хэрэглээ болон гүүрийн эзэн, хамгаалалтын үүргийн зэрэгт ялгааг эргэн санаарай.

Зөв хариулт: A. Гэмт хэрэгт тооцохгүй

Үндэслэл

1. Үүнтэй адил үйл явдал, шууд хууль зүйн дүгнэлттэй хяналтын шатны шийдвэр байна. Увс аймгийн Хяналтын шүүхийн 2020 оны 5 дугаар сарын 18-ны өдрийн 1935000110053 дугаартай шийдвэр (Хяналтын шат, [[CASE:eruu/3/2320]]) яг энэ үйл явдлыг шийдсэн: Тэс сумын Нарийны голын модон гүүрнээс 2018 оны 11 дүгээр сард 47 ширхэг мод хууль бусаар авч, 208,455 төгрөгийн хохирол учруулсан З.Т хуулийн 17.1.2.4-т заасан гэмт хэрэгт яллагдаж байсан боловч анхан шатны шүүх цагаатгаж, Хяналтын шат уг цагаатгалтыг хэвээр баталжээ.

2. Зөв хууль зүйн дүгнэлт: Эрүүгийн хууль 2.1.4. Хяналтын шүүх: гэмт хэргийн шинж хэлбэрийн төдий агуулсан боловч гэмт хэрэгт тооцохгүй — учир нь этгээдийн хувийн байдал, үйлдлийн нийгмийн аюулын хэр хэмжээ нь бодит хохирол, хор уршиг учруулаагүй (ЭРҮҮГИЙН ХУУЛЬ /шинэчилсэн найруулга/, 2.1.4). Энэ нь 208.455 төгрөгийн бага хэмжээний хохиролтой, эрүүгийн хуулийн 17.1.1-ийн тайлбар дахь “бага хэмжээний хохирол” гэсэн шалгууртай харгалзана.

3. Үйлдэл нь “нууц далд хулгайлсан” гэж үнэлэгдэхгүй. Шүүхийн үндэслэлээр: гүүрийн мод нь байгалийн хүчин зүйл болон хүний оролцоотойгоор устаж, зөвхөн суурь (дам нуруу) үлдсэн, иргэд авч ашигладаг, Тамгын газраас ашиглах арга хэмжээ аваагүй нь иргэдэд “мод авч болно” гэсэн ойлголт төрүүлсэн тул хулгайн гэмт хэргийн “нууцаар, шунахай сэдэлт, зорилгоор авах” (17.1.1) шинж хангахгүй. Мөн энэ нь ойн сангийн мод бэлтгэх (24.6.1), ургамлыг зөвшөөрөлгүй бэлтгэх (24.8.1) гэмт хэрэг биш — ойд, ургамлын хамгаалалтын хүрээнд биш, нийтийн эзэмшлийн дорогой, үнэ хүрээгүй үлдэгдэл хэрэгсэл болсон.

Сонголт бүрийн үнэлгээ

• A. Гэмт хэрэгт тооцохгүй — зөв. Дээрх үндэслэлээр Эрүүгийн хуулийн 2.1.4-ийн дагуу гэмт хэрэгт тооцохгүй; хяналтын шатны шүүх мөн цагаатгалтыг батлав.
• B. Хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэн — буруу. Хулгайлсны шинж (нууц далд, шунахай зорилго) байхгүй бөгөөд үйлдэл хэлбэрийн төдий агуулсан боловч бодит хохирол үүсээгүй. (Эсрэг жишээ: [[CASE:eruu/3/2050]] — Б.Б 45 ширхэг мод авахад 568,000 төгрөгийн хохирол учир 17.1.2.4-т заасан хулгайн гэмт хэрэгт яллагдсан.)
• C. Дураар аашлах гэмт хэрэг үйлдсэн — буруу. Аашлын зорилго, биеийн эрүүл мэндэд хүнд хохирол учруулах шинж байхгүй; түүнчлэн тэр зүйл өгөгдөөгүй.
• D. “…гээдэн эд хөрөнгө…” завших гэмт хэрэг үйлдсэн — буруу. Эд хөрөнгө завшсан (17.4.1) нь бусдын итгэмжлэн хариуцуулсан эд хөрөнгийг завсан үйлдэл бөгөөд энэ тохиолдолд итгэмжлэн хариуцуулсан эд хөрөнгө, завсан зорилго байхгүй; энэ нь угаасаар, хууль бусаар авахтай адил үг үсээр “залах”-д хамаарна.

Редакторын шалгалтад

Өгөгдсөн импортын ишлэлд “208.455 төгрөг нь бага хэмжээний босгоос доогуур” гэж бичсэн нь үгчлэн зөв биш: Эрүүгийн хуулийн 2.1.4 болон 17.1.1-ийн тайлбарт тогтмол мөнгөн босгоо байхгүй бөгөөд шүүх “нийгмийн аюулын хэр хэмжээ бага, бодит хохирол үүсээгүй” гэсэн үндэслэл дээр шийдсэн. Текстийг энэ үндэслэлтэй нийцүүлж засах шаардлагатай.