Иргэн О нь гидрогеологич мэргэжилтэй бөгөөд мэргэжлээрээ улсад ажиллаж тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг 12 жил тасралтгүй төлсөн. Тэрээр Ховд аймагт албан томилолтоор хувийн унаагаараа явж байгаад осолд орж зүүн талын хөлөө гэмтээсэн бөгөөд хөдөлмөрийн чадвараа 45%-аар алдсан. Түүнд тэтгэвэр авах ямар эрх үүсэх вэ?
Шинэчилсэн: 2026.09.14
- A.Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас тэтгэвэр авах эрх үүснэ✓ Зөв хариулт
- B.Нийгмийн даатгалын тэтгэврийн сангаас өндөр насны хувь тэнцүүлсэн тэтгэвэр авах эрх үүснэ
- C.Хувийн нэмэлт тэтгэвэр авах эрх үүснэ
- D.Нийгмийн даатгалын тэтгэврийн сангаас хөдөлмөрийн чадвар алдсаны бүрэн тэтгэвэр авах эрх үүснэ
Зөв хариулт: D. Нийгмийн даатгалын сангаас олгох үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний тэтгэвэр, тэтгэмж, төлбөрийн тухай хуулийн 3.1.2-т ажил олгогч, эрх бүхий этгээд, албан тушаалтны шийдвэрийн дагуу албан томилолтоор ажил үүрэг гүйцэтгэж байх үеийн ослыг хамруулсан. Мөн 5.1-д үйлдвэрлэлийн ослын улмаас хөдөлмөрийн чадвараа 30 ба түүнээс дээш хувиар алдсан бол хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэвэр авах эрхтэй. 45 хувь тул D.
AI чиглүүлэг, тайлбар
Чиглүүлэг
Албан томилолтын үед хувийн тээвэртэй болсон ослын даатгалын хамгаалалт, хөдөлмөрийн чадвар буурын тэтгэмж тогтоолтын үндэслэл, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн хугацаа болон ажлын гэрээ, томилолтын баримт бичгийн хамаарлыг ялгаж эргэн санаарай.
Тайлбар
Тойлбар
Зөв хариулт: A — Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас тэтгэвэр авах эрх үүснэ.
Үндэслэл:
- Иргэн О нь албан томилолтоор, ажлын үүргээ гүйцэтгэж байх үед осолд орсон тул даатгалын хамрах хүрээнд орно: Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас олгох үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний тэтгэвэр, тэтгэмж, төлбөрийн тухай хууль, 3.1.2 ("албан тушаалтнаас гаргасан шийдвэрийн дагуу албан томилолт, дайчилгаагаар ажиллаж, ажил үүрэг гүйцэтгэж байх үед"). Энэ сангаас олгох төрлүүд дурдагдаж байгаа тул хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэвэр түүний хүрээнд болно (4.1.1).
- 45% нь 30%-аас дээш тул тэтгэвэр тогтоолгох эрх үүснэ (5.1). Тэтгэврийн хэмжээ сарын дундаж цалин хөлсөөс чадвар алдсан хувиар (45%) тооцогдоно; 12 жил шимтгэл төлсөн тул 5.4.1-ийн дагуу чадвар алдсан өмнөх 12 сарын цалин дундажийг авна.
Бусад сонголтын учир:
- B — Нийгмийн даатгалын тэтгэврийн сангаас өндөр насны хувь тэнцүүлсэн тэтгэвэр нь ажил олгогчийн өндөр насны тэтгэврийн үндэслэлтэй (насны, хувь тэнцүүлэх) төрөл бөгөөд осол, мэргэжлөөс шалтгаалсан гэмтэлтэй холбоогүй. Мөн тэдгээрийн ийм тэтгэвэр авах эрх нь тэтгэврийн даатгалын шимтгэл, өндөр насны шалтгаанаар хязгаарлагдмал.
- C — Хувийн нэмэлт тэтгэвэр нь даатгуулагчийн өөрийн хүсэлт, бичгээр хүлээсэн эрхээр олгох төрөл бөгөөд өгөгдөлд ийм үйлдэл байхгүй.
- D — Хөдөлмөрийн чадвар алдсаны бүрэн тэтгэврийн хэмжээ чадвар 70 ба түүнээс дээш хувиар алдсан үед 100 хувиар байдаг (Тэтгэврийн тухай хууль, 13.1). 45% нь бүрэн тэтгэврийн, мөн тэтгэврийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэрийн (50 ба түүнээс дээш, 11.1) босгыг ч хүрээгүй.
Дүгнэлт: Өгөгдсөн нөхцөлд Иргэн О-ийн хувьд Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас тэтгэвэр авах эрх үүснэ (A).