Иргэн А нь Эрдэнэт хотод амьдардаг өөрийн төрсөн дүү болох Х-д 5 ханатай гэр өгч явуулахаар болж зарын дагуу иргэн М-ын өмчлөлийн портер машинаар гэрийг Х-д хүргүүлэхээр тохиролцсон. Тэдний хувьд хэн аль нь хууль зүйн мэдлэггүй тул ачаа тээвэрлэлтийн гэрээний дагалдах бичгийг үйлдээгүй. Энэ тохиолдолд тээвэрлэлтийн гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлтэй юу?

Тээвэрлэлтийн гэрээ хэлэлцээр үүсэх бөгөөд хуульд бичгийн хэлбэр заавалдсон эсэх, аман гэрээ болон хууль зүйн мэдлэггүй хэрэглэгчийн эрх төвөөс гэрээний хүчин төгөлдөр байдлыг эргэн санаарай.

Тайлбар

Зөв хариулт: A — «Дагалдах бичиг үйлдээгүй нь ачаа тээвэрлэлтийн гэрээ байгуулахад болон Иргэний хуулийн холбогдох заалтуудыг хэрэглэхэд саад болохгүй тул талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзнэ».

Үндэслэл

1. Ачаа тээвэрлэлтийн гэрээг дагалдах бичгийн хэлбэрээр байгуулахыг заасан боловч 386.4-т «Дагалдах бичиггүй, түүнийг дутагдалтай үйлдсэн, эсвүл үрэгдүүлснээс үл хамааран энэ бүлгийн холбогдох заалт тээвэрлэлтийн гэрээний агуулга, хүчинтэй байх нөхцөлд нэгэн адил хамаарна» гэж заасан байна. Өөрөөр хэлбэл, дагалдах бичиг үйлдээгүй нь гэрээг үйлдэхгүй болгож, хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болгохгүй — харин гэрээний агуулга, хүчинтэй байх нөхцөлд хамаарах заалтууд л биелнэ (Иргэний хууль, 386).

2. Тээвэрлэлтийн гэрээг заавал байгуулах үүрэгтэй бөгөөд ачаа илгээгч, тээвэрлэгч хоорондоо үнэ хэлэлцэж, ачааг тогтоосон газар хүргэх, төлбөрийн нөхцөлөө тохирсон байх нь бодит үйлдлээр илэрхийлсэн хэлцэл байх бөгөөд амаар хийсэн хэлцэл гэж үзэх нөхцөлүүдийг хангана (Иргэний хууль, 43). Иймээс талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээ хүчин төгөлдөр.

3. Түүнчлэн тээвэрлэгч ачаа хүлээн авсан болон гэрээний агуулга эсрэгээр нотлогдох хүртэл дагалдах бичгийг гэрээ байгуулсны нотолгоо гэж үзэх заалт байгаа (Иргэний хууль, 388).

Сонголт бүрийн үнэлгээ

• A (зөв) — 386.4-ийн шууд заалт, мөн тээвэрлэлтийн гэрээний ердийн шаардлага тул гэрээ хүчин төгөлдөр.
• B (буруу) — Дагалдах бичиг үйлдээгүй нь гэрээг хүчин төгөлдөр бус болгох үндэслэл биш. 386.4-т илэрхий хориглоогдсон. Мөн бичгээр хийх хэлцлийн шаардлагыг зөрчсөн хэлцэл хүчин төгөлдөр бус байх ерөнхий заалт (Иргэний хууль, 42) байгаа боловч тэр нь ачаа тээвэрлэлтийн гэрээний хувьд 386.4-өөр тусгайлан зохицуулж, энэ бүлгийн холбогдох заалтыг адил хамааруулж байна.
• C (буруу) — Хэлцэл хүчин төгөлдөр; үүнийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл үүсэхгүй.
• D (буруу) — Дүгнэлт нь «Үндэслэлгүй» гэж буруу: гэрээ үнэхээр хүчин төгөлдөр. Түүнчлэн хууль мэдэхгүй байх нь хэлцлийн хүчин төгөлдөр байх нөхцөл байхгүй; гэхдээ энэ нь асуултын үндэслэл биш.

Дүгнэлт: Зөв хариулт — A: «Дагалдах бичиг үйлдээгүй нь ачаа тээвэрлэлтийн гэрээ байгуулахад болон Иргэний хуулийн холбогдох заалтуудыг хэрэглэхэд саад болохгүй тул талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзнэ».