“А” ХХК нь зээлийн барьцаанд тавьсан байсан үл хөдлөх эд хөрөнгөө барьцаанаас чөлөөлүүлсний дараа өмчлөх эрхийг нь “Б” банканд шилжүүлжээ. Хэсэг хугацааны дараа “А” ХХК шүүхэд хандан эвлэрлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгохыг хүсэхэд шүүх Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.3-ийн дагуу хүчин төгөлдөр бус гэж тогтоосон. Энэ тохиолдолд “А” ХХК иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.6-ийн дагуу дараах хохирлыг “Б” ХХК-аас нэхэмжлэх нь үндэслэлтэй:

Хүчин төгөлдөр бус болсон үед шалтгааны зэрэг, хүлээнцэл болон эд хөрөнгөө хүлээлцэх хугацааны ялгааг эргэн санаарай.

Тайлбар

Асуултын өгүүлбэрт зөрчил байна: “зөв хариулт” гэж тэмдэглэсэн D сонголт үнэндээ хуулийн дүрэмтэй нийцэхгүй.

1. 56.6 дахь үнэн зүйл

Иргэний хууль, 56-ийн 56.6 нь цорын ганц өгүүлбэртэй: “Хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн буруутай этгээд нь бусдад учруулсан хохирлыг нөхөн төлнө.” Энэ зүйлд “сөрөг ашиг сонирхол”-ыг хамгаалах, хохирлыг хязгаарлах гэсэн ямар ч үг байхгүй. Тиймээс D сонголтын “56.6-гийн дагуу ‘сөрөг ашиг сонирхол’ хамгаалагддаг” гэсэн тайлбар нь хуулийн текстээр батлагдахгүй, үнэн биш.

2. Буруутай этгээдийн олсонөр шимийг буцаахад зорих зарчим

Хохирлын тооцоололд 56.6-аас гадна Иргэний хууль, 95-ийн 95.1 (Шударга бус эзэмшигчийн эрх, үүрэг) мөн хамаарна: шударга бус эзэмшигч өөрийн буруугаар олж авч чадаагүй бол олох ёстой байсан үр шимийг нөхөн төлөх үүрэгтэй. Шүүхийн практикаас ч үүнтэй адил дүгнэлт гарч байна: хууль бусаар эзэмшсэн хугацаанд олох ёстой байсан орлог, мөн тэр орлогоос хувь нийлүүлэгчид орох ёстой байсан ашиг нь хохиролд тооцогдоно ([CASE:irgen/3/11061], [CASE:irgen/3/10732], [CASE:irgen/3/10352] – Хяналтын шат).

3. Сонголт бүрийн үнэлгээ

• A – “ашиглалтаас нь олох байсан дундаж орлого 12 тэрбум төгрөг”. Үүнийг тооцох үндэслэл (бодит бүртгэл, үйлдлийн татвар, зах зээлийн үнэлгээ) байхгүй бөгөөд “дундаж орлого” гэсэн ойлголт хуулийн хохирлын тооцооллын арга байж болохгүй. Үүнийн хамгийн их дээд хязгаарыг шүүх тогтоодог (Иргэний хууль 243.1-ийн зарчим). Буруу.
• B – зөвхөн “хувь нийлүүлэгчид орох ёстой байсан ашиг” гэснийг ялгав. Хохирол нь “Б”-гийн өмчлөлд байх хугацаанд олох ёстой байсан ашиг орлого болон түүнээс хувь нийлүүлэгчид орох ёстой ашгийг хамарна гэсэн бүтэн дүгнэлт. Сонголт бүрэлдэхүүнээрээ дутуу. Буруу.
• C – “Б банкны өмчлөлд байх хугацаанд олох ёстой байсан ашиг орлого болон хувь нийлүүлэгчид орох ёстой байсан ашиг”. 56.6, 95.1-ийн зарчим, мөн дээрх шүүхийн практиктай нийцнэ. Зөв.
• D – 56.6-д “сөрөг ашиг сонирхол”-ыг хамгаалсан заалт байхгүй; тэгэхээр орох ёстой ашиг орлогыг хохиролд тооцон нэхэмжлэх нь үндэслэлгүй гэсэн дүгнэлт өөрөө үнэн биш. Буруу.

4. Загвар дээрх нэмэлт зүйл

“Б” банк гэж нэг удаа, “Б” ХХК гэж нэг удаа бичигдсэн нь нэгжилт бичиглэлийн алдаа бөгөөд нэхэмжлэгч талын тогтоолсон төрлийг (банк эсвэл ХХК) тодруулах шаардлагатай. Мөн 56.1.3 (“өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор хийсэн хэлцэл”)-ийн хэрэглээ нь дүгнэлттэй нийцэх боловч хэлцлийн бодит нөхцөл (өмчлөх эрхийг шилжүүлэх үед зээлийн өр төлбөрийг халхаах зорилт байсан эсэх) шүүхээр батлагдахёстой.

Дүгнэлт: өгөгдөлд “зөв хариулт” гэж тэмдэглэсэн D нь Иргэний хуулийн 56.6-ийн текстээр батлагдахгүй тул редакторын шалгалтад заавалөгч хүлээн зөвшөөрөх ёстой. Өгөгдлийн зөв хариултыг “Б банкны өмчлөлд байх хугацаанд олох ёстой байсан ашиг орлого болон хувь нийлүүлэгчид орох ёстой байсан ашиг” (C) гэж залгаж, isCorrect тэмдэглэгээг C сонголт руу шилжүүлэхийг зөвшөөрнө.