Эрдэнэт хотод оршин суудаг Д нь УБ хотод цементийн худалдаа эрхлэгч Б-ээс 10 тн цемент худалдан авахаар Эрдэнэт хотоос утсаар захиалга өгч, ачааны вагоноор явуулахыг хүсжээ. Б цементийг тоо ёсоор нь вагонд ачиж явуулсан боловч нэгэнт Д-г мэдэж байгаа гэж бодоод цементийг илгээсэн тухайгаа мэдэгдээгүй байна. Б үүрэг зөрчсөн үү?

Худалдах гэрээний хүрээнд Б-ийн цементийг ачаж явуулах, худалдагчийн мэдэгдэл, худалдан авагчийн тоо чанарыг шалгах эрх, үүргийг ялгаж эргэн санаарай.

Хуулийн суурь

Энэ тохиолдолд худалдаж-худалдан авах гэрээ (Иргэний хууль, 243) болон тээвэрлэлтийн үед бараа илгээх үүргийн зохицуулалт (Иргэний хууль, 245–248) хэрэглэнэ.

Иргэний хуулийн 246.1 (Иргэний хууль, 246): «Гэрээ ёсоор худалдагч эд хөрөнгийг тээвэрлэгчид шилжүүлсэн бөгөөд тухайн эд хөрөнгөд ямар нэгэн таних тэмдэг буюу бусад хэрэгслээр тэмдэглэл хийгээгүй бол түүнийг илгээсэн тухай худалдан авагчид мэдэгдэж, ачааны дэлгэрэнгүй жагсаалтыг илгээх үүрэгтэй».

Түлхүүр дүгнэлт: D зөв

Цемент нь күүргэл (насып) тээвэрлэгдэх бараа тул вагонд ачихад ямар нэгэн таних тэмдэг, тэмдэглэл хийх боломжгүй. Иймээс Б барааг тээвэрлэгчид (ачааны вагонд) шилжүүлсэн, харин 246.1-ийн эсрэг тохиолдол биелж байгаа тул худалдагч Б:

• бараа илгээсэн тухай Д-д мэдэгдэх,
• ачааны дэлгэрэнгүй жагсаалт илгээх

үүргээ хүлээх ёстой. Б энэ хоёр үүргийг биелүүлээгүй тул үүрэг зөрчсөн — бүхэлдээ Д-ийн мэдэгдэл, жагсаалтгүйгээр цемент хүлээн авах боломжгүй болсон. Иймд D хариулт зөв.

Бусад сонголтууд яагаад буруу

• A. «Худалдагч ачааг илгээх үүрэг хүлээдэггүй» гэдэг нь хуульд зөрчил. 246.1-д худалдагчийн үүрэг шууд тогтоосон бөгөөд үүнийг зөвхөн гэрээгээр хуульд зааснаас өөр үүрэгтэй болно гэж өөрчилж болохгүй. Түүнчлэн гэрээнд «ачааны вагоноор явуулах» гэж заасан тул Б илгээх үүргийг гэрээний дагуу хүлээсэн (246.2). Тиймээс A буруу.

• B. «Боб барааг өөрийн биеэр хүргэж өгөх үүргээ зөрчсөн» гэдэг нь зөрчил биш. Б барааг вагонд ачиж тээвэрлэгчид шилжүүлсэн бөгөөд илгээмжийн тухай мэдээлэл, жагсаалтыг өгөөгүй нь зөрчил; «өөрийн биеэр хүргэж өгөх» үүргийн зөрчлөөс үүсээгүй. Иймээс B буруу.

• C. «Худалдан авагч газар дээр нь хүлээн авах үүрэгтэй тул Б ямар нэгэн үүргийн зөрчил байхгүй» гэдэг нь үндэслэлгүй. Худалдан авагчийн хүлээн авах үүрэг (243.1, 248.1) байгаа нь худалдагчийн 246.1-ийн үүргийг хасахгүй; гэрээгээр хүлээн авах нөхцөл тодорхойлогдож болох боловч захиалгаар илгээсэн үед мэдэгдэл, ачааны жагсаалтын үүрэг хэвээр (246.1). Түүнчлэн 245.1-ээр зардлын хуваарилалт байх бөгөөд энэ нь 246.1-ийн үүргийг өөрчлөхгүй. Иймээс C буруу.

Эцсийн дүгнэлт

Зөв хариулт: D — Бараа илгээсэн талаар худалдан авагчид мэдэгдэж, ачааны жагсаалт илгээх үүргээ зөрчсөн (Иргэний хууль, 246).