Б-ын өмчлөлийн орон сууцыг дуудлага худалдаагаар худалдах тухай шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагын шийдвэр гарчээ. Гэвч уг дуудлага худалдаанд санал болгох анхны үнийг Б зөвшөөрөхгүй байгаа тул шинжээчээр үнэлгээ тогтоолгох саналтай байв. Энэ тохиолдолд шинжээчийг хэн томилох вэ?

Шинжээчийг томлох эрх бүхий байгууллагын байр солилцсон, оролцогчдын эрх, зөрчилд тэнцэхгүй байх шаардлага, үнэлгээ тогтоох эрх зүйн үндэслэлийг эргэн санаарай.

Хариу: D. Шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагаас томилогдсон дуудлага худалдаа явуулах этгээд

Үндэслэл

• Иргэний хуулийн 177.1-д: дуудлага худалдаагаар худалдах үл хөдлөх эд хөрөнгийн санал болгох доод үнийг үүрэг гүйцэтгэгч, үүрэг гүйцэтгүүлэгч, өмчлөгч харилцан тохиролцож тогтоосон үнийн, эрээс үнэлгээний тогтоосон зах зээлийн үнийн 70 хувиар тооцон тогтоо бөгөөд “Үнэлгээнийг дуудлага худалдаа явуулах эрх бүхий этгээд томилно” гэж заасан. ИРГЭНИЙ ХУУЛЬ, 177
• Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 55.2.2-д талууд, өмчлөгч Иргэний хуулийн 177.1-д заасны дагуу тохиролцоогүй хөрөнгийг үнэлгээчнээр үнэлүүлэхийг тушаасан бөгөөд энэ ажиллагааг шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа явуулж буй байгууллага (үүрэг гүйцэтгэгч) гүйцэтгэнэ. ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР ГҮЙЦЭТГЭХ ТУХАЙ /Шинэчилсэн найруулга/, 55
• Иймээс үнэлгээг дуудлага худалдаа явуулах эрх бүхий, өөрөөр хэлбэл шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагаас томилогдсон дуудлага худалдаа явуулах этгээд томилоно.

Буруу сонголтуудын шалтгаан

• A. Барьцаалагч – Иргэний хуулийн 159.2-т барьцаалуулагч шаардсан бол худалдахын өмнө үнэлгээг шинжээчээр тогтоолгож болох гэж заасан бөгөөд энэ нь шинжээч томилох эрх гэсэн үг биш; өмчлөгч (Б) анхны үнийг зөвшөөрөхгүй бол дадлагын эрх бүхий этгээд томилоно.
• B. Шүүх – Шүүх гэдэг нь 177.1-ийн “дуудлага худалдаа явуулах эрх бүхий этгээд” биш. Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа явуулж буй байгууллага (шинжээч томилох эрхтэй) гэдгийг шүүх хяналтад байдаг. Шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 55.7-д үнэлгээний талаарх гомдлыг 7 хоногийн дотор шүүхэд гаргаж болохоор зохицуулсан нь ч гомдлын эрх, шүүхийн томилолтын эрх биш.
• C. Өмчлөгч болохынхоо хувьд Б – Өмчлөгч нь 177.1-ийн дагуу үнэ зөвхөн тохиролцож тогтооно; өмчлөгчийн хувьд анхны үнэ санал болгох эсэхээс өөр түүнийг зөвшөөрөхгүй байх нь өмчлөгчийн үнэлгээг үгүйсгэх эрх гэсэн үг биш.

Дүгнэлт: зөв хариулт нь “Шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагаас томилогдсон дуудлага худалдаа явуулах этгээд” юм — Иргэний хуулийн 177.1-ийн тогтоолтоор үнэлгээг томилох эрх нь дуудлага худалдаа явуулах эрх бүхий этгээдэд байх бөгөөд шүүх биш.