Шүүгч А нь 5 жилийн өмнө “Б” банканд хуулийн зөвлөхөөр ажиллаж байсан. “Б” банкны нэхэмжлэлтэй зээлийн гэрээний маргаантай хэрэг хянан шийдвэрлэх шүүх бүрэлдэхүүнд шүүгч А оролцож болох уу?

Шүүгчийн өмнөх хууль зүйн төлөөлөгчийн ажиллаж байсан түүх, үйлдэлтэй холбоотой боломжит хяналтын зөрчил, шүүгчийн харагдах объектив байдлыг эргэн санаарай.

Тайлбар

Зөв хариулт: D — “Ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй тул шүүгч А уг хэргийг хянан хэлэлцэх шүүх бүрэлдэхүүнд орж болохгүй”.

Үндэслэл

Шүүгч А нь өмнө нь “Б” банканд хуулийн зөвлөгөөр (өмгөөлөгч, өмгөөллийн төлөөлөгч) ажиллаж байсан тул “Б” банк — өөрөөр хэлбэл хэргийн талуудын нэг — оролцогчтой байгууллагатай өмнө нь эрх нөлөөгөө өргүүлж, мөн байгууллагын итгэл, нууц мэдээлэлтэй холбогдсон харилцаа тогтоосон. Энэ нөхцөлд “Б” банкны зээлийн гэрээний маргааныг шүүх бүрэлдэхүүнд шүүгч А оролцвол түүний дүгнэлт зөрчилтэй, буюу ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй нөхцөл байдал бий болно.

Иймээс Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 91 хуулийн 91.1.4-т зааснаар “ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй нөхцөл байдал бий болсон бол” шүүгч хэрэг хянан шийдвэрлэхэд оролцож болохгүй. Мөн шүүгчийн өмгөөлөгчийн хувьд мөн адил: Монгол улсын шүүхийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 51-ийн 51.1-ээр ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй бол шүүгч өөрөө татгалзан гарах, эсвэл татгалзуулах хүсэлт гаргах үүрэгтэй.

Мөн шүүгчийн өмгөөлөгч, гуравдагчийн төлөөлөгч байх, хууль зүйн зөвлөгөө өгөх эрхтэй хувийн эрх зүйн хязгаарлалтыг Монгол улсын шүүхийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 50-ийн 50.1.9 хууль зүйн туслалцааны ашиг сонирхлын зөрчлөөс ангид байх зарчимтой холбоо нь баталгааж байна.

Сонголт бүрийн үнэлгээ

• A — буруу. Эдийн засагчаар ажиллаж байсан нь ганцхан ашиг сонирхлын зөрчил бий болгохгүй; хуулийн зөвлөгөөр ажиллаж байсан нь хэргийн талтай өмнөх хувийн харилцаа, итгэл мэдээллийн холбоог үүсгэдэг тул үнэлгээ дээрх хэлбэрээрээ үнэн биш.
• B — буруу. “Хуулийн зөвлөгөөр ажиллаж байсан” гэдэг нь өөрөө тусгайлан хориглогдох үндэслэл биш. Хууль тогтоомолд “хуулийн зөвлөгөөр ажиллаж байсан тул болохгүй” гэсэн ерөнхий заалт байхгүй; үнэлгээ нь ашиг сонирхлын зөрчил үүсэх боломжтой нөхцөлтэй холбогдож байна. Тиймээс тайлбарын үндэслэл нь хуульд тулгаж байгаа яг хэлбэрээрээ зөв биш.
• C — буруу. Хуульд “2-оос дээш жил өнгөрсөн бол орж болно” гэсэн хугацааны зэрэг байхгүй. Эсрэгээрээ, Монгол улсын шүүхийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 51-ийн 51.2-оор шүүгчийн албан тушаалаас чөлөөлөгдсөнөөс хойш хоёр жилийн хугацаанд өмгөөллийн үйл ажиллагаа эрхлэхийг хориглоно буюу өмнөх ажил нь зөрчил үүсэх талыг илүү болгож байна.
• D — зөв. Ашиг сонирхлын зөрчил үүсэж болзошгүй нөхцөл байдал бий болсон тул уг хэргийг хянан хэлэлцэх шүүх бүрэлдэхүүнд орохгүй байх нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 91 хуулийн 91.1.4-т нийцнэ.