Б, О нар Ховд аймагт ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулсан байна. Талууд гэрээг тайлбарлахдаа юуг анхаарах вэ?

Гэрээний талуудын эрх, үүрэг, гэрээг тогтоосон үндэслэл, хэлбэр, агуулга, нөхцөл зөрчил, хууль ёсны зүйл, захидал дагаж мөрдөх ёс, үнэнч хүчинтэй байх шаардлага болон тайлбарлах үед зориулан тодруулах зүйлсийг ялгаж, тэдгээрийг холбогдох эрх зүйн үндэслэлтэй тулбаръя.

Зөв хариулт: C. Үгийн шууд утгыг анхаарна

Гэрээг тайлбарлахдаа түүний үгийн шууд утгыг анхаардаг нь Иргэний хуулийн 198.1 дугаар зүйлийн шууд ёс: «Гэрээг тайлбарлахдаа түүний үгийн шууд утгыг анхаарна» ИРГЭНИЙ ХУУЛЬ, 198. Энэ нь гэрээний зүйл хэсгийг унших үерийн эхний, үндсэн зарчим тул Б, О нар зэрэгцээ ажил гүйцэтгэх гэрээний нөхцөлүүдийг тайлбарлахдаа эхлээд яг бичсэн утгаас нь эхэлнэ.

Сонголт бүрийг шалгавал:

• A. Гэрээний гол нөхцөлийг анхаарна — үнэн байх боловч "гол нөхцөл" гэсэн тусгай нэр тэмдэглэгээ 198 дугаар зүйлд байхгүй; нөхцөлүүдийн үгийн утгаас цаашдын тайлбарлах дүрэм биш. Иймээс гэрээг тайлбарлах ерөнхий зарчим тул зөв хариулт болохгүй.
• B. Гэрээний хүчин төгөлдөр байх хугацааг — энэ нь гэрээний зүйл хэсгийг тайлбарлах дүрэм бис; гэрээ хүчин төгөлдөр байх хугацаа тогтоох асуудал бөгөөд өөр зүйлд (Үндэсний хууль 61 дугаар зүйлийн хүчин төгөлдөр байхтай холбоотой заалт) зурна.
• C. Үгийн шууд утгыг анхаарна — 198.1 дээрх шууд ёс, тиймээс зөв хариулт.
• D. Талуудын гэрээгээр хүлээсэн үүргийн мөн чанарыг — гэрээг тайлбарлах эхний дүрэм бис; үүргийн мөн чанарыг үнэлэх нь өөр (гэрээний үүргийн зэрэг, цаашид гүйцэтгэл) асуудал.

Нэмж хэлбэл, 198.1–198.5 дугаар зүйлд дараах дарааллаар тайлбарлах ёс батлагдсан: нөхцөлийн утга ойлгомжгүй бол бусад нөхцөл ба гэрээний ерөнхий агуулгатай харьцуулах; нутгийн онцлог, зөрчилтэй олон утгатай үг хэллэгийн үед 198.3–198.4-ийн дүрмийг хэрэглэх; холимог гэрээ бол 198.5-ыг, бүр тодорхойлж болохгүй бол зорилгыг тодруулах 198.6-ыг баримтална. Шүүхийн практикэд ч гэрээний заалтыг тайлбарлахдаа 198.1, 198.2-ыг үндэслэл болгож байгаа нь энэ зарчмыг хэрэглэж байгаа хэрэг (irgen/3/11042).

Дүгнэлт: C. Үгийн шууд утгыг анхаарна — Иргэний хуулийн 198.1 дугаар зүйлээр батлагдсан гэрээг тайлбарлах үндсэн дүрэм.