Нэгэн ХК-д инженерээр ажилладаг иргэн С нь 2008 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс 12 дугаар сарын 01-ний өдөр хүртэл 3 сарын хугацаагаар Дорноговь аймгийн Айраг суманд ажиллахаар томилогдов. Түүний томилолтын хугацаатай орон нутгийн сонгууль давхацсан бөгөөд тэрээр түр суугаа газраа саналаа өгнө гэж шийджээ. Ингээд сумын сонгуулийн хороонд хандаж сонгогчоор бүртгүүлэх хүсэлт гаргахад та манай сумын сонгуульд оролцох боломжгүй гэсэн хариу авсан байна. Дараах хариултын аль нь зөв бэ?
Шинэчилсэн: 2026.09.14
- A.Сонгогчдын нэрийн жагсаалтыг улсын бүртгэлийн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага үйлддэг
- B.Тухайн засаг захиргааны нэгжид байнга оршин суугчаар бүртгүүлсэн сонгуулийн эрх бүхий Монгол Улсын иргэн орон нутгийн Хурлын сонгуульд оролцож, тухайн шатны Хурлын Төлөөлөгчийг сонгох эрхтэй✓ Зөв хариулт
- C.Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасны дагуу иргэд төрийн байгууллагад сонгох, сонгогдох эрхтэй
- D.Сумын сонгуулийн хороо нь сонгуульд нэр дэвшигчийг бүртгэх, үнэмлэх олгох бүрэн эрхтэй байгууллага
Зөв хариулт: B. Орон нутгийн Хурлын сонгуулийн тухай хуулийн 5.1-д тухайн засаг захиргааны нэгжид байнга оршин суугчаар бүртгүүлсэн сонгуулийн эрх бүхий Монгол Улсын иргэн тухайн шатны Хурлын сонгуульд оролцоно гэж заасан. Түр томилолт нь байнгын оршин суух бүртгэлийг орлохгүй.
AI чиглүүлэг, тайлбар
Чиглүүлэг
Түр оршин суугаа газрын сонгогч бүртгэл болон орон нутгийн сонгуульд оролцох эрхийн ялгааг эргэн санаарай.
Тайлбар
Хариу: B
B. Тухайн засаг захиргааны нэгжид байнга оршин суугчаар бүртгүүлсэн сонгуулийн эрх бүхий Монгол Улсын иргэн орон нутгийн Хурлын сонгуульд оролцож, тухайн шатны Хурлын Төлөөлөгчийг сонгох эрхтэй.
Үндэслэл
Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын сонгуулийн тухай, 5-ын 5.1-д орон нутгийн Хурлын сонгуульд оролцох эрхийг “байнга оршин суугчаар бүртгүүлсэн” сонгуулийн эрх бүхий иргэнд олгох бөгөөд ялгаварлагдахгүйгээр орон нутгийн Хурлын сонгуульд оролцож, Төлөөлөгчөө сонгох эрхтэй гэж заасан.
С иргэний хувьд зүйл 5.2, 5.3-ын нөхцөлүүдийг хангахгүй: тэр нь 2008 оны 09 дүгээр сарын 01-нээс 12 дугаар сарын 01 хүртэлх 3 сарын түр томилолтоор Айраг суманд ажиллаж байгаа бөгөөд байнга оршин суух бүртгэл нь байхгүй. Түр томилолт нь байнгын оршин суух бүртгэлийг орлохгүй (20.2, 20.3-ын үндэслэлээр сонгогчдын нэрийн жагсаалт нь зөвхөн байнга оршин суугаа газрын хаягийн бүртгэлтэй иргэдээс гардаг). Иймээс сумын сонгуулийн хорооны “сонгуульд оролцох боломжгүй” гэсэн хариулт хуууль зүйн үндэслэлтэй, С сонгогч болж бүртгүүлэгдэхгүй.
Бусад хариултууд
- A – Зүйл 20.1-ийн үнэн зүйл бүрэлдэхүүн: сонгогчдын нэрийн жагсаалтыг үйлдэж, нягтлан шалгах, бүртгэгдээгүй иргэдийг бүртгэх ажлыг улсын бүртгэлийн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага зохион байгуулна. Гэвч энэ нь С-ийн сонгогч болох эрхтэй эсэхийг шийдэхгүй бөгөөд асуултад хамаарахгүй.
- C – Үндсэн хуульд заасан сонгох, сонгогдох эрх нь хуулийн 5.1, 5.2-ын бүртгэлийн нөхцөлөөс давхардсан; энэ тохиолдолд С нөхцөлийг хангахгүй тул асуултыг шийдэхгүй.
- D – Зүйл 17.3.2, 31.1-ийн дагуу сумын сонгуулийн хороо нэр дэвшигчийг бүртгэж, үнэмлэх олгох бүрэн эрхтэй боловч энэ нь сонгогчийг бүртгэх эрхээс ялгаатай; С-ийн өргөдөлд хариу өгөх эрх нь Сонгуулийн ерөнхий хорооны бүртгэлийн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагынх (20.1, 23-р зүйл), сумын хорооны бичлэг өгөх эрхгүй.
Тайлбар (редакторт): A ба D нь хуууль зүйн үнэн зүйл бүрэлдэхүүн боловч асуултад шууд хамаарахгүй; A-гийн хэллээр зөвхөн “үйлдэг” гэдгийг хэлсэн ч гомдлыг шийдэх эрхбэлэх нь улсын бүртгэлийн байгууллагынх бөгөөд үүнийг дүгнэлт сонголтод тодруулах шаардлагатай.