Иргэн Х өөрийн бартераар авсан байрандаа мөн бартераар авсан плитагаа Т-ээр наалгахаар тохиролцсон бөгөөд үнийн дүнд тугалтай алаг үнээгээ өгөхөөр тохиролцсон байна. Гэтэл Т-г плитагаа нааж дууссаны дараа Х плитаг муухай наасан байна гээд алаг үнээгээ тугалгүй дангаар нь өгнө гэсэн тул Т дургүйцэж өөр барилгын инженерээр шалгуулахад плита хэвийн жигд наагдсан байна гэсэн. Т алаг үнзэгээ тугалтай нь авахаар шаардах эрхтэй юу?

Бартерын үнийг тохиролцохдоо алаг үнээгээ тугалтай өгөх, плита хэвийн жигд байх нөхцөлд анхаараж, харилцан санаа татсан байдал, тохиролцооны дагуух гүйцэтгэл, эрх зүйн зэрэгсийг ялгаарай.

Тайлбар

Зөв хариулт: A — Т-ийн, наасан плита гэрээнд заасан зориулалтын ашиглах боломжтойгоор наагдсан бол Х тохирсны дагуу алаг үнээгээ тугалтай нь хамт өгөх ёстой.

Яагаад A зөв байх вэ?

• Хуулийн 251.2-т: «Хэрэв гэрээнд эд хөрөнгийн чанарын талаар заагаагүй бол гэрээнд заасан зориулалтаар ашиглах боломжтой эд хөрөнгийг биет байдлын доголдолгүй гэж үзнэ» (Иргэний хууль, 251). Гэрээнд плитаг заасан зориулалтаар (өрхөнд халаах, Т-ээр наах) ашиглахад тохирох чанартай болох нь баталгаажсан байрилгын инженерийн дүгнэлтээр нотлогдсон тул плита биет байдлын доголдолгүй.
• Биет байдлын доголдолгүй үед худалдан авагчийн доголдлыг арилгах, үнийг бууруулах, гэрээг цуцлах эрх тогтоогдохгүй (Иргэний хууль, 254, Иргэний хууль, 256). Чанар муутай барааны улмаас үүсэх гэм хорыг үйлдвэрлэгч хариуцах эрх түүнчлэн биелэхгүй (Иргэний хууль, 512).
• Иймээс Т-ийн гомдол, шаардлага гаргах үндэслэл гарахгүй. Харин Х гэрээний үргэлжлэл төлбөрийн ёстоо биелүүлэх тул гэрээнд тохирсон алаг үнээгээ (буюу мөнгөн хэсгийг) тугалтай нь өгөх ёстой. Тэгэхээр Т уг алаг үнээгээ авах эрхтэй.

Бусад сонголтууд яагаад буруу байх вэ?

• B буруу: Плита доголдолгүй тул худалдан авагчийн шаардлага гаргах, улмаар гэрээг цуцлах эрх тогтоогдохгүй (Иргэний хууль, 254.1, Иргэний хууль, 256.1). Шүүхийн зүйлээр гомдол гаргах шаардлага тодорхой зүйлээс үүсэхгүй. Мөн «наасан плита» нь ажлын үр дүн бөгөөд Т-ийн эзэмших эд хөрөнгө биш тул «хүлээж авах» эрхээр барилгын ажлыг төсөөлж болохгүй.
• C буруу: «Харилцан шаардах эрх» гэдэг нь эсрэг шаардлагатай тэнцэхгүй. Энд зөвхөн Х-ийн төлбөрийн ёс (алаг үнэ төлөх) биелэх бөгөөд Т ямар нэгэн эд хөрөнгийг буцааж авах, сольж авах эрхгүй.
• D буруу: Плита анхнаасаа гэрээнд заасан зориулалтын дагуу ашиглахад тохирсон, инженерийн дүгнэлгээр хэвийн жигд бөгөөд «наах ажлыг дахин хийх» гэсэн гэрээний үүрэг байхгүй. Иймээс Т-наас плитагаа дахин нааж өгөх, эсвэл Х-ийн хүссэн хэмжээнд хүргэх үүрэг тогтоогдохгүй.

Дүгнэлт: Зөв хариулт — A. Биет байдлын доголдолгүй болсон тул Т-ийн доголдлыг арилгах, үнийг бууруулах, гэрээг цуцлах эрх тогтоогдохгүй бөгөөд Х гэрээнд заасан алаг үнээгээ тугалтай нь өгөх ёстой.