Р нь “МД” сүлжээний супермаркетаас хүнс худалдаж авахаар ороход дэлгүүрийн үйлчлэгч Д шал угааж байсан. Гадаа цас ихээр орж, халтиргаа гулгаа, шавар шавхай их байсан тул Д хувиараа зөрчин ийнхүү шавар шавхайг угааж байжээ. Гэтэл Р-ийн өмнө явж байсан Х нойтон шалан дээр халтиран унахдаа Р-ийг мөргөж, улмаар Р унан гараа хугалжээ. Хохирлыг нөхөн төлөх үүргийг хэн хүлээх вэ?

Дүнцийн ажилтны үйлдэл хэлээр хууль ёсны дагуу ажиллаж байгаа үед учир үүсэх хариуцлага, гэмтээгчийн эрх зүйн хамгааллын үндэслэл болон хариуцлагын шууд шалтгаан холбоог эргэн санаарай.

Зөв хариулт: D

Иргэний хуулийн байгууллагын зүгээс учруулсан гэм хорыг нөхөн төлөх үндэслэлийн дагуу супермаркет Р, Ш нарт учирсан хохирлыг нөхөн төлөх үүрэг хүлээнэ (өөрөөр хэлбэл — дэлгүүрийн эзээн байгууллага хариуцна).

Яагаад D зөв бөгөөд бусад сонголт буруу вэ?

D (зөв). Хохирол үйлчлэгч Д-ийн ажлын явцад гэм буруутай үйлдэл (шавар шавхай, халтиргаа угаахдаа хариуцаргал алдахгүй, шавар шавхайг халтиргааны өмнө угааж байгааг харагдахгүй байх) учраас үүсэх бөгөөд Иргэний хуулийн 498.1-д “Ажиллагсад хөдөлмөрийн гэрээ буюу албан тушаалын дагуу хүлээсэн үүргээ гүйцэтгэх явцад гэм буруутай үйлдлээрээ бусдад учруулсан гэм хорын хариуцлагыг түүнийг ажиллуулж байгаа ажил олгогч хүлээнэ” гэж заасан. Өөрөөр хэлбэл, Д нь супермаркетын ажиллагч тул гэм хорын хариуцлагыг ажил олгогч буюу супермаркет өөрөө хүлээнэ. Иргэний хууль, 498

A (буруу). Худалдан авах гэрээ биелэх явдалд гэрээний үүргийн зөрчил гарсан байхгүй; Р-ийн гэмтэл нь гэрээний үүргийн зөрчлөөс үүсэх биш, гэм хораас үүсэх.

B (буруу). “Аюул осолтой үйл ажиллагаа” гэдэг нь барилга байгууламж, аж ахуйн аюултай үйлдэл зэрэг тусгай зөвшөөрөл, удирдлага, хариуцлагатай үйлдлүүдийг хэлдэг (Иргэний хуулийн 502). Худалдааны дэлгүүрийн шал угаах үйлдэл тэр тоонд орохгүй, мөн аюултай үйл ажиллагааны гэм хорын хариуцлага нь байгууллагын зүгээс учруулсан гэм хорын ердийн журамгаас ялгаатай тусгалт юм.

C (буруу). 497 дугаар зүйл нь гэм хор учруулсан этгээдийн ерөнхий хариуцлагын үндэслэл бөгөөд энэ тохиолдолд тусгайлан зохицуулагдсан 498.1-ийн үндэслэл хэрэглэгдэнэ; гэтэл 497-ийн дагуу “үйлчлэгч Р, Ш”-д хохирлыг нөхөн төлөх нь үнэн биш — үйлчлэгчийн хувьд ажил олгогчийн хариуцлага хүчин төгөлдөр. (Харин Р-ийн өмнө явж байсан Х-ийн мөргөж унагасан үйлдлийн хариуцлагыг 497-ийн дагуу тусгайлан тогтоох боломжтой.)

Редакторын шалгалтад

• Өгөгдлийн сангийн зөв хариултын текстэд үсгийн солилцоо байна: «супермаркет Р, Ш» гэдэг нь бодлогын нөхцөл дэх “МД” супермаркет болон үйлчлэгч “Д”-г (асуултад “Р” нь худалдан авагч, “Д” нь үйлчлэгч) хэлсэн байх магадлалтай; мөн «Р, Ш нарт» гэсэн нь «Р, Д нарт» байх ёстой. Эх сурвалж баталгааж өгөөгүй тул энэ нь зөвхөн зүйл заалтын жижиг зэрэгтэй зөрчил бөгөөд хариултын үндэслэл (байгууллагын зүгээс учруулсан гэм хор) нь зөв.
• Мөн тэмдэглэе: 498.3-аар Р нь гэм хор учирсан бол (өөрөө санаатай ч урьдчилан сэргийлэх арга хэрэглээгүй) ажил олгогчийг хариуцлагаас чөлөөлж болно; 498.5-аар супермаркет нь Д-ээс өөрт учирсан хохирлыг гаргуулах эрхтэй. Эдгээр нь зөв хариултын сонголтыг өөрчлөхгүй.