Монгол Улсын “А” компани БНХАУ-ын “Б” компанитай зээлийн гэрээ байгуулсан ба гэрээний хугацаа дуусахад “А” тал тохиролцсон графикаар үүргээ зохих ёсоор биелүүлээгүйн улмаас маргаан үүсжээ. Гэрээндээ хэрэв маргаан гарвал Монголын олон улсын арбитраар шийдвэрлүүлнэ гэж заасны дагуу “Б” тал уг арбитрт нэхэмжлэл гаргасан. А тал хариу тайлбартаа маргаж буй зээлийн гэрээнд манай тал гарын үсэг зураагүй тул хүчин төгөлдөр бус гэрээ учраас гэрээнээс татгалзаж байна гэжээ. Арбитр шийдвэрлэхдээ талуудын хооронд байгуулсан үндсэн гэрээ хүчин төгөлдөр эсэхээс үл хамаарч түүний хэсэг болох арбитрын хэлэлцээр хүчинтэй гэж үзсэн. Арбитрын шийдвэр хууль зүйн үндэслэлтэй юу?

Энэ шийдвэр хууль зүйн үндэслэлтэй. Арбитрын тухай хуулийн 8.10-т “Талуудын хооронд байгуулсан үндсэн гэрээ хүчин төгөлдөр эсэх, аль нэг тал нь гэрээнээс татгалзсан, эсхүл үүргээ гүйцэтгэх боломжгүй болсон эсэхээс үл хамааран түүний хэсэг болох арбитрын хэлэлцээр хүчинтэй байна” гэж тодорхой заасан (Арбитрын тухай хууль, 8.10).

Мөн хуулийн 18.2-т гэрээн дэх арбитрын тухай заалтыг үндсэн гэрээний бусад заалтаас тусдаа, бие даасан гэрээ гэж үзэх бөгөөд үндсэн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж шийдвэрлэсэн нь арбитрын заалтыг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцох үндэслэл болохгүй гэж заасан (Арбитрын тухай хууль, 18.2).

Иймээс “А” тал үндсэн зээлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус, гарын үсэг зураагүй гэж маргаж, гэрээнээс татгалзсан нь тухайн гэрээний хэсэг болох арбитрын хэлэлцээрийн хүчинтэй байдалд нөлөөлөхгүй. Арбитр маргааныг хянан шийдвэрлэх эрх хэмжээгээ өөрөө тогтоохдоо (18.1) энэ зарчмыг баримталсан нь зөв юм.

Тиймээс үндсэн гэрээний хувь заяанаас үл хамааран арбитрын хэлэлцээр бие даан хүчинтэй гэж үзсэн арбитрын шийдвэр хууль зүйн үндэслэлтэй байна.