Монгол Улсын хоёр иргэн А болон В нар БНСУ-д хамт ажиллаж амьдардаг байсан бөгөөд нэгэн удаа томилолтоор Чех, Польш улс руу 14 хоногийн хугацаатай ажиллахаар явжээ. Польшид байхдаа хоорондоо муудалдаж зодолдож А нь В-ийн биед хүндэвтэр гэмтэл учруулсан байна. В-ийн эмчилгээний зардал төгрөгөөр 2 сая 500.000 болсон байна. Хилийн чанадад үүссэн талуудын эрх, үүргийг ямар улсын хуулиар тодорхойлох вэ? (Монгол Улсын Иргэний хуульд заасны дагуу тодорхойлно уу)

Хоёр иргэний иргэншил, байршил, хамт амьдарлын нөхцөл, зодлын үйлдэгдсэн газар болон хүчин төгөлдөр эрхшүүлэлтийн дүрмийг эргэн санаж, хэрэгт хэрэглэх улсын хуулийг тодорхойлохыг шаардана.

Тайлбар

Зөв хариулт: D. Монгол Улсын хуулийн дагуу

Хууль зүйн үндэслэл

Иргэний хуулийн 551.2 дугаар зүйлээр: «Гэм хор учруулсны улмаас хилийн чанадад үүссэн үүргийн талууд нь Монгол Улсын иргэн буюу хуулийн этгээд байвал тэдгээрийн эрх, үүргийг Монгол Улсын хуулиар тодорхойлно» (Иргэний хууль, 551).

А, В хоёулаа Монгол Улсын иргэн тул энэ зүйл хэрэглэгдэнэ. Гэмтэл Польш Улс нутаг дэвсгэр дээр үүссэн боловч талуудын иргэн харьяаллын улмаас Монгол Улсын хуулийн дагуу тэдгээрийн эрх, үүргийг тодорхойлно.

Харин 551.1 дугаар зүйл нь гэм хор хуулийн этгээд буюу байгууллага, асуултад хамаарахгүй — энэ тохиолдолд А, В нь хуулийн этгээд биш тул 551.1 хэрэглэхгүй.

Сонголт бүрийн үнэлгээ

• A. Чех Улсын хуулийн дагуу — буруу. Чех Улс нь зөвхөн транзит дамжилт явсан тул огт холбоогүй; гэмтэл ч Польш Улс нутаг дэвсгэр дээр үүссэн.
• B. БНСУ-ын хуулийн дагуу — буруу. А, В нь БНСУ-д амьдардаг боловч тэдгээрийн иргэн харьяалал Монгол Улсын хуулын 551.2-д өгөгдсөн тул тэр улсын хуулыг хэрэглэхгүй.
• C. Польш Улсын хуулийн дагуу — буруу. Гэмтэл үүссэн газар нь байрлал тогтоох үндэслэл боловч 551.2-оор Монгол иргэдийн хувьд Монголын хууль хүчин төгөлдөр; Польш Улсын хуулыг 540.1-ээр зөвшөөрсөн ч энэ нь Монголын хуулын хэрэглэхэд тэмдэглэх, олон улсын гэрээнд зөрчилгүй байх нөхцөлтэй (Иргэний хууль, 540).
• D. Монгол Улсын хуулийн дагуу — зөв.

Нэмэлт тайлбар

Гэмтэл хилийн чанадад үүссэн учраас түүнийг Польш Улсын хуулиар (гэм хорын үүсэлт, хариуцлагын хэмжээ, эмчилгээний зардлын нэхэмжлэл зэрэг) зохицуулах эрх зүйн асуудлууд байж болох боловч Монгол иргэдийн хоорондоо эрх, үүрийг тодорхойлох асуудлыг Монгол Улсын Иргэний хууль шийднэ. Иймээс В-ийн 2 сая 500.000 төгрөгийн эмчилгээний зардлыг А-гаас нэхэмжүүлэх эрх зүйн үндэслэл, нөхцөл, хэмжээг Монгол Улсын Иргэний хуулиар тодорхойлно (Иргэний хууль, 497, Иргэний хууль, 511).