Олон улсын хувийн эрх зүй · 4.2. МАТЕРИАЛЛАГ ХЭМ ХЭМЖЭЭ
Бэлэн хувцасны худалдаа эрхэлдэг монголын “М” дэлгүүр Английн нэгэн томоохон брэндийн “А” дэлгүүрээс нийт 100.000 долларын үнэ бүхий нэлээд тооны хувцсыг авахаар тохиролцжээ. Монгол Улс нь Венийн Конвенцын гишүүн, Англи гишүүн биш гэж үзвэл “А” ба “М” нарын байгуулсан гэрээнд Венийн Конвенц хэрэглэгдэх боломжтой юу?
Шинэчилсэн: 2026.09.14
- A.Хэрэглэгдэхгүй, Конвенц зөвхөн гишүүн орнуудын иргэн, хуулийн этгээдийн хоорондын гэрээнд хэрэглэгдэнэ
- B.Ямар ч тохиолдолд хэрэглэж болно
- C.Олон улсын эрх зүйн хэм хэмжээний үндсэн дээр Конвенцын гишүүн орны эрх зүйг хэрэглэх тохиолдолд л хэрэглэнэ✓ Зөв хариулт
- D.Талууд тохиролцсон тохиолдолд л хэрэглэнэ
AI чиглүүлэг, тайлбар
Тайлбар
Материаллаг хэм хэмжээний хэрэглээ: Венийн конвенц гишүүн бус улсын оролцоотой гэрээнд
Зөв хариулт: Олон улсын эрх зүйн хэм хэмжээний үндсэн дээр Конвенцын гишүүн орны эрх зүйг хэрэглэх тохиолдолд л хэрэглэнэ.
Олон улсын хувийн эрх зүйд материаллаг хэм хэмжээ нь коллизийн хэм хэмжээгээр сонгогдсон улсын эрх зүйн бүрэлдэхүүн хэсэг болж хэрэгждэг. Өөрөөр хэлбэл, эхлээд коллизийн хэм хэмжээгээр аль улсын эрх зүй хэрэглэгдэхийг тогтоож, дараа нь тэр улсын эрх зүйд (түүний соёрхон баталсан олон улсын гэрээг оролцуулан) материаллаг хэм хэмжээ хэрэгжинэ. Монгол Улсын Иргэний хуулийн 549.1 дүгээр зүйлээр талууд гэрээний харилцаанд хэрэглэх улсын хуулийг сонгох, 549.4.1 дүгээр зүйлээр сонгоогүй бол худалдагчийн оршин суугаа/үйл ажиллагааны голыг явуулдаг улсын хуулийг хэрэглэхээр заасан (Иргэний хууль, 549).
Иймээс Англи гишүүн биш гэдэг нь Конвенцыг шууд хасах үндэслэл болохгүй: хэрэв коллизийн хэм хэмжээгээр Конвенцыг соёрхон баталсан улсын эрх зүй хэрэглэгдэхээр тогтоогдвол Конвенц тэр хүрээнд хэрэгжинэ. Харин Монгол Улсын олон улсын гэрээ Монгол Улсын хуулиас өөрөөр зохицуулж, Үндсэн хуульд харшлаагүй бол гэрээний заалтыг дагаж мөрдөнө (Иргэний хууль, 539.2); олон улсын гэрээг холбогдох хуульд заасан журмын дагуу хэрэглэнэ (Олон улсын гэрээний тухай хууль, 33.1).
Талуудын тохиролцоо нь зөвхөн хэрэглэх улсын хуулийг сонгох үүрэгтэй бөгөөд гишүүн бус улсын эрх зүйг сонгосон тохиолдолд Конвенц өөрөө хэрэгжих үндэслэл болохгүй. Иймд Конвенцыг хэрэглэх боломж нь коллизийн хэм хэмжээгээр тодорхойлогдсон эрх зүйн хүрээнд л үнэлэгдэнэ.