Шүүх талуудын хоорондох маргааныг шийдэхдээ алданги гаргуулах үндэслэлгүй гэж шийдвэрлэжээ. Ямар тохиолдолд энэ шийдвэрийг гаргах вэ?

Шүүх талуудын маргааныг зөвшөөрөх эрх зүйн үндэслэл, нотолгоо, баримт бичиг болон хууль ёсны шаардлагаар баталгаажуулах боломжгүй үед шийдвэр гаргах үндэслэлгүй гэж үзэх тайлбарыг эргэн санаарай.

Зөв хариулт: D. Алдангийн талаар гэрээгээр тохиролцоогүй

Үндэслэл

Алданги (торгуулын нэг төрөл) нь гэрээний үүргийг зөрчихөд төлөх ёстой мөнгөн төлбөр бөгөөд Үндсэн хуулийн дагуу зөвхөн талуудын гэрээний тохиролцоогоор тогтоогддог (ИРГЭНИЙ ХУУЛЬ, 232):

• 232.3 – хуульд өөрөөр заагаагүй бол анзын гэрээг бичгээр хийнэ;
• 232.7 – үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй бол анз төлөхөөр гэрээнд заагаагүй бол үүрэг гүйцэтгүүлэгч анз шаардах эрхгүй бөгөөд харин учирсан хохирлоо арилгуулах эрхтэй;
• 232.4 – анз нь торгууль, алданги гэсэн төрөлтэй бөгөөд нийт дүн гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрч болохгүй;
• 232.6 – алданги нь хууль, гэрээнд заасан хугацаа хэтрүүлсэн талын хоног тутамд 0,5 хувиаас илүүгүй хэмжээгээр тогтоосон анз.

Иймээс талуудын маргааныг шийдэхдээ гэрээнд алданги төлөх, тооцох зохицуулалт байхгүй бол шүүх алданги гаргуулах үндэслэлгүй гэж шийдвэрлэж, зөвхөн бодит хохирлыг арилгуулах эрхийг хүлээлгэнэ (ИРГЭНИЙ ХУУЛЬ, 227, ИРГЭНИЙ ХУУЛЬ, 229). Хяналтын шатны шүүхийн практикт ч үүнтэй нэг дүгнэлтэд хүрч, “алданги шаардах талаар тусгайлан тохиролцоогүй тул 232.3-д зааснаар анзын гэрээг бичгээр хийсэн гэж үзэхгүй” гэж дүгнэж, алдангийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож байна ([CASE:irgen/3/9903]).

Бусад сонголтын үнэн хувиргалт

• A. Хуулиар тогтоосон 50 хувиас илүү байсан – 50 хувийн хязгаар нь алдангийн дээд хязгаар (232.4); хэтэрсэн нь алдангигүй гэсэн үндэслэл биш, харин шүүх хэмжээг багасгаж болно (232.8).
• B. Алдангийн хэмжээ хэт их байвал – энэ нь 232.8-ийн дагуу шүүх багасгах эрхтэй үндэслэл; “үндэслэлгүй” гэж татгах үндэслэл биш.
• C. Хариуцагч зөвшөөрөөгүй гэж маргасан – талуудын маргаанын ерөнхий үндэслэл; алданги төлөх эсэхийн тухай асуудлыг шийдэхгүй.

Дүгнэлт: Зөв хариулт нь D. Алдангийн талаар гэрээгээр тохиролцоогүй — Иргэний хуулийн 232.3, 232.7-ийн үндэслэлтэй.