Өөртөө, бусдад эдийн, эдийн бус ашигтай байдал бий болгох зорилгоор хүнийг алах гэмт хэргийн обьект аль нь вэ?

Зориулангийн гэмт хэрэг болон ашиг хангамжийн гэмт хэргийн объектын ялгааг эргэн санаарай.

Хариу: D. Хүний амьд явах эрх

Тайлбар

Гэмт хэргийн обьект гэдэг нь гэмт үйлдлээр зөрчигдөж байгаа хууль хамгаалж буй үзүүлэх эрх (нийтийн эрх зүйн үзүүлэх эрх) юм. Энэ нь үргэлж гэмт хэрэг бүрд тогтогдono.

• Алах гэмт хэрэгт обьект нь ганцхан хохирогчийн амьд явах эрх байдаг. Хуулийн тусгай ангид заасан гэмт хэргийн улмаас хүний амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгө, бусад эрх, эрх чөлөө… шууд учирсан үр дагаврыг гэмт хэргийн хохиролд тооцдог бөгөөд “Хүнийг алах” нь энэ хуулийн 10.1 дугаар зүйлээр тусгайлан хуульласан гэмт хэрэг юм (Эрүүгийн хууль /шинэчилсэн найруулга/, 10.1, Эрүүгийн хууль /шинэчилсэн найруулга/, 2.5).
• Асуултад дурдсан “өөртөө, бусдад эдийн, эдийн бус ашигтай байдал бий болгох зорилгоор” нь гэмт хэргийн зорилго (субъектив тал), өөрөөр хэлбэл үйлдлийн дотур шалтгаан юм. Зорилго нь гэмт хэргийн обьектыг өөрчилж болохгүй — алах гэмт хэргийн обьект үргэлж хүний амьд явах эрх байна.

Бусад сонголтын ялгаа

• A. Иргэний амьд явах эрх – иргэний эрх төрлийн зүйл; гэмт хэргийн обьект гэж нэрлэдэггүй бөгөөд Эрүүгийн хуулийн хувьд зөвхөн “амьд явах эрх” гэсэн ойлголтоор хэрэглэнэ.
• B. Хүний эрүүл мэнд, халдашгүй байдал – эрүүл мэнд нь 11.1–11.6 дугаар зүйлүүдэд “хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол учруулах” гэмт хэргүүдийн обьект; алах гэмт хэргийн обьект биш.
• C. Хүний эрүүл мэнд, өмчлөх эрх – эрүүл мэнд, өмчлөх эрх нь тусгай өөр (11-р, 17-р бүлэг) гэмт хэргүүдийн обьект; алах гэмт хэрэгт хамаарахгүй.

Дүгнэлт: Зөв хариулт — D. Хүний амьд явах эрх. Алах гэмт хэргийн зорилго эдийн, эдийн бус ашигтай байдал бий болгох байсан ч энэ нь зөвхөн субъектив шинж бөгөөд гэмт хэргийн обьект хэвээр хүний амьд явах эрх байна.