“Х” ТББ нь нийтийн эзэмшлийн талбайг хамгаалах асуудлаар захиргааны хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан боловч тэрээр хариуцагчтай тохиролцсоноор нэхэмжлэлээсээ татгалзах хүсэлт гаргасан бөгөөд түүндээ улсын тэмдэгтийн хураамжийг буцаан олгохыг хүсжээ. Шүүх хүсэлтийг хэрхэн шийдвэрлэх вэ?

Нэхэмжлэл гаргах, хариуцагчийн санаачлан нэхэмжлэлээс татгалзах үндэслэл, шүүхний харьяалагдах эрх, үүнийг батлах баримт, улсын тэмдэгтийн хураамжийг буцаан олгох үйлдлийн эрх зүйн үндэслэл болон шүүхний эцэст гарах байдлыг эргэн санаарай.

Хариулт: B. “Х” ТББ нь нэхэмжлэлээсээ татгалзаж болохгүй

Үндэслэл

1. Татгалзахыг хориглох эрх зүйн үндэслэл. “Х” ТББ нь нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлж нэхэмжлэл гаргасан тул хуулийн Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 20-р зүйлд: “Нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөн нэхэмжлэл гаргасан этгээд нь хэрэг үүсгэснээс хойш нэхэмжлэлээсээ бүрэн болон хэсэгчлэн татгалзахыг хориглоно” гэж заасан. Өөрөөр хэлбэл, энэ төрлийн нэхэмжлэгчийн татгалзах хүсэлт хуулийн зөрчил бөгөөд шүүх хүсэлтийг хүлээн зөвшөөрөхгүй.

2. Үндсэн ерөнхий эрх тогтоомж. 66.1 дугаар зүйлд нэхэмжлэгч ажиллагааны аль ч үе шатанд нэхэмжлэлээсээ татгалж болохыг ерөнхийд нь заасан боловч 20.3 нь нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөгч нэхэмжлэгчийн хувьд энэ эрхийг хасах тусгай тохиолдол юм.

3. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн буцаах эрх. 50.1 дугаар зүйлд хураамжийг буцаан олгохыг зөвхөн “шүүх нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзсан” үед тогтоосон. 50.5 дугаар зүйлд нэхэмжлэлийн шаардлагаа багасгах, нэхэмжлэлээсээ татгалзах, эсвүл эвлэрлийн замаар хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа дуусгавар болсон бол хураамжийг буцаан олгохгүй гэвэл. Энд нэхэмжлэгчийн татгалзах хүсэлт хоригдсон учраас энэ үндэслэл биелэхгүй — өөрөөр хэлбэл татгалзсан гэж үзэх боломжгүй, хураамж ч шууд буцаах үндэслэл үүсэхгүй.

Сонголт бүрийн үнэлгээ

• A — буруу. Хураамжийн 50 хувийг буцаан олгох гэсэн зүйл хуулын текстэд байхгүй; буцаах эрх нь бүхэл хураамж, шүүгчийн захирамжаар олдоно (50.1). Мөн хариуцагч нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрсөн байх нь 67.1-ийн нөхцөл бөгөөд эвлэрлийн гэрээ бичигдэж, шүүх баталсан байх шаардлагатай (68.2–68.4).
• B — зөв. 20.3-оор татгалзах эрх хоригдсон тул шүүх хүсэлтийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг үргэлжлүүлнэ.
• C — буруу. Нөхцөлд “талууд эвлэрсэн” гэж бичигдээгүй; ердийн тохиролцоо нь эвлэрлийн гэрээ бичих үүргийг өгөхгүй. Түүнчлэн 50.5-ийн “эвлэрэл” гэдэг нь шүүх батласан эвлэрлийн гэрээ юм.
• D — буруу. Үндэслэл нь хуулийн зөрчил: нэхэмжлэгч нэхэмжлэлээсээ татгалзаж болохгүй (20.3), тэгэхээр “татгалзсан” гэсэн үндэслэлээр хураамжийг буцаах эсэхийг шийдэх боломжгүй.

Дүгнэлт

“Х” ТББ нь нэхэмжлэлээсээ татгалзаж болохгүй. Нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөн нэхэмжлэл гаргасан этгээд хэрэг үүсгэснээс хойш нэхэмжлэлээсээ бүрэн ч, хэсэгчлэн ч татгалзах эрхгүй (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 20). Иймд шүүх татгалзах хүсэлтийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг үргэлжлүүлж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг тухайн үе шатанд буцаах үндэслэл үүсэхгүй (50.1, 50.5). Хэрэв цаашид 66–68 дугаар зүйлд заасан журам, өөрөөр хэлбэл зөвшөөрөлт бүхий эвлэрлийн гэрээгээр ажиллагаа дуусвал тэр үед хураамжийг буцаан олгохгүй.