A нь Б-д 100 ширхэг сурагчийн сандал 1 сарын дотор хийж өгөхөөр 2017 оны 10 сарын 11-нд гэрээ байгуулан урьдчилгаа 500.000 төгрөг авсан. Гэтэл сандлаа хийж өгөхгүй байсаар гэрээ байгуулснаас хойш 3 жил 2 сар өнгөрсний дараа 50 ширхэг сандал авчирч өгсөн. Гэвч 14 хоногийн дараа А гэрээний хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн байсан болохыг мэдээд сандлаа буцаан авья гэж Б-ээс шаардсан. Шаардлага үндэслэлтэй юу?

Гэрээний хугацаа, талуудын эрх ба үүрэг, үүргийн зөрчиг болон хугацаа хэтэрсний дараах гүйцэтгэлийн үр дагаавар ба шардлагын үндэслэлийг ялгаж эргэн санаарай.

Зөв хариулт: D — Хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн болохыг мэдээгүй байхдаа үүргээ нэгэнт гүйцэтгэсэн тул буцаан авах эрхгүй.

Тайлбар

• 2017 оны 10 сарын 11-нд байгуулсан гэрээнд сандал хийж өгөх хугацаа 1 сар байсан тул 2017 оны 11 сарын 11-нд гэрээний гүйцэтгэх хугацаа өнгөрсөн. Иймээс 3 жил 2 сарын дараа (2019 оны 12 сарын орчимд) А 50 ширхэг сандал бүрэн гүйцэтгээгүй байсан.
• Гэрээний энэ хугацааг өнгөрсөн гэж үзэхэд А нь гэрээний үүрэг гүйцэтгэгч (sandal хийж өгөх үүрэгтэй) болж, өнгөрсөн хугацааны дараа гүйцэтгэсэн үүргийнхээ төлбөрийг буцааж авах эрхгүй болно: «Үүрэг гүйцэтгэгч нь хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн болохыг мэдээгүй байхдаа үүргээ гүйцэтгэсэн бол гүйцэтгэсэн үүргээ буцааж шаардах эрхгүй» (Иргэний хууль, 82). А хугацаа өнгөрсөнийг 14 хоногийн дараа буюу 50 сандалаа гардуулснаас дараа мэдсэн тул 82.3-р зүйл биелнэ.
• Мөн А гүйцэтгэснээ хүлээн зөвшөөрсөн, өөрөөр хэлбэл түүний өгсөн 50 сандалыг Б хүлээн авсан тул тэр хугацаа өнгөрсөн байсан ч үүргийн гүйцэтгэлээс татгалзах эрхгүй (Иргэний хууль, 82, 82.2).

Бусад сонголтын харуул:

• A — буруу. Хугацаа өнгөрсөн нь А-д сандалыг буцаан авах эрх өгөхгүй; харин ч хугацаа өнгөрсөнийг мэдээгүй байх нь гүйцэтгэсэн үүргийг буцааж авах эрхийг хасах үндэслэл болно.
• B — буруу. 1 сарын гүйцэтгэх хугацаа 2017 оны 11 сарын 11-нд яг өнгөрсөн бөгөөд “өнгөрөөгүй” гэсэн баримт нь үнэн биш. Мөн зөв дүгнэлт гарахдаа буруу үндэслэл дээр байгаа.
• C — буруу. Хугацаа өнгөрсөн байгаа нь тодорхой (яг 3 жил 2 сар + 14 хоног); “ялимгүй өнгөрсөн” гэсэн тайлбар үнэн биш, тэгээд ч зөв дүгнэлт гарахгүй.

Дүгнэлт: Хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн болохыг мэдээгүй байхдаа үүргээ нэгэнт гүйцэтгэсэн тул буцаан авах эрхгүй (D). А-ийн сандлыг буцаан авах шаардлага үндэслэлгүй; харин Б нь гэрээг 100% биелүүлээгүйг улмаас гүйцэтгэсэн хэсгийнхээ холбогдох эрх, тэтгэмж авах эрхээ нэмэлтээр шаардаж болно.