Иргэн Ч нь “Х” банкнаас ипотекийн зээл болох 150.0 сая төгрөг жилийн 6 хувийн хүүтэй 10 жилийн хугацаагаар зээлжээ. Зээлийн гэрээ байгуулснаас 7 жилийн дараа иргэн Ч өвчний улмаас нас барсан байна. Зээлийн гэрээ дуусгавар болсон уу?

Нас барсан өргөөсөн өгүүлбэрийн дараа зээлийн гэрээ үргэлжлэх эсэх, гэрээ дуусгавар болсон эсэхийг хууль эрх зүйн ерөнхий зарчмын дагуу үнэлээрэй.

Хууль зүйн дүгнэлт

Зээлийн гэрээ байгуулснаас хойш иргэн Ч нас барсан бөгөөд 7 жилийн дараа төсөөлөгдсөн гэж үзвэл:

• Иргэний хуулийн 40.3 Иргэний хууль, 40: хэлцэл хийснээс хойш нас барсан, эсвүл эрх зүйн бүрэн чадамжгүй болсон этгээдийн урьд нь хийсэн хэлцэл, илэрхийлсэн хүсэл зоригийн илэрхийлэл хүчин төгөлдөр хэвээр байна. Өөрөөр хэлбэл гэрээний үйлчилгээ, зөвшөөрөл өөрчлөгдөхгүй.
• Гэвч Иргэний хуулийн 240.1.2 Иргэний хууль, 240: үүргийн гүйцэтгэл үүрэг гүйцэтгэгчийн хувийн байдалтай салшгүй холбоотой тохиолдолд үүрэг гүйцэтгэгч иргэний эрх зүйн чадамжгүй болсон, эсхүл нас барсан бол үүрэг дуусгавар болно. Зээлийн төлбөрийг зээлдэгчийн хувийн байдалтай холбогдуулах учир энэ үндэслэл энэ тохиолдолд хэрэглэгдэнэ.
• Хяналтын шатны шүүх ч ижил зүйл дүгнэсэн: зээлдэгч нас барснаар зээлийн гэрээний үүрэг дуусгавар болсон, дуусгавар болсон үүргийг өвлөгч хариуцахгүй ([CASE:irgen/3/9177], [CASE:irgen/3/3885] – Хяналтын шат, 2020-10-21, 00515; 2018-02-15, 001/ХТ2018/00192).

Сонголт бүрийн үнэлгээ

• A. Хэлцэл өөрөө хүчин төгөлдөр хэвээр байх нь үнэн (40.3), харин зээлийн үүрэг дуусгавар болсон эсэхийг тэр дүгнэлж байгаа тул «үүргийн эрх зүйн харилцаа дуусгавар болоогүй» гэсэн хэсэг нь 240.1.2-той зөрчилдөнө.
• B. «Түр зогссон» гэсэн нь Иргэний хуульд байхгүй, үүрэг түр зогсох эсэх гэдэг нь гэрээ цуцлагдсан эсвэл зээлдэгчийн эрх зүйн чадамжгүй болсонтой холбогдоно; нас барсан нь түр зогсох үндэслэл биш. Буруу.
• C. 240.1.2-ын дагуу зээлдэгч нас барснаар зээлийн үүрэг дуусгавар болох тул хууль зүйн үнэлгээндээ зөв хариулт болж байна. Гэвч энэ нь өгөгдөлд зөв гэж тэмдэглэгдээгүй тул зөрчилтэй.
• D. «Зээлийн үүргийг зөвхөн иргэн Ч өөрөө гүйцэтгэх боломжтой» гэсэн нь үнэн биш; үүргийг өвлөгчид өвлөн авна (535.1-ээс эхлээд), мөн үүрэг гүйцэтгэгч нэгээс олон бол хамтран үүрэг гүйцэтгэгч тогтоогоно (242). Буруу.

Редакторын шалгалтад

Өгөгдлийн түлхүүр хариулт болох A буюу «Иргэн Ч нас барсан ч хүсэл зоригийн илэрхийлэл нь хүчинтэй хэвээр байх тул зээлийн үүргийн эрх зүйн харилцаа дуусгавар болоогүй» гэсэн дүгнэлт нь Иргэний хуулийн 240.1.2 болон Хяналтын шатны шүүхийн тогтолтуудтай (зээлдэгч нас барснаар зээлийн гэрээний үүрэг дуусгавар болсон гэж дүгнэсэн) шууд зөрчилдөж байна. Иймээс энэ хариултыг өгөгдлийн санд өөрчлөхгүйгээр, гэхдээ редакторын зөвшөөрөлгүйгээр баталж болохгүй бөгөөд дараах хоёр хувилбарыг авч үзэх шаардлагатай:

1. Зөв хариултыг C болгох — Иргэний хууль 240.1.2 болон хяналтын шатны шийдвэрүүдэд нийцэх (үүрэг дуусгавар болсон);
2. Бодлогын нөхцөлийг өөрчилж зээлийн гүйцэтгэл зээлдэгчийн хувийн байдалтай салшгүй холбоогүй (өөрөөр хэлбэл үүрэг гүйцэтгэгчийн хувийн чадвартай салшгүй холбоогүй) болгож A-г зөв болгох.

Дүгнэлт (өгөгдлийн түлхүүр хариултаар): Иргэн Ч нас барсан ч хүсэл зоригийн илэрхийлэл нь хүчинтэй хэвээр байх тул зээлийн үүргийн эрх зүйн харилцаа дуусгавар болоогүй. Гэвч дээрх дүгнэлт нь Иргэний хуулийн 240.1.2-ын “үүрэг гүйцэтгэгч нас барсан бол үүрэг дуусгавар болно” гэсэн заалттай зөрчилдөж байгаа тул редакторын шалгалт шаардлагатай.