“Ногоон байгаль” байгаль орчныг хамгаалах чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг төрийн бус байгууллагаас Сэлэнгэ мөрний ойролцоо “М” компани хайгуул хийх зөвшөөрөл авсан талаар мэджээ. Хэрэв тухайн компани хайгуул, олборлолтын ажил хийх эхэлбэл Сэлэнгэ мөрний саваар нутагладаг малчин иргэдийн эрх зөрчигдөж болзошгүй гэж үзэн Захиргааны хэргийн шүүхэд төлөөлөн нэхэмжлэл гаргажээ. Энэ тохиолдолд захиргааны хэргийн шүүх нэхэмжлэлийг хүлээж авах уу?

Нэхэмжлэл гаргасан иргэдийн байгаль орчныг хамгаалах, эрх зэрэг орхигдсон эсэх болон тэдгээрийн үйл ажиллагааны үр нөлөөтэй холбогдох эрх, үүргийг эргэн санаарай.

Хариу: D — боломжтой

Зөв хариулт: “Ногоон байгаль” төрийн бус байгууллага зөрчигдөж болзошгүй нийтийн эрх ашгийг төлөөлөн нэхэмжлэл гаргах эрхтэй тул боломжтой.

Үндэслэл

1. 18.3 дугаар зүйл — Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн гурвадугаар бүлэгт “нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөх эрх бүхий этгээд”-ийн нэхэмжлэл гаргах эрхийг ерөнхий зарчим болгон тогтоосон: хуулиар тусгайлан эрх олгоогүй, нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөх эрх бүхий этгээд нь хүрээлэн байгаа орчин, хүүхдийн эрх, нийтийн эрүүл мэнд, нийтийн өмчийн хамгаалах асуудлаар шүүхэд нэхэмжлэл гаргах эрхтэй. Энд “төрийн бус байгууллага” гэсэн тусгай хязгаар байхгүй — өөрөөр хэлбэл төрийн бус байгууллага мөн энэ эрхтэй оролцогч байж болно.

2. Гэвч нэхэмжлэл үүсгэхэд хуулийн нөхцөлүүдийг заавал хангах ёстой (18.3.1, 18.3.2):

• нэхэмжлэлийн шаардлага байгууллагын дүрмийн зорилгод нийцсэн байх (байгаль орчныг хамгаалах чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг төрийн бус байгууллагын хувьд биелэх нөхцөл);
• дүрмийн зорилгын дагуу сүүлийн гурваас доошгүй жил тогтвортой үйл ажиллагаа явуулсан байх.

3. 54.1.5 дугаар зүйл — “нэхэмжлэгчийг төлөөлөх бүрэн эрхгүй болон нэхэмжлэл гаргах эрхгүй этгээд нэхэмжлэл гаргасан” гэсэн үндэслэлээр шүүгч нэхэмжлэл хүлээн авахаас татгалзана. Иймээс үнэхээр эрх бүхий байгууллага болох нь нэхэмжлэл хүлээн авахын тулд зайлшгүй нөхцөл.

4. Шүүхийн хяналт — 121.1.4, 121.3.4-т заасны дагуу дээд шатны шүүх нэхэмжлэгчийн дүрэм, үүсгэн байгуулагдсан баримт бичиг хэрэгсэх баримтад бүрдүүлэгдээгүй бол “нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөх эрх бүхий этгээд эсэхийг тодорхойлох боломжгүй” гэж дүгнэж, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцааж болно (жишээ: [[CASE:zahirgaa/3/2696]] — дүрмийн зорилгод нийтийн өмчийг хамгаалах чиглэл тусгагдаагүй тул 18.3.1-д нийцэхгүй гэж үзсэн; [[CASE:zahirgaa/3/787]] — дүрэм, үүсгэн байгуулагдсан баримт бичиг нотлох баримтад ороогүй бол тодорхойлох боломжгүй гэж дүгнэсэн).

Бусад сонголтууд яагаад буруу байна

• A — Буруу. Хууль энэ асуудлыг ерөнхий зарчим хэлбэрээр зохицуулсан (18.3, 54.1.5); “зохицуулаагүй” гэсэн үндэслэл үнэн биш.
• B — Буруу. Энэ нь зөвхөн өөрийн зөрчигдсөн эрхийг хамгаалуулах эрх гэсэн эргэлзээтэй ижил хууль ёсны байдал; харин 18.3 нь нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөх эрх бүхий этгээдийн нэхэмжлэл гаргахыг ялгаатай зохицуулж байна.
• C — Буруу. 18.3 төрийн бус байгууллагыг “зөвхөн өөрийн зөрчигдсөн эрх ашгийг хамгаалах”-аар хязгаалж байгаа бөгөөд тэр байгууллагын нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөх эрх бүхий байх боломжийг хасаагүй.

Тайлбар: Энэ дүгнэлт нь “Ногоон байгаль” байгууллагын дүрэм нь байгаль орчныг хамгаалах зорилготой бөгөөд сүүлийн гурваас доошгүй жил тогтвортой үйл ажиллагаа явуулж байгаа гэсэн нөхцөлүүдийг хангаж байгаа эсэхийг шүүх бодитоор шалгах ёстой. Хэрэв эдгээр нөхцөл биелэхгүй бол шүүгч 54.1.5-ын үндэслэлээр нэхэмжлэл хүлээн авахаас татгалзана.