Улсын дээд шүүхийн шийдвэрээр “Э" намыг идэвхгүйд тооцжээ. Үүний улмаас тухайн намын гишүүн Х нь Улсын Их Хурлын ээлжит сонгуульд бие даан нэрээ дэвшүүлж оролцохоор шийдээд хуульд заасан баримт бичгийг бүрдүүлж өөрийн товлосон тойргийн хороонд хандсан. Гэвч Улсын дээд шүүхийн шийдвэрээр идэвхгүйд тооцсон "Э" намын гишүүн тул энэ удаагийн сонгуульд бие даан нэр дэвших эрхгүй гээд бүртгэхээс татгалзжээ. Энэ нь үндэслэлтэй эсэх?

Намыг идэвхгүйд тооцсон шүүхийн шийдвэрийн хүчин төгөлдөр байдал, намын гишүуны бие даан нэр дэвших эрх болон бүртгэлийн үйлдлийн хууль ёсны чанарын ялгааг эргэн санаарай.

Зөв хариулт: A — Үндэслэлгүй, учир нь намыг идэвхгүйд тооцох нь намын гишүүнийг сонгуульд бие даан нэр дэвших эрхийг хязгаарлахгүй.

Үндэслэл

• Улс төрийн намын тухай /шинэчилсэн найруулга/, 21-ийн 21.2-р зүйлд: нам идэвхгүйд тооцсон бол төрийн санхүүжилтийг зогсоож, зөрчлийг арилгах хүртэл нам бүх шатны сонгуульд оролцох эрхгүй болно. Гэтэл “Энэ хугацаанд намын гишүүнийг аливаа сонгуульд бие даан нэр дэвших эрхийг үл хязгаарлана” гэж шууд заасан. Өөрөөр хэлбэл, идэвхгүйд тооцогдсон нь зөвхөн намын өөрийн оролцох эрхийг хасах бөгөөд гишүүн иргэний эрхээр сонгуульд нэр дэвшүүлэх эрхийг хөндөхгүй.
• Иймээс Х нь идэвхгүй “Э” намын гишүүн байсан тул бүртгэхээс татгалзуулах үндэслэлгүй. 21.3–21.5-аар 21.1.1-ийн зөрчил гаргасан нам идэвхтэйд тооцох эх үүсвэрт орох, 21.6-аар дээд шүүхийн шийдвэр эцсийн байх нь энэ үндэслэлийг өөрчлөхгүй.

Бусад сонголтын үнэлгээ

• B — Хуульд ийм заалт байхгүй. Нам идэвхгүй байсан нь гишүүнийг яг тэр шалтгаанаар бие даан нэр дэвших эрхгүй болгохгүй; 21.2-ын сүүлийн өгүүлбэр үүнийг шууд хориглоно.
• C — Зүйлд ийм шаардлага тавьсан байхгүй. Өгүүлбэрт намын оролцох эрхийг зогсохыг “нам” гэсэн тогтолцоотой хэлсэн бөгөөд гишүүний эрхийг хязгаарлах талаар дурдаагүй.
• D — Үндэслэл тул үнэн биш. Зүйл 21.2 нь иргэний үндсэн эрхэд халдаг үгүй бөгөөд харин намын гишүүний эрхийг хамгаалж байна.