Хоригдол ар гэрийнхэндээ, хорих байгууллагын дарга ажлаасаа чөлөөлөгдөх болсон тухай, мөн түүний зан байдлын тухай сөрөг агуулга бүхий захидал бичжээ. Захидалд хорих байгууллага, түүнд ял эдлүүлж буй байдлыг дурдаагүй байна. Эрх бүхий албан тушаалтан захидалд хуульд заасны дагуу үзлэг хийж цааш илгээхээс татгалзжээ. Хоригдол үндсэн эрх эдлэх үү, үүнд захидал харилцааны нууц хамаарах уу, эсхүл үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрх хамаарах уу?

Хоригдол захидал харилцааны нууц болон үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрхийг хоёуланг нь эдэлнэ. Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлийн 13 дахь хэсэгт иргэний хувийн ба гэр бүл, захидал харилцааны нууцыг хуулиар хамгаална гэж, мөн 16 дугаар зүйлийн 16 дахь хэсэгт итгэл үнэмшилтэй байх, үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрх чөлөөг баталгаажуулсан. Эдгээр эрх нь хоригдолд хамаарахгүй гэсэн онцгой заалт Үндсэн хуульд байхгүй.

Хоригдлын захидал харилцааг хуулиар зохицуулсан боловч энэ нь эрхийг бүрмөсөн үгүйсгэх бус, хуульд заасан үндэслэл, журмаар хязгаарлах хэлбэр юм. Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 235.3 дугаар зүйлд зөвхөн тодорхой агуулгатай (оргох, гэмт хэрэгт уриалсан, бусдыг гутаан доромжилсон, сэтгэл зүйд цочрол үзүүлэх, нууц тэмдэг бүхий) захидлыг хоригдолд шилжүүлэхгүй гэж заасан. Харин 235.6 дугаар зүйлээр хяналт тавих эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд хаягласан захидлын агуулга, тоо хэмжээнд хяналт тавихгүй байхаар тусгайлан заасан.

Маргаантай захидал нь хорих байгууллага, ял эдлүүлж буй байдлыг дурдаагүй, зөвхөн ар гэрийнхэнд хаягласан, агуулга нь дээрх хориглосон ангилалд хамаарахгүй тул үзлэг хийх, илгээхээс татгалзах хууль зүйн үндэслэл байхгүй. Иймд хоригдол захидал харилцааны нууц болон үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхээ эдэлнэ.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.11 дүгээр зүйлд захидал харилцааны мэдээллийг зөвхөн хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу хязгаарлаж болно гэж баталгаажуулсан нь дээрх дүгнэлтийг бэхжүүлнэ.

Уншсан эх: Монгол Улсын Үндсэн хууль, 16 дугаар зүйл, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хууль, 235 дугаар зүйл, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль, 1.11 дүгээр зүйл.