Боловсрол, шинжлэх ухааны яамнаас Улаанбаатар хотын Сонгинохайрхан дүүргийн 26-р хороонд Ерөнхий боловсролын 640 хүүхдийн хүчин чадалтай сургуулийн барилга бариулах тендер зарлаж, тус тендерт шалгарсан “Б” ХХК-тай түлхүүр гардуулах нөхцөлтэй барилгын ажлын гэрээ байгуулжээ. Энэ захиргааны гэрээ болох уу?

Зөв хариулт: Болохгүй. Хувийн эрх зүйн харилцаанд хамаарах асуудал тул иргэний эрх зүйн гэрээ.

Захиргааны гэрээ гэдэг нь захиргааны байгууллага нийтийн эрх зүйн харилцаа үүсгэх, өөрчлөх, дуусгавар болгох зорилгоор байгуулдаг гэрээ юм (Захиргааны ерөнхий хууль, 52.1). Өөрөөр хэлбэл, гэрээгээр захиргааны байгууллага нийтийн эрх зүйн чиг үүргээ хэрэгжүүлж, иргэн, хуулийн этгээдэд захиргааны эрх зүйн үүрэг үүсгэж байх ёстой.

Энэ тохиолдолд яам сургуулийн барилга бариулах ажлыг тендерээр шалгаруулж, “Б” ХХК-тай түлхүүр гардуулах нөхцөлтэй барилгын ажлын гэрээ байгуулсан. Энэ нь төрийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагааны хүрээнд үүсэх тэнцүү талуудын эд хөрөнгийн (гэрээний) харилцаа бөгөөд захиргааны байгууллага энд захиргааны эрх мэдлээ хэрэгжүүлж, нэг талын захирамжилсан үүрэг үүсгээгүй байна. Иймд энэ нь иргэний эрх зүйн гэрээнд хамаарна.

Хуулийн 52.2-т захиргааны гэрээ хэрэглэж болох харилцааг жагсаасан бөгөөд 52.2.3-т “төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн төслөөр хэрэгжүүлэхээс бусад дэд бүтцийн болон нийгмийн суурь үйлчилгээг бий болгох, тогтвортой ашиглахтай холбогдсон харилцаа”-г заасан. Гэхдээ энэ хэм хэмжээ нь төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн төслөөр хэрэгжүүлэх дэд бүтцийн төслийг хасаж, бусад тохиолдолд суурь үйлчилгээг бий болгох, ашиглах харилцаанд захиргааны гэрээ хэрэглэхийг зөвшөөрсөн заалт юм. Энэ маргаан дахь тендерийн үр дүнд байгуулсан барилгын ажлын гэрээ нь худалдан авах ажиллагааны гэрээний шинжтэй тул 52.2.3-ын хүрээнд захиргааны гэрээ гэж үзэх үндэслэл болохгүй.

Түүнчлэн Улсын дээд шүүхийн хяналтын шатны практикт тендерийн үр дүнд байгуулсан гэрээний үүргийг биелүүлэхийг даалгах нэхэмжлэл нь захиргааны хэргийн шүүхийн харьяалалд орохгүй, харин гэрээ байгуулагч талуудын хооронд үүсэх иргэний эрх зүйн маргаан гэж үзсэн байдаг (CASE:zahirgaa/3/660). Энэ нь ийм гэрээг иргэний эрх зүйн гэрээ гэж үзэх байр суурийг дэмжинэ.