Нэхэмжлэгч газраа зориулалтын дагуу 2-оос дээш жил ашиглаж чадаагүй шалтгаанаа “гадаадад амьдарч байсан” гэж тайлбарлажээ. Анхан болон x давж шатны шүүх үүнийг Газрын тухай хуульд заасан “хүндэтгэн : үзэх шалтгаан” биш гэж дүгнэн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. Нэхэмжлэгч аль үндэслэлээр хяналтын журмаар гомдол гаргах нь хамгийн тохиромжтой вэ?

Зөв хариулт: Зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой

Хяналтын журмаар гомдол гаргах үндэслэлийг Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 123.2 дугаар зүйл тодорхойлсон. Тэнд дөрвөн үндэслэл байх бөгөөд 123.2.4-т “эрх зүйн шинэ ойлголт, эсхүл хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой” гэж заасан (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 123). Энэ хэрэгт “гадаадад амьдарч байсан” гэх шалтгаан Газрын тухай хуулийн 40.1.6-д заасан “хүндэтгэн үзэх шалтгаан” мөн эсэх нь зөвхөн талуудын хоорондын маргаан бус, ижил төстэй олон хэрэгт давтагдах тайлбарын асуудал болж байна. Иймээс хяналтын шатнаас энэ ойлголтыг тогтоох нь зарчмын ач холбогдолтой.

Улсын дээд шүүхийн практикт ч энэ заалтыг иргэн, хуулийн этгээд, түүнчлэн газрын зориулалтаас хамааруулан ялгаатай тайлбарлах асуудлыг хяналтын шатны шүүх зарчмын шинжтэй асуудал гэж үзэж шийдвэрлэсэн байдаг, жишээ нь [[CASE:zahirgaa/3/3408]] болон [[CASE:zahirgaa/3/3353]].

Харин “хуулийг буруу тайлбарласан” гэдэг нь 123.2-т бие даасан үндэслэлээр шууд заагаагүй, харин 123.2.3-ын “Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн” гэх үндэслэлтэй холбогддог. Энэ хэрэгт доод шатны шүүхүүд ижил дүгнэлт хийсэн, зөрүүтэй практик тогтоогдоогүй тул “хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах” үндэслэл ч түлхүүр болохгүй. Иймд хамгийн тохиромжтой үндэслэл нь зарчмын хувьд нийтлэг ач холбогдолтой гэдэг үндэслэл юм.