Шинэ жилээр өмсөх даашинз А захиалсан ба Б 2017 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдөр бэлэн болгох ёстой байжээ. Захиалга их байсан тул Б нь 12 дугаар сарын 28-ны өдөр даашинзыг А-д хүлээлгэн өгчээ. А нь 12 дугаар сарын 25-нд дэлгүүрээс даашинз худалдан авч шинэ жилийн үдэшлэгтээ оржээ. А-д ямар шаардах эрх байна вэ?

Гэрээний бүтээлгээрийн хугацаа болон хүлээлгэний зөрчлөөс үүсэх эрх, үүргийг ялгаж эргэн санаарай.

Тайлбар

Зөв хариулт: B — Б хугацаа хэтрүүлсэн тул учирсан хохирлоо арилгуулахаар шаардах.

Хуулийн үндэслэл

Б нь 2017 оны 12 дугаар сарын 25-нд бэлэн байх ёстой байсан үүргээ 12 дугаар сарын 28-нд буюу 3 хоного хэтрүүлж гүйцэтгэсэн тул «хугацаа хэтрүүлсэн үүрэг гүйцэтгэгч» болсон. Үүргийг гэрээнд заасан хугацаанд гүйцэтгэх ёстой (Иргэний хууль, 208.1), хугацаанд нь биелүүлээгүй бол хугацаа хэтрүүлсэн гэж үзнэ (Иргэний хууль, 222.1.1).

Үүрэг гүйцэтгэгч хугацаа хэтрүүлснээс учирсан хохирлыг арилгуулахаар үүрэг гүйцэтгүүлэгч шаардах эрхтэй (Иргэний хууль, 222.7). Энд А-ийн 12 дугаар сарын 25-нд дэлгүүрээс ашиглаж байсан өөрийн даашинзны худалдааны үнэ болон гэрээний үнийн зөрүү, шинэ жилийн үдэшлэгтээ өмсөх боломж алдсан буюу бодит хохирлоо нөхөн төлөхийг шаардаж болно (Иргэний хууль, 228.1, 229.1). Хохирлыг арилгахтай холбогдсон шаардлагад 227 дугаар зүйл мөн хамаарна (Иргэний хууль, 221.6).

Бусад сонголт яагаад буруу байна

• A. Гэрээнээс татгалзах — Б өөрийн үүргээ 12 дугаар сарын 28-нд бүрэн биелүүлсэн бөгөөд гэрээг дуусгавар болсон (Иргэний хууль, 434.2.1, 434.2.6). Хугацаа хэтрүүлсэн нь гэрээг цуцлах үндэслэл биш; хүндэтгэн үзэх үндэслэл, үүрэг зөрчих, урьдчилан сануулах зэрэг нөхцөл биелээгүй тул А татгалзах эрхгүй (Иргэний хууль, 221.1–221.3). Татгалзсан бол даатгуулагчийн өгөөд өөрөөр хуульд заасан үүргийг биелүүлээгүй байх үр дагаврыг даатгагч хүлээнэ (Иргэний хууль, 437.3).
• C. Даашинзны үнийг төлөхөөс татгалзах — Даатгалын хураамжийг хугацаанд нь төлөөгүй байх, даатгалын тохиолдол бий болохтой холбоогүй эсвэл даатгагчийн төлбөрийн чадвар доройтсон гэсэн үндэслэл байхгүй (Иргэний хууль, 437.2, 437.4). Энэ тохиолдолд асуудал зөвхөн хугацаа хэтрүүлсний хохиролд хамаарна.
• D. Гэрээг цуцлах — Үүнийг зөвшөөрөх үндэслэл (талуудын тохиролцол, хүндэтгэн үзэх үндэслэл, үүрэг зөрчих) байхгүй (Иргэний хууль, 204.1, 221.1–221.3). Даатгалын гэрээг цуцлах журам нь 5 жилээс дээш хугацаатай, нэг жилээс дээш хугацаагаар сунгах нөхцөлтэй гэсэн зүйлд (Иргэний хууль, 435) хамаарч, энэ үнэхээр тохиолдолд биелэхгүй.

Дүгнэлт

А-д зөвхөн гэрээнээс татгалзах, үнийг төлөхөөс татгалзах, гэрээг цуцлах эрх байхгүй. А-ийн эрх нь Б хугацаа хэтрүүлсэн тул учирсан хохирлоо арилгуулахаар шаардах юм — өөрөөр хэлбэл, Б-ээс 12 дугаар сарын 25-нд ашигласан байж болох даашинзны үнийн зөрүү болон шинэ жилийн үдэшлэгтээ өмсөх боломж алдсны бодит хохирлыг нөхөн төлүүлэхийг шаардах эрхтэй. Зөв хариулт: B.