Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дээр харьяалалгүй хүмүүсээс төрсөн хүүхдийн харьяаллын статусыг тодорхойлно уу?

Нутаг дэвшүүлж харьяалагүй иргэдээс төрсөн хүүхдэд иргэншпийн төрсөн эрх, үүргийн ялгааг улсын хууль тогтоомжоор тодорхойлдог эрх түрхийн зарчим бүхий эргэн санаарай.

Хариултын дүгнэлт

Зөв хариулт: B. Монгол Улсын иргэн байна

Үндэслэл

Харьяатын тухай, 7 нь хүүхдийн иргэний харьяаллыг тогтоох гол заалт юм.

• 7.3-р зүйл: Эцэг, эхийн аль нэг нь Монгол Улсын харьяат, нөгөө нь харьяалалгүй хүн байхад тэдний дундаас төрсөн хүүхэд хаана төрснөөс хамаарахгүйгээр Монгол Улсын харьяат байна. Өөрөөр хэлбэл эцэг, эх хоёулаа харьяалалгүй биш, нэг нь л Монгол Улсын харьяат бол хүүхэд урьдчилан Монгол Улсын иргэн болно.
• 7.4-р зүйл: Эцэг, эх нь хоёулаа тогтоогдоогүй (төөгөгдсөн) хүүхэд Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт байгаа бол Монгол Улсын харьяат байна.
• 7.5-р зүйл: Харин эцэг, эх нь хоёулаа харьяалалгүй бөгөөд Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт байнга оршин суугаа бол тэдний дундаас Монгол Улсад төрсөн хүүхэд 16 нас хүрсний дараа өөрөө хүсвэл Монгол Улсын харьяат болж болно.
• 3.1-р зүйл ба 4.1-р зүйл харьяатыг олон давхарт эзэлж болохгүйг хориглоно; иймээс хүүхэд гадаад улсын харьяат гэж зэрэгцэх боломжгүй.

Бусад сонголтууд яагаад буруу

• A. Гадаадын иргэн гэж үзнэ — буруу. Харьяалалгүй эцэг, эхээс төрсөн хүүхэд гадаад улсын харьяат төрөхгүй; 4.1-р зүйлийн дагуу хоёрдмол харьяаллыг хүлээн зөвшөөрөхгүй.
• C. Эцэг эхийн хамгийн сүүлд харьяалалтай байсан улсын иргэн — буруу. Эцэг, эх харьяалалгүй учир "эцэг эхийн хамгийн сүүлд харьяалалтай улс" гэсэн шалгуур үйлчилэхгүй бөгөөд энэ дүрэм хуульд бичигдээгүй.
• D. Харьяалалгүй байна — бүрэн буруу биш. Төрсөн үедээ автоматаар иргэн болдоггүй боловч үндэсний дүрэм (7.3, 7.4, 7.5) түүнд Монгол Улсын иргэний харьяаллын статус өгнө.

Анхаарах зүйл

Өгөгдсөн зөв хариулт B байгаа боловч 7.5-р зүйлийн нөхцөлийг яг харгалзвал авах хэрэгтэй: эцэг, эх нь хоёулаа харьяалалгүй бөгөөд Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт байнга оршин суугаа үед л төрсөн хүүхэд 16 нас хүрсний дараа өөрийн хүсэлтээр Монгол Улсын харьяат болох эрхтэй. Харин нэг нь Монгол Улсын харьяат эцэг, эхтэй бол (7.3) төрсөн үедээ иргэн, эсвэл эцэг, эх хоёулаа тогтоогдоогүй бол (7.4) төрсөн үедээ иргэн болно. Иймд сонголтын томьёо (“Монгол Улсын иргэн байна”) нь 7.5-р зүйлийн шууд дагах үр дүнг бүрэн илэрхийлээгүй бөгөөд суралцагчид энэ нөхцөлийг тодруулах шаардлагатай.