Хүнсний “Э” дэлгүүрт хийсэн шалгалтаар тусгай зөвшөөрөлгүйгээр согтууруулах ундаа худалдаж байсан нь тогтоогдсон байна. Ямар хуулиар хариуцлага хүлээх вэ?

Хууль зүйн хариуцлагын төрлийг тогтоохдоо эрх зүйн зөрчийн шинж, хүндрэл, үр дагаврын зэрэг болон худалдааны үйлчилгээний тусгай зөвшөөрөлтэй холбоог ялгаж эргэн санаарай.

Зөв хариулт: D. Зөрчлийн тухай хууль

Тайлбар

Хүнсний дэлгүүрээр тусгай зөвшөөрөлгүйгээр согтууруулах ундаа худалдах нь зөрчил (административ хариуцлагатай зөрчил) юм. Үүний тогтоосон төрлийн хариуцлагыг Зөрчлийн тухай хуулийн 6.5.11 зүйлээр тогтоосон бөгөөд тухайн зүйлд:

«Согтууруулах ундаа худалдах, түүгээр үйлчлэх тусгай зөвшөөрөлгүйгээр, эсхүл гар дээрээс согтууруулах ундаа худалдсан, түүгээр үйлчилсэн бол зөрчил үйлдэхэд ашигласан эд зүйл, хэрэгсэл, хууль бусаар олсон хөрөнгө, орлогыг хурааж хүнийг таван зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг таван мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно.» (Зөрчлийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 6.5.11)

Сонголт бүрийн үнэлгээ

• A. Эрүүгийн хууль — буруу. Тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ундаа худалдах нь гэмт хэргийн бүрэлдэхүүн (хууль зөрчсөн, ашиг олсон гэх мэт) шинжгүй тул эрүүгийн хариуцлага хүлээхгүй. Согтууруулах ундааны тухай хууль ч үүнийг зөрчилд харгалзуулж, зөвшөөрөлгүй худалдааг зөрчил гэж үзсэн: «Энэ хуулийг зөрчсөн хүн, хуулийн этгээд Эрүүгийн хууль, эсхүл Зөрчлийн тухай хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ» (Согтууруулах ундааны эргэлтэд хяналт тавих, архидан согтуурахтай тэмцэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 39.2); энэ тохиолдолд заавал эрүүгийн хууль хэрэглэгдэхгүй.
• B. Согтууруулах ундааны эргэлтэд хяналт тавих, архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хууль — энд хариуцлага тогтоох эрх зүйн үндэс тулбар биш. Энэ нь ундаа худалдах, үйлчлэх тусгай зөвшөөрөл олгох, хориглох зэрэгт хууль зүйн эрх зүйн үндэслэлийг өгөх хуультай (15, 15¹, 19, 21–23 зүйлүүд). Гэтэл ямар төрлийн хариуцлага, ямар хэмжээний торго болохыг тогтоосон зүйл нь Зөрчлийн тухай хуулийн 6.5.11 юм.
• C. Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хууль — буруу. Энэ нь шинээр баталсан хуулийнөмнөх тогтоомж; архидан согтуурахтай тэмцэх асуудлыг хамрах бөгөөд дэлгүүрийн зөвшөөрөлгүй худалдаатай холбоогүй.
• D. Зөрчлийн тухай хууль — зөв. Тусгай зөвшөөрөлгүйгээр согтууруулах ундаа худалдах зөрчлийн төрөл, хариуцлагын хэмжээ, торгож хураах хорилогыг энэ хууль (6.5.11 зүйл) тогтоосон.

Дүгнэлт: зөв хариулт нь D. Зөрчлийн тухай хууль — энэ нь тусгай зөвшөөрөлгүйгээр согтууруулах ундаа худалдсан үйлдлийн зөрчилд хүлээлгэх хариуцлагыг тогтоох эрх зүйн үндэс юм.