Г нь В-ээс 2 жил унасан машиныг нь 15.0 сая төгрөгөөр худалдан авахаар тохиролцсон. В нь машинаа худалдах үед машинаар нийт 69.000 км явсан гэдэг нь үнэн гэж баталжээ. Харин гэрээ байгуулснаас хойш бодит байдалд машинаар нийт 169.000 км явсан нь тогтоогдсон байна. Үүнийг В өөрөө мэдэж байсан. Үүнээс гадна машин нь осолд орж, бүрэн засвар хийлгэсэн нь тогтоогдсон бөгөөд энэ талаар В бас мэдэж байсан нь нотлогджээ. Энэ талаар В анх хэлээгүй тул Г нь машин осолд орж байсан гэж огт бодоогүй байсан. Энэ тохиолдолд ямар эрх зүйн үр дагавар бий болох боломжтой вэ?

Г ба В-ийн хоорондох худалдааны үед нууц зүйл өгөх, үнэн мэдээлэл худалдах болон худалдсан машинын төлбөрийг зөв тооцох үүргийн ялгааг эргэн санаарай.

Зөв хариулт: B — Худалдах худалдан авах гэрээ нь хууран мэхлэх аргаар хийсэн гэх үндэслэлээ хүчин төгөлдөр бус гэж тооцогдох хэлцэл.

Үндэслэл

• Үйл явдалд В нь машинын гүйлт (69.000 км гэж үнэн хэлсэн боловч бодит байдалд 169.000 км явсан) болон машин осолд орж, бүрэн засвар хийлгэсэн гэсэн хэлцэл хийхэд саад болох нөхцөл байдлыг нуун дарагдуулсан бөгөөд Г нь худалдах үед энэ тухай мэдээгүй, харин гэрээ байгуулсны дараа бодит байдлыг мэдсэн бол Иргэний хуулийн 59.2-т заасны дагуу Г нь гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцуулахаар шаардах эрхтэй (Иргэний хууль, 59).
• Мөн хэлцэл хийх зорилгоор бусдыг хууран мэхэлсэн бол мэхлэгдсэн этгээд хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцуулахаар шаардах эрхтэй бөгөөд энэ үед хууран мэхэгдсэн этгээд ашиг хонжоо олох, эсвүл мэхлэгдсэн этгээдэд гэм хор учруулах зорилготой байсан эсэх нь хамаагүй (59.1). Тиймээс гэрээг хууран мэхэж хийсэн хэлцэл гэж үзэх нь өгөгдсөн бодит байдолтой нийцнэ.
• Нэмэлтээр сонирхогч этгээд үндэслэлийг мэдсэнээс хойш нэг жилийн дотор гомдлын шаардлага гаргах эрхтэй (59.4).

Бусад сонголтын үнэлгээ

• A — Буруу. «Төөрөгдөлд орсон гэх үндэслэлээр» гэсэн нь зүйлд байхгүй нэр томьёо; мөн Г нь огт бодоогүй байсан тул төөрөгдөл ялгах нөхцөл биелээгүй.
• C — Буруу. Энэ тохиолдолд худагчийн мэдээлэл өгөх үүргийн зөрчил биш, харин нуун дарагдуулалт (хууран мэхэлж хийсэн хэлцэл) яг гол үндэслэл болно.
• D — Буруу. Хэлцэл хуулийн зарчимд нийцэж байгаа бөгөөд хүчин төгөлдөр бус болох үндэслэл нь «хууль зөрчих» биш, хууран мэхэлж/нуун дарагдуулсан байдал юм.

Дүгнэлт: Зөв хариулт нь B — Худалдах худалдан авах гэрээ нь хууран мэхлэх аргаар хийсэн гэх үндэслэлэа хүчин төгөлдөр бус гэж тооцогдох хэлцэл (Иргэний хууль, 59).