Унгар улсын хуулийн этгээд болох “А” компани нь Монгол Улсын хуулийн этгээд болох “Б” компанитай 2025 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдөр худалдах, худалдан авах гэрээг Унгар улсын Будапешт хотод байгуулсан. “А” компани хөдөө аж ахуйн тоног төхөөрөмж нийлүүлэх, “Б” компани үнийг төлөх талаар тохиролцжээ. Хэлцлийн хэлбэрийг аль улсын хуулиар тодорхойлох вэ?

Зөв хариулт: Хэлцлийн хэлбэрийг түүнийг хийсэн улсын буюу Унгар улсын хуулиар тодорхойлно.

Иргэний хуулийн 548.2-т “Хэлцлийн хэлбэрийг түүнийг хийсэн буюу тухайн хэлцлийн зүйлээс хамаарч холбогдох улсын хуулиар тодорхойлно” гэж заасан (Иргэний хууль, 548).

Маргаантай баримтаар талууд худалдах, худалдан авах гэрээг Унгар улсын Будапешт хотод байгуулсан, өөрөөр хэлбэл хэлцлийг хийсэн улс нь Унгар улс байна. Тиймээс үндсэн холбоос (хэлцлийг хийсэн газар) нь Унгар улсын хуулийг зааж, хэлцлийн хэлбэрийг Унгар улсын хуулиар тодорхойлно.

Хариуцлагын хуулийн 548.1-т хэлцлийн хүчин төгөлдөр байдлыг хэлцэл хийгдсэн улсын хуулиар тодорхойлдог болохыг, 548.2-т хэлбэрийн асуудлыг мөн адил түүнийг хийсэн улсын хуулиар шийддэг болохыг тус тус зохицуулсан нь энэ дүгнэлтийг баталж байна.

Анхаарах нэг зүйл: 548.3-т талууд өөр өөр улсад оршин суудаг бөгөөд аль нэг улсын хуулиар тогтоосон хэлбэрийг харилцан тохиролцож баримталсан бол хэлбэрийн хувьд хүчин төгөлдөр байна гэж заасан. Гэхдээ энэ тохиолдолд талууд хэлбэрийн талаар тусгайлан тохиролцсон гэх баримт байхгүй тул үндсэн дүрэм болох 548.2-ыг хэрэглэнэ. Мөн 548.5-ын үл хөдлөх эд хөрөнгөтэй холбоотой хэлцлийн онцгой дүрэм энд хамаарахгүй, учир нь хөдөө аж ахуйн тоног төхөөрөмж нийлүүлэх хэлцэл юм.