Нэхэмжлэгч A нь иргэн Б-г сэтгэцийн өвчний улмаас эрх зүйн чадамжгүйд тооцуулах нэхэмжлэл гаргажээ. Шүүгч иргэн Б-г хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд ямар статустай оролцуулах вэ?

Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд иргэн Б-г хууль ёсны төлөөлөгчийн дамжуулан оролцуулна.

Зөв хариулт

C. Иргэн Б-г ямар ч тохиолдолд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцуулахгүй.

Тайлбар

Данх асуулт нь «эрх зүйн чадамжгүй гэж тооцуулах» гэсэн онцгой (тусгай) ажиллагааны тухай. Энэ ажиллагааны онцгой чанар нь дараах байдлаар илэрхий:

• Нэхэмжлэл гаргах эрх, өгөгдөл. Сэтгэцийн өвчний улмаас иргэний эрх зүйн чадамжгүй гэж тооцуулах хүсэлтийг гаргах эрхтэй этгээдүүдийн тоо орогдож, шүүх уг иргэний өөрийн үйл ажиллагааны учир холбогдлыг ойлгох, өөрийгөө зөв удирдаж чадах эсэхийг шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоодог (141.1, 142.1, 143.1). Эндээс үзвэл Б өөрөө энэ ажиллагааны талын оролцогч болж оролцохгүй — түүний талаарх төсөөлөл, үнэн байдал шүүхэд заавал шинжилгээ, шинжээчийн дүгнэлтээр баталгааж байна.
• Б-ийн эрх, сонирхлыг хамгаалах. Эрх зүйн чадамжгүй, хязгаарлагдмал чадамжтай хүний эрх, эрх чөлөө, хуулиар хамгаалагдсан ашиг сонирхлыг хууль ёсны төлөөлөгч болох эцэг, эх, асран хамгаалагч, харгалзан дэмжигч төлөөлнө (33.1); сэтгэцийн өвчний улмаас чадамжгүй гэж тооцогдсон иргэний хувьд тэдгээрийн эцэг, эх, асран хамгаалагч шүүхэд хамгаална (24.4). Шүүх хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ асран хамгаалах байгууллагын төлөөлөгчийг хуралдаанд оролцуулж болно (142.3).

Яагаад бусад сонголт буруу

• A. Гуравдагч этгээд — гуравдагч нь маргааны зүйлийн талаар бие даасан шаардлага гаргасан, зохигчийн эрх эдэлж үүрэг хүлээнэ (29.1–29.2). Энд иргэн Б ийм шаардлага гаргаагүй.
• B. Гэрчээр — иргэний эрх зүйн чадамжгүй этгээдийг гэрчээр дуудаж, мэдүүлэг авах боломжгүй (43.8.2); түүний үйл ажиллагааны байдлыг шүүх заавал сэтгэцийн эмгэг судлалын шинжээчээр (142.1) тогтоодог. Гэрч нь зүйл 85.1-ийн “хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны оролцогч” гэсэн тодорхойлолтод ч хамаарахгүй.
• D. Хариуцагчаар татан оролцуулах — энэ нь гуравдагч этгээдийн талаар нэхэмжлэлд дээр дурдсан хүнийг татан оролцуулах журам; харин энэ ажиллагаанд иргэн Б нь “эрх зүйн чадамжгүй гэж тооцуулах” үндэслэл болох этгээд тул түүнийг оролцогчоор татахгүй.

Иймд C — иргэн Б-г ямар ч тохиолдолд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцуулахгүй.