Талийгаач Н зуурдаар нас барсан ба өөрийн байр, машинаа өөрийн төрсөн дүү Х-д гэрээслэн үлдээжээ. Түүний дүү Х нь 1 жилийн дараа гадаадаас ирэхэд Н-ийн хөрш С өв хөрөнгө болох байр машиныг харж хамгаалсны хөлс төлөхийг Х-аас шаарджээ. Х шаардлагыг биелүүлж мөнгө төлөх ёстой юу?

Гэрээслэн өгөгдсөн хөрөнгийн өгөгөгчийн болон авагчийн эрх, үүргийг гэрээг үзүүлэлтийн онцгой агуулгаар ялгаж эргэн санаарай.

Дүгнэлт

Зөв хариулт: B — C нь Х-г иртэл өвийн хөрөнгийг хамгаалахад гарсан зардлаа нэхэх эрхтэй. Иймд Х мөнгө төлнө.

Үндэслэл

• N-ийн өвлөгч нь гэрээслэлээр тогтоосон төрсөн дүү Х бөгөөд өвлүүлэгчийн гүйцэтгэвэл зохих үүргийг өвлөн авна (Иргэний хууль, 515.2, 520.1.1).
• Өвлөгч хүлээн авах хүртэл өвлөгдөх эд хөрөнгийг хамгалах ёстой (Иргэний хууль, 537.2), мөн өв нээгдсэн өдрөөс хойш нэг жилийн дотор өвлөгч эд хөрөнгийг хүлээн авч болно (530.1).
• Энэ бүлэгт заасны дагуу эд хөрөнгө хүлээн авсан өвлөгч нь тэр эд хөрөнгөөс өвлөгдсөн эд хөрөнгийг хамгаалахад гарсан зардлыг гаргах эрхтэй (Иргэний хууль, 530.2.4). Өөрөөр хэлбэл хамгааллын зардлыг өвлөгдөх эд хөрөнгөөс, тэгэхээр өвийг хүлээн авах өвлөгч Х-ийн төрсөн үүрэг болно.
• Х ирээд өвийг хүлээн авсан тул энэ зардлыг төлөх үүрэг нь Х-д үүснэ. Энэ нь хууль ёсны зохицуулалт тул гэрээ, хэлцэл шаардлагагүй (A буруу). Хууль ёсны өвлөгч байх нь төлөх үүргээс хасах үндэслэл болохгүй (C буруу). Харин байр, машиныг шууд авах боломжтой байсан нь төлөх үүргийг арилгахгүй; эсрэгээр өв нээгдсэн өдрөөс нэг жил өнгөрсөн үед 530.1-ийн хязгаарлал тул өвлөх эрхийн гэрчилгээ авах шаардлагатай (D буруу).
• C талаар: хэрэв өвлүүлэгчийн үүрэг гүйцэтгүүлэгч байхгүй бол өвлөгдөх эд хөрөнгөд эрхлэн хамгаалалт тогтоох бөгөөд үүнтэй холбогдсон зардлыг өвлөгдөх эд хөрөнгөөс гаргана (Иргэний хууль, 538.1); гомдлын шаардлагыг өв нээгдсэн өдрөөс нэг жилийн дотор өвлөгч, гэрээслэл биелүүлэгчид гаргана (536.1).

Анхаарах зүйл

• Хяналтын шатны шүүхийн нэг удаагийн шийдвэрт өвлөгч эд хөрөнгийг үл хүлээн авсан бол хамгааллын зардлыг төлөх үүрэггүй гэж дүгнэсэн байгаа (Иргэний хууль, 530.2.4-ийг зөрчөөгүй гэж үзсэн, [CASE:irgen/3/9947]). Энэ тохиолдолд Х эргэж ирээд өвийг хүлээн авдаг тул дээрх хасагдах нөхцөл биелэхгүй.
• Түүнчлэн шүүхийн практикт өвлөгч нь өвлөгдсөн эд хөрөнгийг өөрийн хүссэнээр зарцуулсан, өөрт ногдох хэсгээс давхар зарцуулсан зардлыг өвлөгчоос гаргуулах шаардлагатай гэж үзсэн байдаг (Иргэний хууль, 535.1, [CASE:irgen/3/9638]).

Иймээс C-ийн шаардлагыг Х хангах ёстой бөгөөд зөв хариулт нь B.