Иргэн A нь ахуйн ослын улмаас бэртэж хөдөлмөрийн чадвараа 70% алдсан болох нь тогтоогдсон бөгөөд хөдөлмөрийн чадвараа алдахаас өмнө сүүлийн 5 жилд нийтдээ 40 сар нийгмийн даатгалын шимтгэл төлсөн байсан бол ямар нэгэн тэтгэвэр авах эрх нээгдэх үү?

Зөв хариулт: Нийгмийн даатгалын тэтгэврийн сангаас олгох хөдөлмөрийн чадвар алдсаны бүрэн тэтгэвэр тогтоолгон авах эрх үүссэн байна.

Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хуулийн 11.1 дэх хэсэгт тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг 20-иос доошгүй жил, эсхүл хөдөлмөрийн чадвараа алдахын өмнөх сүүлийн 5 жилд нийтдээ 36 ба түүнээс дээш сар төлсөн даатгуулагч ердийн өвчин, ахуйн ослын улмаас хөдөлмөрийн чадвараа 50 ба түүнээс дээш хувиар алдсан бол хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэвэр тогтоолгон авах эрхтэй гэж заасан байна (Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 11 дугаар зүйл).

Иргэн A нь ахуйн ослын улмаас хөдөлмөрийн чадвараа 70 хувиар алдсан нь тогтоогдсон, мөн чадвар алдахаас өмнөх сүүлийн 5 жилд 40 сар шимтгэл төлсөн. Энэ нь 36 сараас дээш бөгөөд 50 хувиас дээш чадвар алдалт тул хуулийн 11.1 дэх хэсгийн хоёр нөхцөл хоёулаа хангагдаж, тэтгэврийн даатгалын сангаас хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэвэр тогтоолгох эрх нээгдэнэ.

Түүнчлэн хуулийн 13.1 дэх хэсгээр хөдөлмөрийн чадвараа 70 ба түүнээс дээш хувиар алдсан бол бүрэн тэтгэврийн хэмжээг 100 хувиар бодож тооцохоор зохицуулсан нь 70 хувийн алдалттай энэ тохиолдолд бүрэн тэтгэвэр хэмжээгээр тогтоогдохыг баталж байна (13 дугаар зүйл).

Анхаарах нэг зүйл: 11.2 дахь хэсэг нь зөвхөн "чадвар алдахаас өмнө нийтдээ 36 ба түүнээс дээш сар" гэсэн нөхцөлд хувь тэнцүүлсэн тэтгэврийн эрхийг тусгасан бөгөөд 11.1 дэх хэсгийн "сүүлийн 5 жилд" гэсэн тусгай нөхцөл хангагдсан тохиолдолд бүрэн тэтгэврийн эрх үүснэ. Мөн хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь, хугацааг Эрүүл мэндийн магадлалын зөвлөл тогтоодог (12.1) тул тэтгэвэр тогтоолгохдоо уг магадлалын дүгнэлт үндэслэл болно.