Үндэсний төлбөрийн системийн зөвшөөрөлтэй эрхлэх үйл ажиллагааг хууль бусаар эрхлэх гэмт хэргийн субьектийг тодорхойлно уу?

«Үндэсний төлбөрийн системийн зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаа гэдгийг тодорхойлж, хууль бусаар эрхлэх гэмт хэргийн субьектийн хууль зүйн статус, хариуцлагын ялгааг эргэн санаарай.»

Тайлбар

Зөв хариулт: D. Төлбөрийн системийн оператор, төлбөрийн системийн оролцогч, үйлчилгээ үзүүлэгч.

Үндэсний төлбөрийн системийн тухай хуулийн 16 дугаар зүйл 16.1-д “Аливаа этгээд Монголбанкны зөвшөөрөлгүйгээр төлбөрийн үйлчилгээ үзүүлэх, төлбөрийн үйлчилгээ үзүүлэхтэй хамаарал бүхий үйл ажиллагаа эрхлэх, төлбөрийн хэрэгсэл гаргах, … систем ажиллуулахыг хориглоно” гэж заасан бөгөөд зөрчлийн хариуцлагыг 44 дугаар зүйл (44.1, 44.2) гэм буруутай этгээдэд хүлээлгэх, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээргүй бол захиргааны шийтгэл хүлээлгэхээр тогтоосон. Энэ хариуцлагын субъэтийг 44.1-ийн эхний өгүүлбэрээр “Оператор, оролцогч, төлбөрийн үйлчилгээ үзүүлэгч, төлбөрийн үйлчилгээ үзүүлэхтэй хамаарал бүхий үйл ажиллагаа эрхлэх эрх бүхий этгээд, түүний албан тушаалтан” гэж тодорхойлсон.

Эдгээр нэр томьёог 5 дугаар зүйл 5.1.6 (оператор), 5.1.7 (оролцогч), 5.1.14 (төлбөрийн үйлчилгээ үзүүлэгч), 5.1.17 (төлбөрийн үйлчилгээ үзүүлэхтэй хамаарал бүхий үйл ажиллагаа) гэж тодорхойлж байгаа тул гэмт хэргийн субъэт нь зөвхөн эдгээр хуулийн этгээд (мөн тэдгээрийн албан тушаалтан) байна.

Буруу сонголтууд:

• A – гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүн гэсэн ялгаатор үндэсний төлбөрийн системийн зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаа эрхлэх хэрэгт хамаарахгүй; хууль нь “алливаа этгээд”-ыг хориглох бөгөөд иргэний, харьяаллын шалтгаалуудыг онцохгүй.
• B – 14 насанд хүрсэн, хэрэг хариуцах чадвартай хүн гэдэг нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий зарчмын (гэмт хэрэгт хариуцах нас) боловч энэ төрлийн зөрчлийн субъэтийг тогтоохгүй; энэ нь Эрүүгийн хууль 1.45-ын асуултад хамаарахгүй, харин төлбөрийн хуулийн тусгай заалт юм.
• C – зөвхөн Монгол Улсын 18 насанд хүрсэн иргэн гэж хязгаарлах нь хуулийн текстэд байхгүй; 16.1 нь “аливаа этгээд”-ыг, харин төлбөрийн системийн үйл ажиллагааг зөвшөөрөлтэй хуулийн этгээд эрхлэх гэдгийг 5 дугаар зүйл 5.1.6, 5.1.7, 5.1.14-өөс гаргаж байна.

Эх сурвалж:

• Үндэсний төлбөрийн системийн тухай, 16
• Үндэсний төлбөрийн системийн тухай, 44
• Үндэсний төлбөрийн системийн тухай, 5