Улсын Их Хурлаас Ерөнхийлөгчийн сонгууль товлон зарлаж, 2024 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдөр гэж санал авах өдрийг тогтоожээ. Ингээд Улсын Их Хуралд суудал бүхий 4 намаас тус бүр нэг хүнийг нэр дэвшүүлж, тэдгээр нь Сонгуулийн ерөнхий хороонд бүртгүүлэхээр хандахад “Х" намаас нэр дэвшигчийг 50 нас хүрээгүй гэдэг үндэслэлээр татгалзсан хариу өгсөн байна. “Х" намаас нэр дэвшигч нь 1974 оны 07 дугаар сарын 13-нд төрсөн 50 настай хүн юм. Сонгуулийн ерөнхий хорооны шийдвэр үндэслэлтэй юу?
Шинэчилсэн: 2026.09.14
- A.Үндэслэлгүй, учир нь нэгэнт 50 настай хүнийг Сонгуулийн ерөнхий хороо бүртгэх үүрэгтэй
- B.Үндэслэлтэй, “50 нас хүрсэн” гэж тухайн иргэний төрсөн он, сар, өдрөөс тоолоход сонгуулийн санал авах өдөр буюу түүнээс өмнө тухайн насанд хүрсэн байхыг ойлгоно✓ Зөв хариулт
- C.Үндэслэлгүй, учир нь тухайн нэр дэвшигч 1974 онд төрсөн, 2024 онд 50 настай байна
- D.Үндэслэлтэй, “50 настай”, “50 нас хүрсэн” гэдэг нь хууль зүйн хувьд ялгаатай ойлголт
Зөв хариулт: D. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуулийн 3.1.1-д “50 нас хүрсэн” гэдгийг санал авах өдөр буюу түүнээс өмнө 50 насанд хүрсэн байх утгаар хэрэглэнэ. 1974-07-13-нд төрсөн хүн 2024-06-10-ны санал авах өдөр 50 насанд хараахан хүрээгүй тул татгалзсан шийдвэр үндэслэлтэй.
AI чиглүүлэг, тайлбар
Чиглүүлэг
“Х” намаас нэр дэвшигчийн сонгуулиар өдрийн нас, Сонгуулийн ерөнхий хорооны бүртгэлийн үйлдлийн үндэслэл болон хууль ёсны шаардлагыг эргэн санаарай.”
Тайлбар
Зөв хариулт: B
Тайлбар
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуулийн 3.1.1-д: “18, 50 нас хүрсэн” гэж тухайн иргэний төрсөн он, сар, өдрөөс тоолоход сонгуулийн санал авах өдөр буюу түүнээс өмнө тухайн насанд хүрсэн байхыг ойлгоно (Монгол улсын ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай /шинэчилсэн найруулга, 3).
- 1974 оны 07 дугаар сарын 13-нд төрсөн хүн 2024 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдөр (санал авах өдөр) бүхэл 49 настай байна. 50 насанд хүрэх байх нь 2024 оны 07 дугаар сарын 13-нд болох тул өдөр хүрэхгүй.
- Тиймээс “50 нас хүрээгүй” гэсэн үндэслэлээр татгалзах нь хуулийн 3.1.1-ийн тодорхойлолттой нийцнэ. Мөн бүртгэлээс татгалзах үндэслэл нь 29.1.2 (нэр дэвшигчид тавих шаардлагыг хангаагүй) болон 26-р зүйлд хамаарна (… , 28, … , 29).
Бусад сонголтын тайлбар
- A – буруу. 50 нас хүрээгүй нь нэр дэвшигчид тавих шаардлагыг хангаагүй гэсэн үндэслэл, өөрөөр хэлбэл 29.1.2-ын хамрах тохиолдол юм; бүртгэх үүрэгтэй гэсэн тайлбар үндэслэлгүй.
- C – буруу. 1974 онд төрсөн, 2024 онд байгаа гэж зөвхөн жилийн ялгаврыг авч үзэж байна. Хууль төрсөн он, сар, өдрийг нарийн тоолохыг шаарддаг тул 2024 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдрийн хувьд 50 насанд хүрээгүй.
- D – буруу. Хуулийн 3.1.1 нь “18, 50 нас хүрсэн” гэсэн нэг ойлголтыг (“тухайн насанд хүрсэн”) тогтоосон бөгөөд “50 настай” гэдэг нь тухайн насанд хүрээгүй гэсэн утгаар хэрэглэгдэхгүй. Ялгаатай ойлголт гэж дүгнэлэх нь үндэслэлгүй.
Дүгнэлт: Зөв хариулт нь B — “Үндэслэлтэй, ‘50 нас хүрсэн’ гэж тухайн иргэний төрсөн он, сар, өдрөөс тоолоход сонгуулийн санал авах өдөр буюу түүнээс өмнө тухайн насанд хүрсэн байхыг ойлгоно”.