Н-ийг 11 настай байхад ээж, аав хоёр нь түүний нэр дээр банканд хадгаламжийн данс нээж, жил болгон тодорхой хэмжээний мөнгөн дүн шилжүүлдэг байсан. Н насанд хүрсэн тохиолдолд хадгаламжид буй мөнгийг авна гэдгийг ээж аав хоёр нь ойлгодог байсан боловч, охиноо насанд хүртэл нь хадгаламжийн дэвтрийг өөрийн мэдэл, эзэмшилд хадгалж байжээ. Н нь 18 нас хүрэнгүүт хадгаламжийн мөнгөөр өөртөө мотоцикл худалдаж авахаар шийдсэн байна. Н банканд очин, нууцаар авсан хадгаламжийн дэвтрийг үзүүлэн данснаас мөнгө авах гэтэл түүнд өгөхөөс татгалзжээ. Учир нь түүний ээж аав хоёр дансыг захиран зарцуулах эрхтэй гэж хариулсан. Энэ тохиолдолд:

Хадгаламжийн мөнгөний өмчлөх эрх, түүнийг захиран зарцуулах эрх, хадгаламжийн дэвтрийг ашиглах эрхийг ялгаж эргэн санаарай.

Зөв хариулт: B. Гуравдагч этгээдэд ашигтай жинхэнэ гэрээ тул Н-д мөнгийг шаардах эрх олгосон гэрээ

Учир нь

Ээж, аав хоёр банктай хадгаламжийн гэрээ байгуулж, жил бүр тодорхой хэмжээний мөнгө шилжүүлж, энэ гэрээг Н-ийн нэр дээрх хадгаламжийг бий болгох, өөрөөр хэлбэл Н-ийн эрх ашигийн үүлдэгдэл хамгаалах зорилготой байгуулсан тул энэ нь гуравдагч этгээдэд ашигтай жинхэнэ гэрээ болно.

• Иргэний хууль, 203 (203.1): хууль буюу гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол гуравдагч этгээдэд ашигтай гэрээний үүрэг гүйцэтгүүлэгч, гуравдагч этгээдийн аль нь ч үүргийн гүйцэтгэлийг үүрэг гүйцэтгэгчээс шаардах эрхтэй.
• 203.2: гэрээнд тусгайлан заагаагүй бол гуравдагч этгээд бие даан шаардах эрхтэй эсэхийг гэрээний агуулга, зорилгоос тодорхойлно; гуравдагч этгээдийн зөвшөөрөлгүйгээр гэрээ байгуулсан талууд түүний эрхийг өөрчлөх буюу дуусгавар болгох эрхгүй.

Иймээс Н 18 нас хүрсэн, гэсэн тул мөнгийг өөрөө шаардаж авах эрхтэй, харин ээж аав хоёрын “дансыг бид захиран зарцуулна” гэсэн хариулт нь Н-ийн эрхийг дуусгавар болгох эрхгүй. Эдгээр нь Н-ийн эрх ашгийг хамгаалах зорилготой байгуулсан гэрээний талууд учраас, тэдний зөвшөөрөлгүйгээр Н-ийн шаардах эрхийг хасаж болохгүй. Үүнээс гадна банкны хуульд Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж… 14-ийн 14.1.1-ээр хадгалуулагч хадгалуулсан мөнгөн хөрөнгөө захиран зарцуулах хэлбэрээ өөрөө сонгох эрхтэй, 14.2.2-оор банк зөвхөн хадгалуулагчийн зөвшөөрөл, даалгавар буюу гэрээлсэлээр гүйлгээ хийнэ гэж заасан тул ээж аавын дур мэдэн, Н-ийн зөвшөөрөлгүй дэвтэрийг нууцар хадгалж байсан нь тэдний татгалзах үндэслэл болохгүй.

Сонголт бүрийн үнэлгээ

• A (буруу): «Жинхэнэ бус гэрээ, N-д шаардах эрх олгоогүй» гэсэн нь үнэн биш. 203.1-ийн дагуу гуравдагч этгээд үүрэг гүйцэтгүүлэгчээс шаардах эрхтэй бөгөөд энэ тохиолдолд гэрээ тэр зорилготой тул жинхэнэ.
• B (зөв): Дээрх үндэслэлээр N мөнгийг шаардах эрх олгосон гэрээ.
• C (буруу): «Гуравдагч этгээдэд ашигтай гэрээ тул мөнгийг авах эрхтэй» гэдэг нь хариултын логикийг буруу томьёолсон: гуравдагч этгээд байх нь дансны мөнгийг авах эрхийг шууд үүсгэхгүй; эрх нь 203.2-т заасан нөхцөл, гэрээний агуулга, зорилгоос тодорхойлогдоно. Мөн энэ нь зөв хариултын үндсэн санаатай ижил биш тул сонголт тулгаж байгаа үгээр ялгаатай.
• D (буруу): Өгүүлбэрт «өөрийнх нь нэр дээр хадгаламж нээсэн» гэж байгаа нь үнэн биш — хадгаламж N-ийн нэр дээр нээгдсэн, ээж аавын нэр дээр биш. Түүнчлэн энэ сонголт гуравдагч этгээдийн байгуулсан гэрээний бүтээл хэсгийг (N-ийн төсөөтэй тогтсон, өөрөөр хэлбэл гуравдагч этгээдэд ашигтай гэрээ) дурдахгүй, зөвхөн нэр дээрх бүртгэлийг үндэслэнэ.

Анхаарах зүйл (редакторын шалгалтад)

• Тохиолдолд хадгаламж N-ийн нэр дээр нээгдсэн тул Банкны хуулын 14.1.1, 14.2.2-оор N нь хадгалуулагчийн байх эрх нь мөн шууд холбогдоно. Иймээс N-ийн мөнгийг авах эрх нь гуравдагч этгээдэд ашигтай жинхэнэ гэрээны үндэслэлтэй (B) бөгөөд хадгалуулагчийн статустай давхар зөрчилдөхгүй — эдгээр нь нэгэн зэрэг үйлчилж болно. Гэхдээ хариултын тулгалт гуравдагч этгээдийн байгуулсан гэрээны бүтээл хэсэг дээр тулгуурласан тул B нь үнэн.
• N 18 нас хүрээгүй учраас ээж, аав нь түүний өмнөх төлөөлөгч (эмгэжийн үүрэгтэй) байх эрхтэй бөгөөд тэдний үүрэг хүүхдийн эрх, ашиг сонирхолд нийцүүлэн үйлдэх явдал байдгийг (Үүхдийн эрхийн тухай хууль, Хүүхдийн эрх, ашиг сонирхлыг хамгаалах) тусгаарлан дурдах боломжтой; гэвч энэ нь N-ийн гэрээгээр олгосон шаардах эрхийг хасах үндэслэл биш.