Дипломат эрх ямба болон дархан эрх гэдэг нь ямар хамааралтай ойлголт вэ?

Зөв хариулт: Бие даасан ойлголтууд

Дипломат эрх ямба (immunity) ба дархан эрх (privilege) нь олон улсын дипломат эрх зүйд хоёр өөр агуулгатай, бие даасан ойлголт юм. Эрх ямба нь суугаа орны эрх мэдэл, шүүх, захиргааны арга хэмжээнээс хууль зүйн хувьд чөлөөлөгдөх байдал (жишээ нь эрүү, иргэний хэрэгт харьяалагдахгүй байх, баривчлагдахгүй байх) бол дархан эрх нь тухайн этгээдэд олгогддог тодорхой хөнгөлөлт, давуу байдал (татвараас чөлөөлөх, гааль, шуудан, холбооны хэрэгслийг чөлөөтэй хэрэглэх гэх мэт) юм.

Монгол Улсын хууль тогтоомж эдгээрийг хоёр тусдаа нэр томьёогоор зэрэг дурддаг нь бие даасан ойлголт гэдгийг батална. Дипломат албаны тухай хуулийн 8.1.5-д "дархан эрх, эрх ямба эдлэх" гэж хоёуланг нь зэрэгцүүлэн заасан байдаг (Дипломат албаны тухай, 8 дугаар зүйл). Мөн Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 4.1-д дипломат төлөөлөгчийн газрын ажилтны "дипломат эрх ямба, дархан эрхийг хөндөхгүй" гэж тус тусад нь нэрлэсэн (Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлын тухай, 4 дүгээр зүйл).

Иймээс эрх ямба, дархан эрх нь нэг ойлголт эсвэл зөвхөн хамтдаа хэрэгждэг зүйл биш, харин агуулга, эрх зүйн үр дагавар, эдлэх хүрээгээрээ ялгаатай, бие даасан хоёр ойлголт юм. Тэдгээрийг нэгтгэн "дипломат дархан эрх, эрх ямба" гэсэн нэгдсэн хэллэгээр хуульд дурддаг ч энэ нь хоёр ойлголтыг нэг болгож байгаа хэрэг биш.

Тайлбар: Дипломат харилцааны тухай Венийн конвенцын тодорхой зүйл заалтыг энэ удаагийн эх сурвалжаас уншиж баталгаажуулаагүй тул дээрх дүгнэлтийг Монгол Улсын хууль тогтоомжийн заалтад үндэслэв.