Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: "Г" ХХК нь ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрөлтэй газарт үйл ажиллагаа явуулж байхад Дундговь аймгийн БОАЖГ-ын улсын байцаагч Т.С нь тус компанийг байгаль орчны төлөв байдлын үнэлгээ хийлгэлгүй үйл ажиллагаа явуулсан гэж үзэн 3,000,000 төгрөгөөр торгох шийтгэл ногдуулжээ.
• Нэхэмжлэгч: "Г" ХХК нь улсын байцаагчийн шийтгэлийн хуудсыг хүчингүй болгуулахыг шаардсан. Хайгуулын үйл ажиллагаанд байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын ерөнхий болон нарийвчилсан үнэлгээ хийлгэх шаардлагагүй, Ашигт малтмалын тухай хуульд заасны дагуу байгаль хамгаалах төлөвлөгөө боловсруулан батлуулж ажилласан гэж маргасан.
• Хариуцагч: Улсын байцаагч Т.С нь "Г" ХХК нь Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуулийн 3.1.4-т заасан байгаль орчны төлөв байдлын үнэлгээг хийлгэлгүй үйл ажиллагаа явуулсан нь нотлогдсон тул шийтгэлийн хуудас үндэслэлтэй гэж үзсэн.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2025-02-17, Дугаар: 120/ШШ2025/0004
• Шийдвэр: Нэхэмжлэгчийн гомдлын шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Зөрчлийн тухай хуулийн 7.1.1, Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуулийн 3.1.4, 6.1, 7.2, 7.3-т зааснаар "Г" ХХК нь байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ хийлгэлгүйгээр ашигт малтмалын хайгуулын үйл ажиллагаа явуулсан зөрчил үйлдсэн нь тогтоогдсон.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2025-05-20, Дугаар: 221/МА2025/332
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэгчийн гомдлын шаардлагыг бүхэлд нь хангасан.
• Үндэслэл: Ашигт малтмалын тухай хуулийн 38.1.1, 38.1.3, Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуулийн 4.1, 9.5, Зөрчлийн тухай хуулийн 7.1.1-д заасныг баримтлан "Г" ХХК нь байгаль орчныг хамгаалах төлөвлөгөөгөө батлуулан ажилласан байхад байгаль орчны төлөв байдлын үнэлгээ хийлгээгүй гэж буруутгах хууль зүйн үндэслэлгүй. Ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид хариуцлага хүлээлгэх зохицуулалт биш байна.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2025-06-30, Дугаар: 001/ШХТ2025/0314
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг зөрүүтэй хэрэглэсэн, хууль хэрэглээг тогтооход зарчмын ач холбогдолтой маргаан байна.
• Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Хяналтын шатны шүүх ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуулийн 4.1.2-т заасан "байгаль орчны төлөв байдлын үнэлгээ" хийлгэх үүрэгтэй эсэхэд дүгнэлт өгсөн.
• Зөрчлийн тухай хуулийн 7.1.1-д заасан "байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ" гэдэгт Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуулийн 4.1-д заасан дөрвөн төрлийн үнэлгээнээс "төлөв байдлын үнэлгээ" болон "нөлөөллийн үнэлгээ" хамаарна.
• "Г" ХХК нь ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч тул тус компанийн үйл ажиллагаанд ашигт малтмалын салбарын харилцааг тусгайлан зохицуулсан Ашигт малтмалын тухай хууль үйлчилнэ.
• Ашигт малтмалын тухай хуулийн 38 дугаар зүйлээр хайгуулын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь байгаль орчныг хамгаалах төлөвлөгөө боловсруулж, сум, дүүргийн Засаг даргаар батлуулах үүрэгтэй. Харин 39 дүгээр зүйлээр ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ хийлгэж, байгаль орчны менежментийн төлөвлөгөө боловсруулах үүрэгтэй.
• "Г" ХХК нь Ашигт малтмалын тухай хуульд заасан үүргээ хэрэгжүүлж, байгаль орчныг хамгаалах төлөвлөгөөг боловсруулж, батлуулсан нь баримтаар тогтоогдсон.
• Ашигт малтмалын хайгуулын үйл ажиллагаанд байгаль орчны нөлөөллийн ерөнхий үнэлгээний дүгнэлт гаргах чиглэл тусгагдаагүй болохыг БОАЖЯ-ны албан бичигт дурдсан.
• Иймд "Г" ХХК-ийг "байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ/төлөв байдлын үнэлгээ хийлгэлгүй үйл ажиллагаа явуулсан" гэсэн үндэслэлээр Зөрчлийн тухай хуулийн 7.1.1-д заасны дагуу шийтгэл оногдуулсан маргаан бүхий акт хууль бус байна.
• Давж заалдах шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлтэй тул хяналтын шатны шүүх гомдлыг хангахгүй орхисон.