Тогтоол №7789·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Орхон аймгийн Татварын хэлтэс нь "Э х" ХК-иас 414,265,509.80 төгрөгийн татварын өр, төлбөр гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Энэхүү өр нь 2001 онд үүссэн бөгөөд 2004 онд татварын өрөнд үл хөдлөх хөрөнгө тооцуулснаар хаагдсан боловч, уг ажиллагааг хууль бус хэмээн захиргааны хэргийн шүүх тогтоосны дагуу 2014 онд татварын өр сэргээгдсэн байна.
- **Нэхэмжлэгч**: Орхон аймгийн Татварын хэлтэс нь "Э х" ХК-иас 414,265,509.80 төгрөгийн татварын өрийг гаргуулахыг шаардсан.
- **Хариуцагч**: "Э х" ХК нь нэхэмжилсэн татварын өрийн зарим хэсгийг хүлээн зөвшөөрч, үлдэх хэсгийг 2008 оны Татварын өршөөл үзүүлэх тухай хуулийн үйлчлэлд хамаарна гэж маргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2021-03-15, **Дугаар**: 142/ШШ2021/00275
- **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 353,961,629 төгрөгийг гаргуулж, үлдэх 52,044,134 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Татварын Ерөнхий хууль (2008 оны)-ийн 18.1.1, 55.1, 62.1.3, 70.1. Уг өр нь 2014 онд сэргээгдсэн тул хөөн хэлэлцэх хугацаа тасалдсан, 2008 оны Татварын өршөөлийн хуульд хамаарахгүй.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2021-05-27, **Дугаар**: 56
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх Татварын өршөөлийн хуулийг буруу тайлбарлаж, хариуцагчийн өрийг өршөөлд хамааруулаагүй.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, хариуцагчаас 72,576,813 төгрөгийг гаргуулж, 333,428,950 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Татварын Ерөнхий хууль (2008 оны)-ийн 18.1.1, 55.1, 62.1.3, 70.1, Татварын өршөөл үзүүлэх тухай хууль (2008 оны 02 дугаар сарын 06)-ийн 6.1., 6.1.2. 2001 онд үүссэн өр нь 1992 оны Татварын ерөнхий хуулийн 13.2-т заасан 5 жилийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан тул 2008 оны Өршөөлийн хуульд хамаарна.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: [yyyy-mm-dd], **Дугаар**: 001/ИХТ2022/00096
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх Татварын өршөөлийн тухай хуулийг буруу хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Орхон аймгийн Татварын хэлтсийн даргын 2014 оны А/41 тоот тушаал нь хүчин төгөлдөр захиргааны акт тул нэхэмжлэгч Татварын ерөнхий хуулийн 35.1, 63, 64 дүгээр зүйлд заасны дагуу шаардах эрхтэй.
- Татварын өрийг 2004 онд бэлэн бусаар төлснөөр "Татвар төлөх, хөөн хэлэлцэх 5 жил"-ийн хугацаа зогссон. 2014 онд өр сэргээгдсэн тул нэхэмжлэгчийн шаардах 5 жилийн хөөн хэлэлцэх хугацаа уг актаас хойш тоологдоно.
- Маргаан бүхий татварыг төлөх хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусаагүй тул Татварын өршөөл үзүүлэх тухай хуулийн (2008 оны) 6.1.2-т заасан үндэслэлд хамаарахгүй.
- Татварын өршөөл үзүүлэх тухай хуулийн 6.1.2 дахь заалтыг бусад заалттай системчлэн тайлбарлавал, 2008-01-01-ний байдлаар "татвар, хүү, торгууль төлөх 5 жилийн хөөн хэлэлцэх хугацаа нь дууссан албан татварын үндсэн өр" гэж ойлгоно.
- Өршөөлийн хууль батлагдах үед нэгэнт төлөгдсөн өрийг өршөөх тухай ойлголт байхгүй, зөвхөн барагдаагүй үлдсэн өрийг өршөөнө. "Э х" ХК нь 2004 онд өрөө төлсөн буюу өргүй байсан тул 2008 оны өршөөлийн хуульд хамрагдах үндэслэлгүй.
- 2014 онд өр сэргээгдсэн тул хариуцагч нь өршөөлд хамрагдах эрхээ алдсан гэж үзнэ.
- Давж заалдах шатны шүүх 2014 онд нөхөн сэргээгдсэн татварыг 2001 оноос хойш тоолж, хөөн хэлэлцэх хугацааг өнгөрсөн гэж үзэн Татварын өршөөл үзүүлэх тухай хуулийг хэрэглэсэн нь буруу.
- Анхан шатны шүүх Татварын улсын байцаагчийн 2014 оны актаар тогтоосон торгууль, алданги нь "Анхны ардчилсан сонгууль болж байнгын ажиллагаатай парламент байгуулагдсаны 25 жилийн ойг тохиолдуулан өршөөл үзүүлэх тухай хууль"-д хамрагдахгүй гэж дүгнэсэн нь буруу боловч, энэ талаар хяналтын журмаар гомдол гаргаагүй тул өөрчлөлт оруулах боломжгүй.
ХуульTech