Тогтоол №5625

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Баянхонгор аймгийн Жаргалант сумын "Мандалын голын адаг" хэмээх газарт "М- МАК" ХХК-д (сүүлд "О-" ХХК-д шилжсэн) ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл олгосон шийдвэрийг иргэд болон орон нутгийн удирдлага эс зөвшөөрч, байгаль орчны үнэлгээ хийгдээгүй, хууль зөрчсөн гэж маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Б.Б- нарын 5 иргэн, Жаргалант сумын ИТХ болон Засаг дарга. (Тусгай зөвшөөрөл олгосон шийдвэрийг илт хууль бус болохыг тогтоолгох). - **Хариуцагч**: Ашигт малтмал, газрын тосны газар. (Тусгай зөвшөөрлийг хууль тогтоомжийн дагуу олгосон, илт хууль бус шинжгүй). ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2016-09-21, **Дугаар**: 687 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Захиргааны ерөнхий хуулийн 47.1-д заасан илт хууль бус захиргааны актын шинжийг агуулаагүй, байгаль орчны нарийвчилсан үнэлгээг тусгай зөвшөөрөл олгосны дараа олборлолт эхлэхээс өмнө хийж болно гэж дүгнэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2016-11-23, **Дугаар**: 221/МА2016/0738 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч нарын өмгөөлөгч. - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх хуулийг буруу тайлбарласан, байгаль орчны үнэлгээгүйгээр тусгай зөвшөөрөл олгосон нь иргэдийн эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах эрхийг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - **Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн**: Нэхэмжлэгч нараас нэхэмжлэлийн шаардлагаа "илт хууль бус болохыг тогтоолгох" гэж өөрчилсөн байхад шүүх нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзах үндэслэл байгаа эсэхийг шалгаагүй. - **Гуравдагч этгээдийг бүрэн оролцуулаагүй**: Маргаан бүхий тусгай зөвшөөрлийг анх авсан "М- МАК" ХХК-ийн эрх, ашиг сонирхол хөндөгдөж байхад түүнийг хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцуулалгүй хэргийг шийдвэрлэсэн нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 22.1-ийг зөрчсөн. - **Нэхэмжлэгчдийн эрх зүйн байдлыг тодруулах**: Нэхэмжлэгч иргэд болон орон нутгийн удирдлагууд нийтийн ашиг сонирхлыг төлөөлөх эрхтэй эсэх, тэдгээрийн эрх, ашиг сонирхол хэрхэн зөрчигдсөн талаар дүгнэлт өгөх шаардлагатай. - **Байгаль орчны хамгаалалт**: Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн 17 дугаар зүйлд заасан сумын ИТХ болон Засаг даргын бүрэн эрхийн хүрээнд маргааныг үнэлж, холбогдох баримтыг цуглуулах нь зүйтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлүүдийг дуусгавар болгосон шийдвэрийг хүчингүй болгуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Ашигт малтмалын газрын тусгай зөвшөөрлүүдийг дуусгавар болгосон шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хангасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлага хангаагүй, хэргийн нотлох баримтуудыг хангалтгүй цуглуулсан гэж үзэн, шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь ашиглалтын өмнөх үйл ажиллагааны гэрээ байгуулах хүсэлтээ хуульд заасан хугацаанд хангалттай баримттай гаргасан эсэх, үүнтэй холбоотой захиргааны байгууллагын хариу, шийдвэр зэргийг тодруулах шаардлагатай. Тусгай зөвшөөрлийн хугацааг сунгахаар зохицуулсан хуулийг хэрэглэх эсэх маргаантай байсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалтын үнэлгээнд холбогдох маргаан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг хангаж, үнэлгээг буруу хийсэн гэж үзэн дахин үнэлгээ хийхийг даалгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох эсвэл өөрчлөлт оруулах. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэл тус бүрд хууль зүйн дүгнэлт өгөөгүй, нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн тул шийдвэр нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. Давж заалдах шатны шүүх нь хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Газар эзэмшүүлсэн, өмчлүүлсэн захирамжууд болон улсын бүртгэлийг хууль бус болохыг тогтоолгож, хүчингүй болгуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нь хэргийн нөхцөл байдлыг бүрэн тогтоогоогүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зөрчил гаргасан тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Захиргааны хэргийг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдолтой баримтуудыг цуглуулаагүй, дүгнэлт өгөөгүй, хэргийн бодит байдлыг бүрэн тогтоогоогүй нь шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хууль бус үйлдлээс үүдэлтэй тусгай зөвшөөрлийн талбайн давхцлыг арилгуулах шаардлага. АНХАН ШАТ: Тусгай зөвшөөрлийн талбайн давхцлыг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг бүрэн үнэлээгүй, хэргийг нэг талыг баримтлан шийдвэрлэсэн үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Орон нутгийн тусгай хэрэгцээнд авсан талбай болон тусгай зөвшөөрлөөр олгосон талбай давхцаж байгаа эсэхийг тодруулаагүй. Шинжээч томилуулах хүсэлтийг хангаагүй нь хэргийн бодит байдлыг тогтоогоогүй. Ашигт малтмалын газраас гаргасан шийдвэр нь хууль ёсны үндэслэлгүй, нэхэмжлэгчийн эрх ашгийг зөрчсөн. Шүүх нь хэргийн оролцогчдын маргаж буй үйл баримтад дүгнэлт өгөлгүйгээр шийдвэрлэсэн.