Тогтоол №5533

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч байгууллагын эзэмшил газарт барилга барихыг иргэд эсэргүүцсэн тул захиргааны байгууллагаас барилгын ажлыг зогсоож, газрын байршлыг өөр хороололд шилжүүлэн өөрчилсөн. - **Нэхэмжлэгч**: "Э т с" ХМБ. Газрын байршил шилжүүлсэн захирамж болон барилгын ажил зогсоосон мэдэгдлийг хүчингүй болгуулах. - **Хариуцагч**: Орхон аймгийн Засаг дарга, Газрын харилцаа, барилга, хот байгуулалтын газар. Иргэдийн гомдлын дагуу нийтийн ашиг сонирхлыг хамгаалж, газрыг сольсон гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-05-26, **Дугаар**: 13 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, маргаан бүхий актыг хүчингүй болгосон. - **Үндэслэл**: Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.1, 4.2.5-д заасныг баримтлан, нэхэмжлэгч газрын байршил өөрчлөх хүсэлт гаргаагүй байхад захиргаа дур мэдэн шилжүүлсэн нь хууль бус гэж дүгнэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: [yyyy-mm-dd], **Дугаар**: [210/МА2023/XXXX] - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч (Орхон аймгийн Засаг даргын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч) - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн, нэхэмжлэгчийн тайлбарыг бодит баримтгүйгээр үнэлсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Газрын байршил шилжүүлсэн шинэ талбай нь тухайн жилийн газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд иргэн, аж ахуйн нэгжид эзэмшүүлэхээр тусгагдсан эсэхийг тодруулах шаардлагатай. - Газрын тухай хуулийн 21.3.2-т зааснаар аймгийн Засаг дарга газар эзэмшүүлэх асуудлыг шийдвэрлэхдээ тухайн сумын Засаг даргын саналыг авсан эсэх нь баримтаар нотлогдоогүй байна. - Нэхэмжлэгч байгууллагын нэршил, эрх залгамжлалын асуудал ("Э т" ХХК болон "Э т с" ХМБ-ын хоорондын хамаарал) тодорхойгүй байгааг зайлшгүй тодруулах нь зүйтэй. - Нэхэмжлэгчийн газар эзэмших эрх анх үүссэн үндэслэл, уг газар нь анхнаасаа төлөвлөгөөнд тусгагдсан байсан эсэхийг шалгаж, маргааны үйл баримтад бүрэн дүгнэлт өгөх шаардлагатай.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Газар эзэмшүүлсэн, өмчлүүлсэн захирамжууд болон улсын бүртгэлийг хууль бус болохыг тогтоолгож, хүчингүй болгуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нь хэргийн нөхцөл байдлыг бүрэн тогтоогоогүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зөрчил гаргасан тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Захиргааны хэргийг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдолтой баримтуудыг цуглуулаагүй, дүгнэлт өгөөгүй, хэргийн бодит байдлыг бүрэн тогтоогоогүй нь шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн газрын эрх олгуулах асуудлыг зохих журмаар уламжлаагүй, улмаар газрыг эзэмшүүлэх захиргааны акт гаргаагүй эс үйлдлийг хууль бус болохыг тогтоолгож, улмаар газрыг эзэмшүүлэх захиргааны акт гаргахыг даалгах нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлж, нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэлийг бүрэн тодруулалгүй хэргийг шийдвэрлэсэн нь шийдвэрт нөлөөлсөн тул шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн дагуу шүүх нэхэмжлэлийн шаардлага, хариуцагчийн татгалзлын үндэслэлд хамаарах нотлох баримтыг бүрэн цуглуулсны үндсэн дээр нэхэмжлэгчийн эрх, ашиг сонирхол хууль ёсны эсэх, хариуцагчийн татгалзал хууль зүйн үндэслэлтэй эсэхэд дүгнэлт өгч хэргийг шийдвэрлэх үүрэгтэй. Анхан шатны шүүх энэхүү үүргээ биелүүлээгүй, тодруулбал нэхэмжлэлийн төрөл, шаардлагын урьдач нөхцөл, нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлд хамаарах үйл баримтыг тодруулалгүй, холбогдох баримт цуглуулалгүй хэргийг шийдвэрлэсэн нь хууль хэрэглээний ноцтой зөрчил бөгөөд энэ нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь захиргааны байгууллагын газар эзэмшүүлэх захирамжийг хүчингүй болгуулах, өөр нэгэн захирамжийг хүчинтэйд тооцуулах шаардлагатай байсан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, захиргааны байгууллагын газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгох тухай захирамжийг хүчингүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч тал нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг үндэслэлгүй, нотлох баримт хангалтгүй гэж үзэн давж заалдах гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ холбогдох нотлох баримтыг бүрэн цуглуулаагүй, нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг орхигдуулсан, мөн шүүхэд нэхэмжлэл гаргах хугацааг тодруулаагүй нь хуулийг зөрчсөн байна. Иймд хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхрүү буцаасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "М-Э" ХХК-ийн эзэмшил газраас нийтийн эдэлбэр газарт хамаарна гэх үндэслэлээр хасаж, улмаар "Б" ХХК-д эзэмшүүлсэн захиргааны акт болон эс үйлдэхүйтэй холбоотой маргаан. - **Нэхэмжлэгч**: "М-Э" ХХК нь Нийслэлийн Засаг даргын 2006 оны 87 дугаар захирамжийг илт хууль бус болохыг тогтоож, 2018 оны А/954 дүгээр захирамжийг хүчингүй болгож, газар дээрх "Б" ХХК-ийн хашаа, манаачийн байрыг чөлөөлүүлэх, мөн газрын хүсэлтийг шийдвэрлээгүй эс үйлдэхүйг хууль бус болохыг тогтоож шийдвэрлүүлэхийг шаардсан. - **Хариуцагч**: Нийслэлийн Засаг дарга, Нийслэлийн Газар зохион байгуулалтын алба нь маргаан бүхий газар дээрх үл хөдлөх хөрөнгө нь "Б" ХХК-ийн өмчлөлд байсан тул уг газрыг эзэмшүүлэх шийдвэр гаргасан нь хууль зөрчөөгүй гэж тайлбарласан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-13, **Дугаар**: 128/ШШ2018/0792 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, "газар дээрх “Б” ХХК-ийн хашаа, манаачийн байр зэргийг чөлөөлүүлэх" нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзаж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Газрын тухай хуулийн 21.2.3, 5.3, Төмөр замын тээврийн тухай хуулийн 3.1.11, 3.1.21, Захиргааны ерөнхий хуулийн 47.1.6-д заасныг баримтлан, нэхэмжлэгч хөөн хэлэлцэх хугацаа хэтрүүлсэн, маргаан бүхий газар дээрх хөрөнгө, төмөр зам нь "Б" ХХК-ийн өмчлөл бөгөөд газрыг шинээр эзэмшүүлээгүй, харин эзэмших эрхийг баталгаажуулсан, төмөр замын аюулгүй байдлыг хангахтай холбоотой гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-12-25, **Дугаар**: 210/МА2019/1199 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлж, хуулийг буруу хэрэглэсэн, хөөн хэлэлцэх хугацааг буруу тодорхойлсон, процесс алдаа гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн 2019 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 128/ШШ2018/0792 дугаар шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчиж, хэрэгт хамаарал бүхий нотлох баримтуудыг дутуу цуглуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн тодруулалгүй хэргийг шийдвэрлэсэн. - "Б" ХХК-ийн маргаан бүхий газар дээрх төмөр замуудыг эзэмших эрхтэй эсэх, өмчлөлд бүртгэгдсэн үл хөдлөх хөрөнгүүд нь ямар хөрөнгө болох, тухайн газрын аль хэсэгт, ямар хэмжээтэй байрлаж байгааг нотолсон баримт байхгүй. - 2006 оны 87 дугаар захирамжаар нэхэмжлэгчийн 3430 м.кв газрыг ямар үндэслэлээр хассаныг тогтоох, холбогдох баримтыг цуглуулах шаардлагатай. - Зам, тээврийн хөгжлийн сайдын 2018 оны тушаалуудаар "Б" ХХК-ийн дагнасан хэрэглээний төмөр замуудын өмчлөл, эзэмших эрхийг тодруулах нь А/954 дүгээр захирамжид дүгнэлт хийхэд чухал. - "Б" ХХК-ийн өмчлөлийн үл хөдлөх эд хөрөнгүүдийн доорх газар болон төмөр замын зурвас нь хэдэн м.кв талбайг эзэлж байгааг тодруулах шаардлагатай. - "Спецвнештехника" компанийн хөрөнгө өмчлөх эрхийн гэрчилгээний орчуулга гэх баримт нь нотлох баримтын шаардлага хангаагүй тул эх хувийг цуглуулж, мэтгэлцэх зарчмыг хангах ёстой. - Газрын тухай хуулийн 57.3, 57.4-т зааснаар зохих зөвшөөрөлгүйгээр газар дээр барилга, байгууламж барьсан бол Засаг дарга чөлөөлөх арга хэмжээ авах үүрэгтэй тул "Б" ХХК-ийн хашаа, манаачийн байрыг чөлөөлүүлэх нэхэмжлэлийн шаардлагыг анхан шатны шүүх харьяаллын бус гэж үзсэн нь буруу. - Газрын тухай хуулийн 27.1-д зааснаар газар дээр үл хөдлөх эд хөрөнгө байрлаж буй нь газар эзэмших эрх шууд үүсгэхгүй тул "Б" ХХК нь маргаан бүхий газрыг хуульд заасан журмын дагуу эзэмшсэн эсэх үйл баримтыг тогтоож, А/954 дүгээр захирамжийн үндэслэл болсон Нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2014 оны 5/4 дүгээр тогтоолыг цуглуулах шаардлагатай.