Тогтоол №5488

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Орхон аймгийн Засаг даргын 2015 оны А/574 дүгээр захирамжаар "Х х" ХХК-д орон сууцны зориулалтаар 7 га газар ашиглуулахаар шийдвэрлэсэн боловч, 2018 оны А/78 дугаар захирамжаар "газрыг зориулалтын дагуу 2 жил дараалан ашиглаагүй" гэх үндэслэлээр уг шийдвэрийг хүчингүй болгосон. - **Нэхэмжлэгч**: "Х х" ХХК нь Орхон аймгийн Засаг даргын А/78 дугаар захирамжийг хүчингүй болгуулах. - **Хариуцагч**: Орхон аймгийн Засаг дарга нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, Газрын тухай хуулийн 27.4, 40.1.6-д заасны дагуу газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгосон нь үндэслэлтэй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-07-20, **Дугаар**: 25 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч "Х х" ХХК-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн 29.2, 29.3, Газрын тухай хуулийн 27.4-т заасныг баримтлан Засаг дарга хуулиар олгогдсон эрх хэмжээнийхээ дагуу захирамж гаргасан нь үндэслэлтэй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-09-27, **Дугаар**: 210/МА2018/00645 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль хэрэглээний үндэслэлгүй, бодит нөхцөл байдалд нийцээгүй, Захиргааны ерөнхий хуулийн зарчмуудыг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн 2018 оны 07 дугаар сарын 20-ны өдрийн 25 дугаар шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар тогтоосон хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн. - Хэргийг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдол бүхий нотлох баримтыг бүрэн цуглуулаагүйгээс шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй. - Гэрээ байгуулж, гэрчилгээ олгогдоогүй үйл баримт нэхэмжлэгч, хариуцагч талын алиных нь буруугаас болсныг бүрэн гүйцэд тодруулж шалгаагүй. - Хариуцагч захиргааны байгууллага "Газар ашиглах гэрээ байгуулан, гэрчилгээ авах" агуулга бүхий албан бичгүүдийг "Х х" ХХК-ийг төлөөлөх эрх бүхий этгээдэд гардуулсан эсэх нь тодорхойгүй. - Нэхэмжлэгч "Х х" ХХК-аас Орхон аймгийн Засаг даргад хүргүүлсэн албан бичгүүдийг хариуцагч хүлээн авсан эсэх, уг хүсэлтүүдийг захиргааны байгууллага хэрхэн шийдвэрлэсэн нь тодорхойгүй байна. - Шүүх хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой нотлох баримтыг бүрэн гүйцэд цуглуулж, тэдгээрт тулгуурлан маргааны үйл баримтад хууль зүйн дүгнэлт хийж шийдвэрлэх шаардлагатай. - Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.1, 32.2, 34.1, 34.2, 34.3 дахь хэсгийг тус тус зөрчсөн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн газраа эзэмших эрхийг нь хүчингүй болгосон захиргааны актын улмаас эрх нь зөрчигдсөн гэж үзэн уг актыг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Захиргааны ерөнхий хууль, Газрын тухай хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан нэхэмжлэлийг хангаж, захиргааны актыг хүчингүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийн асуудлыг шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, нотлох баримтыг дутуу цуглуулсан гэж үзэн давж заалдах гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг дутуу цуглуулж, хэргийг бүрэн шийдвэрлээгүйгээс шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэлтэй болоогүй тул давж заалдах гомдлыг хангаж, шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. Захиргааны актыг хүчингүй болгосон үндэслэлийг Газрын тухай хуулийн зохицуулалт, газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөө, шугам сүлжээний асуудал, дуудлага худалдаа зэрэгтэй холбогдуулан бүрэн шалгалгүй шийдвэрлэсэн байдал тогтоогдсон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч байгууллагын эзэмшил газарт барилга барихыг иргэд эсэргүүцсэн тул захиргааны байгууллагаас барилгын ажлыг зогсоож, газрын байршлыг өөр хороололд шилжүүлэн өөрчилсөн. - **Нэхэмжлэгч**: "Э т с" ХМБ. Газрын байршил шилжүүлсэн захирамж болон барилгын ажил зогсоосон мэдэгдлийг хүчингүй болгуулах. - **Хариуцагч**: Орхон аймгийн Засаг дарга, Газрын харилцаа, барилга, хот байгуулалтын газар. Иргэдийн гомдлын дагуу нийтийн ашиг сонирхлыг хамгаалж, газрыг сольсон гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-05-26, **Дугаар**: 13 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, маргаан бүхий актыг хүчингүй болгосон. - **Үндэслэл**: Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.1, 4.2.5-д заасныг баримтлан, нэхэмжлэгч газрын байршил өөрчлөх хүсэлт гаргаагүй байхад захиргаа дур мэдэн шилжүүлсэн нь хууль бус гэж дүгнэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: [yyyy-mm-dd], **Дугаар**: [210/МА2023/XXXX] - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч (Орхон аймгийн Засаг даргын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч) - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн, нэхэмжлэгчийн тайлбарыг бодит баримтгүйгээр үнэлсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Газрын байршил шилжүүлсэн шинэ талбай нь тухайн жилийн газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд иргэн, аж ахуйн нэгжид эзэмшүүлэхээр тусгагдсан эсэхийг тодруулах шаардлагатай. - Газрын тухай хуулийн 21.3.2-т зааснаар аймгийн Засаг дарга газар эзэмшүүлэх асуудлыг шийдвэрлэхдээ тухайн сумын Засаг даргын саналыг авсан эсэх нь баримтаар нотлогдоогүй байна. - Нэхэмжлэгч байгууллагын нэршил, эрх залгамжлалын асуудал ("Э т" ХХК болон "Э т с" ХМБ-ын хоорондын хамаарал) тодорхойгүй байгааг зайлшгүй тодруулах нь зүйтэй. - Нэхэмжлэгчийн газар эзэмших эрх анх үүссэн үндэслэл, уг газар нь анхнаасаа төлөвлөгөөнд тусгагдсан байсан эсэхийг шалгаж, маргааны үйл баримтад бүрэн дүгнэлт өгөх шаардлагатай.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: "Н" ХХК нь өөрт хамаарах газрыг нийтийн эдэлбэр газар болгосон тогтоолыг хүчингүй болгож, газрыг эзэмших эрхийг нь баталгаажуулах, гэрчилгээ олгох, гэрээ байгуулахыг хариуцагчдад даалгахыг шаардсан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн бүх шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ хуулийн зөрчил гаргасан, нотлох баримтыг бүрэн цуглуулаагүй, хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүх рүү буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Дээд шүүхийн тогтоолоор хүчингүй болгосон захиргааны актыг сэргээсэн буюу үл харгалзан шийдвэрлэсэн нь буруу. Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ хүчингүй болгогдсон захиргааны актын талаарх маргаан шийдвэрлэгдээгүй байхад тухайн газрыг нийтийн эдэлбэр газарт тооцсон нь хууль бус. Газрын тухай хуулийн 40.5-д заасны дагуу шүүхийн шийдвэр гартал шинээр газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ олгохгүй байх, бусдад эзэмшүүлэхгүй байх зарчмыг зөрчсөн. Захиргааны байгууллага шүүхэд бодит мэдээлэл өгөлгүй, хууран мэхэлж, эрх зүйн байдлыг өөрчилсөн нь тогтоогдсон. Хамгаалалтын зохицуулалтыг хэрэглээгүй, нөхөн олговор олгоогүй нь буруу. Үндсэн хууль болон бусад хуулийн зохицуулалтыг хэрэглээгүй, тайлбарлаагүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: "Н" ХХК нь НЗД-ын газар эзэмших эрх олгох захирамжийг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэл гаргав. АНХАН ШАТ: Захиргааны ерөнхий хууль, газрын тухай хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, захирамжийг хүчингүй болгов. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэлийн шаардлагад хамааралгүй асуудлаар дүгнэлт хийсэн, газар эзэмших эрхийг сэргээж шийдвэрлэсэн нь хууль бус гэж гомдол гаргав. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь хэргийн бодит байдлыг зөв тогтоож, газрын тухай хуулийг зөв тайлбарлан, захиргааны акт нь зорилгодоо нийцсэн, үндэслэлтэй байх зарчмыг хангаагүй, сонсох ажиллагааны эрхийг зөрчсөн гэж дүгнэн шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй. Хариуцагч нь газрыг гэрээний дагуу ашиглаагүй гэх үндэслэлийг тогтоож чадаагүй, нэхэмжлэгчээс авсан эрх, зөвшөөрлүүдийг үнэлж, хийсэн ажлуудыг харгалзаагүй, улсын дээд шүүхийн тайлбарыг буруу хэрэглэсэн. Газар эзэмших эрхийн хуульд заасан шилжүүлэх харилцааг зөрчиж, нэхэмжлэгчийн газрын хэсгийг гуравдагч этгээдэд шилжүүлсэн нь буруу. Гэвч шүүхийн шийдвэрийн огноог буруу бичсэн байсныг залруулж, давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхив.