Тогтоол №3127·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Нийслэлийн Засаг даргын А/1032 дугаар захирамжаар Монгол Улсын анхны Ерөнхий сайд Т.Н-д зориулж 1914 онд барьсан, түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгал болох барилгыг цагдаагийн хамгаалалтад авч, тухайн газарт эзэмших эрхтэй Б.М-ийн газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгосон.
- **Нэхэмжлэгч**: Б.М, Б.О нар нийслэлийн Засаг даргын 2021 оны А/1032 дугаар захирамжийн 1 дэх хэсгийг илт хууль бус болохыг тогтоолгож, 3 дахь хэсгийг хүчингүй болгуулахыг шаардсан. Тэдний газар эзэмших эрх нь хууль ёсны бөгөөд зөрчил гаргаагүй, мөн өмчлөлийн хөрөнгийг зөвшөөрөлгүй хамгаалалтад авсан нь эрхийг зөрчсөн гэж үзсэн.
- **Хариуцагч**: Нийслэлийн Засаг дарга. Маргаан бүхий барилга нь 1969 оноос хойш удаа дараа хамгаалалтад авсан түүх, соёлын дурсгал бөгөөд хууль бусаар иргэдэд газар олгосон. Барилга нурах аюултай байсан тул цагдаагийн хамгаалалтад авсан нь хууль ёсны арга хэмжээ гэж тайлбарласан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2022-09-06, **Дугаар**: 128/ШШ2022/0644
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангасан.
- **Үндэслэл**: Захиргааны ерөнхий хуулийн 47.1.6, Соёлын өвийг хамгаалах тухай хуулийн 7.2, 58.1. Барилгын одоогийн өмчлөгч Б.О нь хууль ёсны өмчлөгч, хариуцагч Засаг дарга хувийн өмчид шилжсэн соёлын өвийг шууд цагдаагийн хамгаалалтад авах эрхгүй тул захирамжийн 1 дэх хэсэг илт хууль бус. Мөн Б.М-ийн газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгосон нь Газрын тухай хуулийн 40.1.1-д нийцээгүй.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2022-12-14, **Дугаар**: 221/МА2022/0785
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэж, нэхэмжлэлийг үндэслэлгүй хангасан.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: "Түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгал" байрлах газар нь улсын тусгай хэрэгцээний газар тул иргэний эзэмшилд олгогдох үндэслэлгүй. Хариуцагч өмнөх алдаатай шийдвэрээ зассан тул захирамж хуульд нийцсэн.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2023-03-14, **Дугаар**: 90
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хуулийг зөрүүтэй хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд ноцтой зөрчил гаргасан, Газрын тухай хуулийн 40.1.1-ийг Улсын дээд шүүхийн тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулж, захирамжийн 3 дахь заалтыг хүчингүй болгож, 1 дэх заалтыг илт хууль бус болохыг тогтоолгох шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Нийслэлийн Засаг даргын захирамжийн 1 дэх заалтаар түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалыг цагдаагийн хамгаалалтад авахыг даалгасан нь Соёлын өвийг хамгаалах тухай хуулиар олгогдсон Засаг даргын бүрэн эрхэд хамаарах тул Захиргааны ерөнхий хуулийн 47.1.3, 47.1.6-д заасан илт хууль бус захиргааны актын шинжийг агуулаагүй.
- Давж заалдах шатны шүүх холбогдох хуулийг маргааны үйл баримтад зөв тайлбарлан хэрэглэсэн байна.
- Нийслэлийн Засаг даргын захирамжийн 3 дахь заалтаар Б.М-ийн газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгосон нь Газрын тухай хуулийн 40.1.1-д заасан "удаа дараа буюу ноцтой зөрчсөн" гэх үндэслэл тогтоогдоогүй.
- Хариуцагч талаас газрын хууль тогтоомж, газар эзэмшүүлэх гэрээний нөхцөл, болзол, үүргийг зөрчсөн байдлыг нотолсон баримт гаргаж чадаагүй.
- Газрын зориулалтыг эрх бүхий этгээдийн шийдвэрээр өөрчилсөн нь Газрын тухай хуулийн 40.1.1-д хамаарахгүй.
- Иймд, анхан шатны шүүхийн захирамжийн 3 дахь заалтыг хүчингүй болгосон нь үндэслэлтэй байна.
ХуульTech